Nhiều ý kiến đề nghị bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu, điều hòa

Tranh luận về đối tượng chịu thuế

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, trong quá trình thảo luận, cơ quan thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã có sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo để thống nhất nhiều nội dung quan trọng, bao gồm đối tượng chịu thuế, thuế suất đối với rượu, bia, thuốc lá và quy định về tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, một số vấn đề vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, đặc biệt liên quan đến việc đánh thuế đối với linh kiện điều hòa; thẩm quyền của Chính phủ trong việc điều chỉnh đối tượng chịu thuế và không chịu thuế, cùng mức thuế suất đối với nước giải khát có đường và xe ô tô hybrid.

Bà Lê Thị Nga, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, bày tỏ quan ngại về việc duy trì thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và điều hòa nhiệt độ. Bà cho rằng, thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ nên áp dụng đối với các mặt hàng xa xỉ hoặc không khuyến khích tiêu dùng, trong khi xăng dầu và điều hòa nhiệt độ là những mặt hàng thiết yếu đối với đời sống người dân. “Chúng tôi đề nghị bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với 2 mặt hàng này hoặc cần có giải trình thuyết phục hơn về lý do giữ thuế”, bà Nga nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng là không hợp lý, bởi đây là mặt hàng quan trọng trong đời sống và sản xuất kinh doanh. Hơn nữa, xăng đã chịu thuế bảo vệ môi trường, do đó việc áp thêm thuế tiêu thụ đặc biệt có thể tạo áp lực tài chính lên doanh nghiệp và người tiêu dùng. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tổng thu thuế từ xăng dầu năm 2024 đạt hơn 200.000 tỷ đồng, trong đó thuế tiêu thụ đặc biệt đóng góp khoảng 20%.

Một trong những nội dung gây tranh luận nhất tại phiên thảo luận là lộ trình tăng thuế đối với rượu, bia, thuốc lá và nước giải khát có đường. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, mặc dù việc tăng thuế đối với các mặt hàng này nhằm định hướng tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhưng cần cân nhắc tác động đến thị trường và nền kinh tế. Ông cũng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu thêm ý kiến của các hiệp hội doanh nghiệp để đưa ra lộ trình hợp lý, tránh gây sốc cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Việc áp thêm thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu có thể tạo áp lực tài chính lên doanh nghiệp và người dân

Cần có lộ trình tăng thuế

“Các doanh nghiệp mong muốn có một lộ trình tăng thuế phù hợp để khoan sức cho doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn”, Chủ tịch Quốc hội cho biết. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ tiêu thụ rượu bia đứng trong top 3 châu Á. WHO khuyến nghị tăng thuế lên mức 30-40% để giảm tiêu thụ, nhưng dự thảo hiện chỉ đề xuất mức 10%, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế.

Nghiên cứu từ Viện Kinh tế Việt Nam cho thấy, mức thuế đối với rượu bia hiện nay mới chỉ chiếm khoảng 25-30% giá thành sản phẩm, trong khi tại các nước phát triển, con số này lên đến 50-60%. Việc tăng thuế có thể giúp giảm tiêu thụ, nhưng đồng thời cũng cần cân nhắc tác động đến ngành công nghiệp sản xuất và người lao động trong lĩnh vực này.

Một vấn đề khác nhận được nhiều ý kiến tranh luận là việc giao thẩm quyền cho Chính phủ trong điều chỉnh, bổ sung đối tượng chịu thuế và không chịu thuế. Theo ông Hoàng Thanh Tùng, việc quy định đối tượng chịu thuế là một nội dung quan trọng của luật thuế, cần được quyết định bởi Quốc hội thay vì giao cho Chính phủ để đảm bảo tính ổn định và minh bạch trong chính sách thuế. “Khoản 4, Điều 70 của Hiến pháp quy định rằng việc sửa đổi, bổ sung thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội, do đó không nên trao thẩm quyền này cho Chính phủ”, ông Tùng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho rằng, trong thực tiễn, việc điều chỉnh thuế cần có sự linh hoạt để phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội. Ông đề xuất rằng, thay vì trao quyền trực tiếp cho Chính phủ, Quốc hội có thể ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trong những trường hợp đặc biệt.

Bên cạnh các mặt hàng tiêu dùng, mức thuế suất đối với xe ô tô hybrid và xe bán tải (pick-up) cũng là một nội dung nhận được sự quan tâm. Theo dự thảo luật, xe hybrid có thể được áp dụng mức thuế ưu đãi để khuyến khích sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, một số đại biểu đề nghị cần làm rõ mức ưu đãi cụ thể để tránh lợi dụng chính sách thuế. Số liệu từ Bộ Giao thông - Vận tải cho thấy, số lượng xe hybrid nhập khẩu vào Việt Nam năm 2024 đạt 25.000 chiếc, tăng 50% so với năm 2023.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh đánh giá cao sự chủ động và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra. Ông đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật dựa trên ý kiến của các đại biểu; đồng thời rà soát kỹ các nội dung chưa thống nhất, đặc biệt là vấn đề thuế đối với xăng dầu, điều hòa nhiệt độ, rượu, bia, thuốc lá và nước giải khát có đường.

Bên cạnh đó, ông cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo báo cáo cụ thể về tác động của các phương án thuế để đảm bảo tính khả thi khi triển khai. Dự kiến, dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ tiếp tục được thảo luận và hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp tới.