Sắp diễn ra Tọa đàm "Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt"

Ảnh: Mai Lê Khánh

"Cửa ngõ" tham gia sâu vào hệ sinh thái tài chính

Thời gian qua, việc mở tài khoản trực tuyến, chuyển khoản, thanh toán bằng thẻ, mã QR, ví điện tử, Mobile Banking đến các phương thức định danh, xác thực điện tử, công nghệ đang đưa dịch vụ tài chính đến gần hơn với mọi tầng lớp dân cư, giảm khoảng cách địa lý, tiết giảm chi phí và tạo thêm cơ hội tham gia vào nền kinh tế số.

Thanh toán không dùng tiền mặt vì thế không chỉ là sự thay đổi về phương thức thanh toán. Người dân dùng tài khoản để nhận lương, trợ cấp, chuyển tiền, thanh toán hàng hóa, dịch vụ; hộ kinh doanh, tiểu thương nhận thanh toán qua tài khoản, mã QR; doanh nghiệp giao dịch và quản lý dòng tiền trên nền tảng số, quá trình đó đồng thời hình thành lịch sử giao dịch, dữ liệu tài chính. Đây là cơ sở để người dân và doanh nghiệp từng bước tiếp cận, sử dụng rộng hơn các dịch vụ tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính chính thức khác.

Tài chính toàn diện hướng tới việc mọi người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, người có thu nhập thấp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và các nhóm còn gặp khó khăn, có thể tiếp cận và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ tài chính chính thức một cách thuận tiện, phù hợp, an toàn và với chi phí hợp lý. Trong hành trình đó, thanh toán không dùng tiền mặt vừa là một dịch vụ tài chính cơ bản, vừa có thể trở thành "cửa ngõ" đưa người dân và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái tài chính.

Để có được kết quả này, chính sách vừa tạo động lực mới vừa trở thành ền tảng cho thanh toán không dùng tiền mặt. Những năm gần đây, chủ trương phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và tài chính toàn diện đã được Đảng, Nhà nước xác định ngày càng rõ nét, tạo nền tảng và động lực mới cho phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Trước đó, Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, đã đặt nền móng cho quá trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, chuyển đổi số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức cung ứng dịch vụ mà còn mở ra khả năng đưa sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới những nhóm khách hàng mà phương thức cung ứng truyền thống khó tiếp cận.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện phương thức quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi hơn để khu vực kinh tế tư nhân tiếp cận các nguồn lực, trong đó có nguồn lực tài chính, tín dụng; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này càng làm rõ yêu cầu phát triển các dịch vụ tài chính - ngân hàng thuận tiện, an toàn, chi phí hợp lý, phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, những lực lượng đông đảo và có vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Đặc biệt, Quyết định số 928/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030 đã xác lập khuôn khổ định hướng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới. Chiến lược đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái tài chính toàn diện hiện đại, an toàn và bao trùm. Đến năm 2030, 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP. Đồng thời, Chiến lược thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; phát triển sản phẩm, dịch vụ tài chính số và các kênh phân phối hiện đại; mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính tại nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Để cụ thể hóa Chiến lược, ngày 25/6/2026, NHNN ban hành Quyết định số 1387/QĐ-NHNN về Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030, với các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể: hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; phát triển các tổ chức cung ứng dịch vụ và kênh phân phối hiện đại; đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ tài chính; xây dựng, hoàn thiện hạ tầng tài chính số; tăng cường giáo dục tài chính, bảo vệ người tiêu dùng, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thực tiễn cho thấy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đang ngày càng phổ biến, từ các đô thị lớn tới vùng nông thôn; từ trung tâm thương mại, siêu thị đến cửa hàng nhỏ, chợ dân sinh, trường học, bệnh viện và dịch vụ công. Một chiếc điện thoại thông minh, một mã QR có thể trở thành điểm chấp nhận thanh toán với chi phí thấp, mở ra cơ hội lớn để hộ kinh doanh, tiểu thương và người dân tham gia vào hệ sinh thái thanh toán số.

Kết nối rõ nét hơn để thúc đẩy tài chính toàn diện

Tuy nhiên, để thanh toán không dùng tiền mặt thực sự trở thành động lực thúc đẩy tài chính toàn diện, điều quan trọng không chỉ nằm ở sự gia tăng số lượng tài khoản, số lượng và giá trị giao dịch hay năng lực xử lý của hạ tầng thanh toán. Thành quả đó cần được chuyển hóa thành khả năng tiếp cận và sử dụng thường xuyên, thuận tiện, an toàn, với chi phí hợp lý các dịch vụ tài chính chính thức. Nói cách khác, cần tạo ra sự kết nối rõ nét hơn: từ việc có tài khoản đến sử dụng tài khoản thường xuyên; từ thực hiện giao dịch đến hình thành lịch sử giao dịch và quản lý dòng tiền; từ dữ liệu thanh toán đến khả năng tiếp cận các sản phẩm tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm phù hợp. Bên cạnh đó là thách thức về an toàn và niềm tin, khi lừa đảo trực tuyến, giả mạo, đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tài khoản và các thủ đoạn lợi dụng thanh toán số ngày càng gia tăng.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 06/10/2026, Thời báo Ngân hàng tổ chức Tọa đàm "Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt". Tọa đàm nhằm làm rõ vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt là một động lực quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện; tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị vận hành hạ tầng thanh toán, tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ tài chính, Fintech, chuyên gia, doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Các nội dung được tập trung thảo luận gồm:

Thứ nhất, đánh giá kết quả phát triển thanh toán không dùng tiền mặt; làm rõ mức độ đóng góp của hạ tầng, tài khoản và giao dịch số trong mở rộng khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ tài chính chính thức của người dân và doanh nghiệp.

Thứ hai, giải pháp phát triển hạ tầng và điểm chấp nhận thanh toán; đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và kênh phân phối hiện đại, thuận tiện, dễ sử dụng, có chi phí hợp lý; tăng khả năng liên thông giữa ngân hàng, trung gian thanh toán, Fintech, viễn thông, bán lẻ và dịch vụ công.

Thứ ba,khai thác dữ liệu thanh toán để tạo thêm giá trị cho người dân và doanh nghiệp, đặc biệt trong xây dựng lịch sử giao dịch, đánh giá khả năng tài chính và mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cũng như các dịch vụ tài chính chính thức; đồng thời bảo đảm quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin.

Thứ tư, củng cố niềm tin và cơ chế phối hợp, đề xuất giải pháp tăng cường an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao kiến thức, kỹ năng tài chính số; làm rõ vai trò và cơ chế phối hợp giữa NHNN, các bộ, ngành, ngân hàng, các công ty công nghệ, trung gian thanh toán và các chủ thể liên quan, nhằm tạo bước tiến mới về thanh toán không dùng tiền mặt, gắn với thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Tham dự và chia sẻ tại Tọa đàm có đồng chí Phạm Thanh Hà, Phó Thống đốc NHNN Việt Nam; Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an. Cùng dự có đại diện Lãnh đạo Vụ Thanh toán và Vụ Dự báo, thống kê, NHNN; đại diện Lãnh đạo Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agibank). Về phía doanh nghiệp, Tọa đàm có sự góp mặt của đại diện Lãnh đạo doanh nghiệp Fintech/trung gian thanh toán và đại diện doanh nghiệp nhỏ và vừa/hộ kinh doanh, những chủ thể trực tiếp cung ứng và sử dụng dịch vụ thanh toán số. Từ giới nghiên cứu, Tọa đàm có PGS.TS. Lê Thanh Tâm - Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân. Tham dự Tọa đàm còn có đại diện các vụ, cục, đơn vị thuộc NHNN, một số bộ, ngành, hiệp hội, tổ chức tín dụng, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan báo chí.

Qua đó, Tọa đàm kỳ vọng đóng góp những đề xuất thiết thực phục vụ triển khai Quyết định số 928/QĐ-TTg và Quyết định số 1387/QĐ-NHNN, phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt trong thực hiện các mục tiêu tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đích đến không chỉ là gia tăng số lượng và giá trị giao dịch, mà quan trọng hơn là thông qua thanh toán số để ngày càng nhiều người dân và doanh nghiệp được kết nối với hệ thống tài chính chính thức, sử dụng thường xuyên và hiệu quả hơn các dịch vụ tài chính phù hợp; từ đó góp phần xây dựng một hệ sinh thái tài chính hiện đại, an toàn, bao trùm và không để ai bị bỏ lại phía sau.