Nhà ở cho thuê dài hạn - điểm tựa an cư để nâng năng suất lao động

Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi với các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam

Từ phòng trọ chật hẹp đến yêu cầu an cư

Trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, diễn ra chương trình trao đổi, thảo luận của Thủ tướng Lê Minh Hưng với đại biểu dự đại hội, với chủ đề “Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số”.

Trước khi Thủ tướng Chính phủ phát biểu, nhiều đại biểu đã nêu những vấn đề thiết thực gắn với đời sống, việc làm, thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người lao động trong đó nhà ở nổi lên như áp lực lớn của công nhân, nhất là lao động ngoại tỉnh tại đô thị và khu công nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình (TP Hà Nội), cho biết nhà ở đang là mối quan tâm lớn nhất của nhiều công nhân, người lao động. Tại Hà Nội và nhiều địa phương, không ít công nhân ngoại tỉnh vẫn phải thuê trọ trong điều kiện chật hẹp, xuống cấp. Có gia đình 4-5 người sống trong những căn phòng chỉ khoảng 10-15m2, trong khi chi phí thuê nhà, điện, nước và sinh hoạt ngày càng tăng.

Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình đề xuất Chính phủ phát triển đa dạng các loại hình và diện tích nhà ở cho thuê, thuê - mua, một bộ phận bán phù hợp với nhu cầu, khả năng chi trả của người lao động, phần lớn diện tích từ 50-75m2.

Ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, khu chế xuất, đồng thời bảo đảm hạ tầng đồng bộ như trường học, nhà trẻ, y tế, văn hóa, thể thao, siêu thị, chợ, giao thông công cộng...

Đồng thời bà Thanh mong Nhà nước có cơ chế hỗ trợ tài chính cho người lao động, thu hút doanh nghiệp làm nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê...

ĐB Nguyễn Thị Thanh nêu ý kiến trao đổi, thảo luận về vấn đề nhà ở cho công nhân, người lao động

Chuyển từ sở hữu nhà sang quyền có nhà ở

Trao đổi về vấn đề nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đang thay đổi tư duy từ hỗ trợ sở hữu nhà ở sang bảo đảm quyền có nhà ở cho người dân. Theo đó, bên cạnh việc mua nhà ở xã hội, người lao động chưa có điều kiện mua nhà sẽ được tạo điều kiện tiếp cận các mô hình nhà ở cho thuê dài hạn với mức giá phù hợp thu nhập.

Đây là điểm mới có ý nghĩa chính sách lớn. Trong nhiều năm, giấc mơ an cư của người lao động thường được nhìn qua lăng kính sở hữu nhà. Tuy nhiên, tại các đô thị lớn, với giá nhà thương mại cao so với thu nhập bình quân, việc mua nhà không phải là khả năng thực tế của số đông công nhân, lao động thu nhập trung bình và thấp.

Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm: “Bất kỳ người lao động nào cũng có quyền được làm việc trong môi trường an toàn, được sống trong cộng đồng văn minh, lành mạnh và được bảo vệ trước những rủi ro mới phát sinh”.

Thông điệp này đặt nhà ở công nhân trong tổng thể quyền lợi chính đáng của người lao động, đồng thời gắn trực tiếp với mục tiêu nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo Thủ tướng, nhà ở công nhân không chỉ là những khối nhà để ở mà phải được quy hoạch đồng bộ với trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng giao thông. Một khu nhà ở công nhân nếu thiếu trường học, nhà trẻ, y tế, giao thông thuận tiện sẽ khó tạo ra môi trường sống ổn định. Người lao động có thể có chỗ ngủ, nhưng chưa chắc có điều kiện sống đúng nghĩa.

Thủ tướng cũng chia sẻ: “Cá nhân tôi cũng như lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành rất chia sẻ với việc phần lớn người lao động hiện đang chưa có nhà ở, phải thuê nhà trong dân với điều kiện cơ sở hạ tầng hạn chế, chật hẹp, giá thành cao. Bên cạnh điều kiện nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần còn thiếu thốn; cơ sở trường học, nhà trẻ cho con em công nhân, người lao động ở xa nơi làm việc. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an tâm của người lao động và cũng gián tiếp tác động đến năng suất lao động, hiệu quả công tác”.

Nhìn từ góc độ kinh tế, phát triển nhà ở cho thuê dài hạn cho công nhân không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là khoản đầu tư cho năng suất.

An cư để giữ chân nhân lực và tăng trưởng bền vững

Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm: "Bất kỳ người lao động nào cũng có quyền được làm việc trong môi trường an toàn, được sống trong cộng đồng văn minh, lành mạnh và được bảo vệ trước những rủi ro mới phát sinh". Đây không chỉ là vấn đề bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người lao động mà còn chính là tiền đề, nền tảng quan trọng đóng góp cho việc tăng năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và trực tiếp đóng góp cho tăng trưởng, chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Nhìn từ góc độ kinh tế, phát triển nhà ở cho thuê dài hạn cho công nhân không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là khoản đầu tư cho năng suất. Người lao động có nơi ở ổn định, chi phí hợp lý, gần nơi làm việc, có điều kiện chăm sóc con cái, tiếp cận y tế, văn hóa, thể thao sẽ có khả năng tái tạo sức lao động tốt hơn. Khi đời sống được cải thiện, họ có thêm động lực gắn bó với doanh nghiệp, hạn chế dịch chuyển lao động tự phát, góp phần ổn định sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ nguồn lực, Thủ tướng nêu rõ không chỉ Nhà nước bỏ tiền ra xây, vận hành, quản lý nhà ở cho thuê. Nhà nước có thể thuê doanh nghiệp vận hành, quản lý, hoặc mua lại các khu nhà ở xã hội để cho thuê ngay, đáp ứng nhu cầu cấp bách. Bên cạnh nguồn lực Nhà nước là vốn mồi, vốn ban đầu, cần có chính sách hỗ trợ về thuế, vốn, lãi suất để thu hút doanh nghiệp và nguồn lực xã hội, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người dân và người lao động.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho thuê là sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho thuê là sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Đại hội XIII đưa ra chỉ tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đồng thời có Chỉ thị 34 năm 2024 về tiếp tục đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà ở công nhân trong giai đoạn 2021-2030.

Tính đến hết năm 2025, đã xây dựng 720.000 căn nhà ở, trong đó hoàn thành 180.000 căn nhà ở xã hội, giải quyết cho 180.000 hộ gia đình được mua nhà ở xã hội, trong đó có 45.000 căn nhà cho thuê.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, lực lượng công nhân làm ra của cải vật chất cho xã hội, đóng góp cho xã hội phát triển, họ rất cần nơi an cư - là nhà ở. Chỉ có an cư mới lạc nghiệp.

“Thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ, thời gian tới, NOXH và các loại hình nhà ở, về cơ bản về thể chế chính sách đã cơ bản hoàn chỉnh. Tới đây, vấn đề nhà ở cho thuê dài hạn tiếp tục sơ kết Chỉ thị 34 của Ban Bí thư; sẽ sửa Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Với nhà ở cho thuê, đây được xác định là chiến lược, các địa phương sẽ dùng quỹ phát triển nhà ở của các địa phương để hỗ trợ. Về NOXH, sẽ hoàn thành chỉ tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội từ nay đến năm 2030. Các địa phương hiện nay đăng ký khoảng 1,3 triệu căn, giải quyết cho 4 triệu công nhân, lao động có thể thuê, mua NOXH”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nói.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, nhà cho thuê dài hạn là chiến lược cơ bản, căn cơ, dài hạn. Phân khúc này cần được phát triển để đáp ứng nhu cầu của người dân, công nhân, viên chức, lao động, hướng tới việc chuyển từ mô hình mua nhà để sở hữu sang thuê nhà dài hạn, bảo đảm mọi đối tượng có nhà ở với giá phù hợp theo định hướng kinh tế thị trường và sự quản lý của Nhà nước.

Dự kiến Chính phủ sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội để cho ý kiến về sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Thời gian tới Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện chính sách vào các phân khúc ưu tiên như nhà ở cho thuê, nhà cho đối tượng chính sách, nhà công vụ…