Sửa đổi quy định về mua bán trái phiếu doanh nghiệp của TCTD

Thực tế, do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong suốt một năm qua, mặc dù Chính phủ, các bộ, ngành liên quan đã có nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường, song có thể nói TPDN chưa thực sự lấy lại "vị thế" từng có và chưa đáp ứng yêu cầu là một trong những kênh dẫn vốn chính - như đúng vai trò vốn có trong một nền kinh tế.

Thông tin từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 25/12/2023, có 78 doanh nghiệp đã phát hành trái phiếu với khối lượng 245.900 tỷ đồng, giảm 27% với khoảng 66.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm ngoái.

Trở lại vấn đề sửa đổi, bổ sung Thông tư số 16/2021/TT-NHNN, Ban soạn thảo cho biết, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành một số văn bản chỉ đạo các bộ, ngành nói chung và NHNN nói riêng trong việc kịp thời xem xét, sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các văn bản quy định, nhất là các cơ chế, chính sách hết hiệu lực trong năm 2023, nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh trong thực tế về tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp, mua, bán TPDN của các TCTD, bảo đảm đồng bộ, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tế, ổn định thị trường tiền tệ, an toàn hệ thống các TCTD theo đúng quyết nghị của Chính phủ, chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ và quy định của pháp luật.

Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Thông tư số 16/2021/TT-NHNN là cần thiết và cần được sớm ban hành nhằm góp phần tháo gỡ khó khăn trong bối cảnh tình hình thị trường TPDN hiện nay. Dự thảo Thông tư gồm 4 Điều: (1) Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 16/2021/TT-NHNN; (2) Bãi bỏ khoản 11 và khoản 12 Điều 4 Thông tư số 16/2021/TT-NHNN; (3) Điều khoản chuyển tiếp; (4) Điều khoản thi hành; (5) Trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Theo Ban soạn thảo, sửa đổi khoản 4 Điều 1 để phù hợp với đặc thù hoạt động của các TCTD tham gia thực hiện chuyển giao bắt buộc. Cụ thể, khoản 4 Điều 1 được sửa đổi như sau: Việc mua, bán TPDN giữa TCTD được kiểm soát đặc biệt và TCTD hỗ trợ, tổ chức nhận chuyển giao bắt buộc thực hiện theo phương án phục hồi, phương án cơ cấu lại TCTD kiểm soát đặc biệt được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Dự thảo bổ sung khoản 14 Điều 4 như sau: TCTD phải sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt để thanh toán số tiền mua TPDN cho doanh nghiệp phát hành, bên bán trái phiếu. Quy định này nhằm góp phần hỗ trợ theo dõi, giám sát tình hình sử dụng tiền thu được từ phát hành TPDN, tăng cường minh bạch thông tin, hỗ trợ thị trường TPDN phát triển bền vững; đồng thời phù hợp với chủ trương của Chính phủ về thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.

Về việc bãi bỏ khoản 11 và khoản 12 Điều 4, Thông tư số 16/2021/TT-NHNN, theo Ban soạn thảo là rất phù hợp. Trên thực tế, theo diễn biến thị trường và thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường, NHNN đã ban hành Thông tư 03/2023/TT-NHNN, trong đó cho phép các TCTD tạm ngưng áp dụng quy định khoản 11 Điều 4 đến hết ngày 31/12/2023.

Các quy định trên không còn phù hợp sau khi Sàn giao dịch TPDN riêng lẻ đã được vận hành (từ ngày 19/7/2023); và theo quy định tại Nghị định số 153/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung) các trái phiếu còn dư nợ phải đăng ký, lưu ký và đăng ký giao dịch nhằm tăng tính minh bạch, gia tăng thanh khoản cho các trái phiếu phát hành riêng lẻ.