Phát triển thị trường mua bán nợ, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế

Tạo sức cộng hưởng trong xử lý nợ xấu

Tại họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý III/2026 do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức, ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), cho biết VAMC sẽ vận hành và chuyển giao công nghệ cho hoạt động của sàn giao dịch nợ, kết nối các nhà đầu tư và các công ty dịch vụ trung gian.

Cùng với kết nối các chủ thể tham gia thị trường, VAMC hướng tới phát triển các dịch vụ tư vấn, định giá, đấu giá và kiểm soát rủi ro cho nhà đầu tư. Qua đó, thúc đẩy thị trường mua bán nợ gia tăng khối lượng giao dịch và nâng tỷ lệ giao dịch thành công.

“Điều này sẽ tạo sự cộng hưởng và tạo ra con số lớn nhất trong xử lý nợ của hệ thống ngân hàng, thay vì VAMC hoạt động dựa trên yêu cầu tăng vốn hoặc sử dụng các nguồn lực khác, chưa đủ tạo sức cộng hưởng để xử lý nợ cho toàn thị trường”, ông Dũng nhấn mạnh.

Thông tin tại họp báo cho thấy định hướng huy động rộng hơn nguồn lực của thị trường vào xử lý nợ xấu. Khi các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư và đơn vị cung cấp dịch vụ được kết nối trên một nền tảng chung, việc tìm kiếm đối tác, đánh giá khoản nợ và tổ chức giao dịch có thêm điều kiện để triển khai hiệu quả.

Ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) thông tin tại Họp báo

Theo ông Dũng, Nghị định số 359/2026/NĐ-CP tiếp tục xác định VAMC là doanh nghiệp đặc thù do NHNN sở hữu 100% vốn điều lệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện nhiệm vụ xử lý nợ và góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. Đồng thời, Nghị định hoàn thiện thêm hành lang pháp lý và công cụ để VAMC tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý nợ.

Định hướng này phù hợp với các chủ trương lớn, trong đó có Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước; Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 về cải cách tổng thể thị trường tài chính; Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 về tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Hai đề án tại các quyết định của Thủ tướng Chính phủ đặt ra định hướng phát triển VAMC trở thành định chế trung tâm trong kiến tạo và phát triển thị trường mua bán nợ. VAMC đồng thời tiếp tục thực hiện vai trò công cụ của Nhà nước trong xử lý nợ xấu, cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng và tham gia hỗ trợ xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém.

Để thực hiện nhiệm vụ này, việc củng cố năng lực tài chính, nguồn nhân lực chuyên môn và mở rộng khả năng thực hiện các nghiệp vụ mua, bán, xử lý nợ, định giá, đấu giá tài sản có ý nghĩa quan trọng. Cùng với tăng vốn điều lệ, yêu cầu đặt ra là hoàn thiện cơ chế hoạt động, nâng tính chủ động và khả năng phối hợp của VAMC với các bên liên quan.

Thực tế, xử lý nợ xấu liên quan đến nhiều chủ thể và nhiều khâu, từ xác định giá trị khoản nợ, kiểm tra hồ sơ pháp lý đến thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm. Một thị trường có thông tin rõ ràng, dịch vụ chuyên nghiệp và sự tham gia đa dạng của nhà đầu tư sẽ tạo thêm phương án xử lý, góp phần giảm tình trạng nguồn lực bị tồn đọng kéo dài.

Đồng bộ công nghệ, dữ liệu và cơ chế vận hành

Để phát triển sàn giao dịch nợ, gia tăng số lượng giao dịch và bảo đảm thị trường vận hành thông suốt, ông Trần Trung Dũng cho rằng VAMC cần có đầy đủ nguồn lực tài chính, cơ chế, chính sách và công nghệ. Về công nghệ, VAMC đã nhận được sự ủng hộ, hỗ trợ từ Chính phủ Hàn Quốc. Dự kiến, sàn giao dịch nợ có thể đi vào vận hành và hoạt động vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028.

Bên cạnh công nghệ, lãnh đạo VAMC nhấn mạnh yêu cầu phát triển dữ liệu nợ xấu phục vụ thị trường. Đây là nền tảng để nhà đầu tư có thông tin đánh giá khoản nợ, tài sản bảo đảm và khả năng thu hồi trước khi quyết định tham gia giao dịch.

Một trong những vướng mắc của thị trường mua bán nợ là tình trạng bất cân xứng thông tin, thiếu nền tảng tập trung kết nối bên mua và bên bán. Định hướng phát triển sàn giao dịch nợ trên nền tảng số vì vậy gắn với việc chuẩn hóa, công khai thông tin về khoản nợ và tài sản bảo đảm, bao gồm tình trạng pháp lý, dòng tiền và hiện trạng thực tế.

Hiện nay, sàn giao dịch nợ của VAMC chưa có cơ sở dữ liệu tập trung, đầy đủ và được chuẩn hóa về các khoản nợ xấu và tài sản bảo đảm. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu này là nhiệm vụ quan trọng, tạo nền tảng thông tin phục vụ đánh giá, định giá, mua bán và xử lý nợ xấu.

Cùng với xây dựng dữ liệu, cần hoàn thiện khung pháp lý để VAMC tiếp cận, kết nối và khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Cơ chế tiếp cận, chia sẻ thông tin tín dụng cũng cần được rà soát để phục vụ đánh giá khách hàng, khoản nợ và khả năng thu hồi. Việc khai thác phải đúng mục đích, có kiểm soát, bảo đảm bảo mật, an toàn dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của các bên.

Trên nền tảng đó, sàn giao dịch có thể kết nối các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư trong và ngoài nước, quỹ đầu tư cùng các đơn vị định giá, kiểm toán, tư vấn pháp lý, tài chính, môi giới và xử lý tài sản. Từng bước phát triển giao dịch, đấu giá điện tử cũng sẽ góp phần giảm thời gian, chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.

Hiệu quả giao dịch còn phụ thuộc vào tiến độ xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ. Vì vậy, cơ chế phối hợp liên ngành được đặt ra nhằm hỗ trợ VAMC và các tổ chức tín dụng bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình thu giữ, bàn giao, xử lý tài sản; đồng thời đẩy nhanh thi hành các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và tháo gỡ những vụ việc tồn đọng.

Theo lãnh đạo VAMC, mục tiêu của sàn giao dịch nợ là hướng tới bảo đảm lợi nhuận và sự an toàn cho nhà đầu tư, qua đó thúc đẩy giao dịch với tần suất cao hơn, quy mô lớn hơn. Khi công nghệ, dữ liệu, dịch vụ và cơ chế xử lý được triển khai đồng bộ, thị trường mua bán nợ có thêm điều kiện nâng tính minh bạch, thanh khoản, đưa nguồn lực tồn đọng trong nợ xấu và tài sản bảo đảm trở lại nền kinh tế nhanh hơn.