Trái phiếu doanh nghiệp: Nợ chậm trả hạ nhiệt, 253 nghìn tỷ đồng chờ đáo hạn

Ảnh minh họa được tạo bởi AI

Nợ chậm trả hạ nhiệt, “sức khỏe” thị trường dần cải thiện

Báo cáo Tổng quan thị trường trái phiếu doanh nghiệp của VIS Rating, với dữ liệu cập nhật đến ngày 7/9/2026, cho thấy quy mô trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành đạt 1,491 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa gần nhất. Trong đó, khoảng 1,299 triệu tỷ đồng là trái phiếu phát hành riêng lẻ và 192 nghìn tỷ đồng phát hành ra công chúng.

Đằng sau quy mô gần 1,5 triệu tỷ đồng, một trong những chuyển biến đáng chú ý nhất là chất lượng thanh toán.

Tỷ lệ chậm trả hàng năm trong tháng 8 giảm xuống 0,24%, từ mức 0,30% của tháng trước. Nếu mở rộng khoảng quan sát, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất đã giảm khá liên tục từ 0,56% vào tháng 8/2025 xuống 0,24% vào tháng 8 năm nay.

Giá trị trái phiếu phát sinh chậm trả mới trong tháng 8 cũng chỉ khoảng 0,3 nghìn tỷ đồng. Cơ cấu dư nợ cho thấy 90,2% trái phiếu đang lưu hành ở trạng thái thanh toán bình thường, 6,7% chậm trả lãi và 3,1% chậm trả gốc nhưng chưa khắc phục.

Không chỉ số nợ mới gặp vấn đề giảm xuống, khả năng xử lý các khoản chậm trả cũ cũng ghi nhận cải thiện.

Đáng chú ý nhất là bất động sản dân cư. Tỷ lệ thu hồi đối với trái phiếu chậm trả của nhóm này tăng từ 29,2% năm 2024 lên 48,8% năm 2025 và đạt 58,7% trong năm 2026. Tỷ lệ này ở nhóm năng lượng tăng từ 24% lên 41,8% rồi 42,8%; nhóm xây dựng cải thiện từ 13,2% lên 16,6% và 18,8%.

Diễn biến trong tháng cho thấy dòng tiền thực tế đã quay trở lại xử lý một phần nghĩa vụ tồn đọng. CTCP Hưng Thịnh Land hoàn trả 3.514 tỷ đồng nợ gốc chậm trả, trong khi dư nợ trái phiếu còn lại là 2.720 tỷ đồng. CTCP Đầu tư địa ốc NoVa hoàn trả 968 tỷ đồng và Công ty TNHH NOVA Thảo Điền hoàn trả 965 tỷ đồng.

Một chỉ báo khác cũng đáng chú ý, số trường hợp đã trả tiền cho trái chủ trong quá trình tái cấu trúc tăng từ 112 vào tháng 8/2025 lên 148 vào tháng 8/2026. Trong khi đó, số trường hợp không có thông tin giảm từ 121 xuống 110 và số trường hợp lùi ngày đáo hạn giảm từ 49 xuống 35.

Những con số này cho thấy bức tranh rủi ro tín dụng trên thị trường đã có sự cải thiện. Tuy nhiên, mức độ phục hồi giữa các nhóm ngành vẫn rất khác nhau. Bất động sản dân cư tiếp tục là khu vực cần được theo dõi khi vừa có quy mô dư nợ lớn, vừa là nhóm từng tập trung nhiều trường hợp chậm trả.

Trong tổng dư nợ tháng 8, ngân hàng đứng đầu với khoảng 685 nghìn tỷ đồng, tiếp đến là bất động sản dân cư với 446 nghìn tỷ đồng. Như vậy, riêng hai nhóm đã chiếm phần lớn quy mô thị trường, cho thấy chất lượng tín dụng của ngân hàng và bất động sản tiếp tục có ảnh hưởng lớn tới diễn biến chung của trái phiếu doanh nghiệp.

Phát hành mới chậm lại, dòng vốn vẫn nghiêng mạnh về ngân hàng

Trái với tín hiệu tích cực từ xử lý nợ chậm trả, thị trường sơ cấp tháng 8 có phần chững lại.

Tổng giá trị phát hành mới đạt khoảng 35 nghìn tỷ đồng, giảm 16% so với tháng trước. Kỳ hạn bình quân của trái phiếu phát hành mới cũng rút xuống 4,9 năm, từ mức 5,5 năm của tháng trước.

Điểm nổi bật nằm ở mức độ tập trung rất cao của dòng vốn. Ngân hàng chiếm tới 82% tổng giá trị phát hành, trong khi bất động sản chỉ chiếm 9%. Phát hành riêng lẻ tiếp tục áp đảo với 91% tổng lượng phát hành mới, còn phát hành ra công chúng chỉ chiếm 9%.

Danh sách các đợt phát hành lớn nhất tháng cho thấy rõ xu hướng này. Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) có hai lô trị giá 3.300 tỷ đồng và 3.000 tỷ đồng, cùng kỳ hạn 3 năm, lãi suất kỳ đầu 9%/năm. Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) phát hành ra công chúng 2.081 tỷ đồng kỳ hạn 7 năm, lãi suất kỳ đầu 9,2%.

HDBank phát hành 2.000 tỷ đồng; TPBank có hai lô, mỗi lô 2.000 tỷ đồng. Vietcombank phát hành 2.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm với lãi suất kỳ đầu 8%. Trong nhóm bất động sản, Vinhomes phát hành riêng lẻ 2.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm, có tài sản bảo đảm và lãi suất kỳ đầu 12,5%.

Khoảng cách chi phí huy động giữa hai nhóm phát hành chính cũng khá rõ. Trái tức bình quân của trái phiếu ngân hàng trong tháng ở mức 8,7%, trong khi bất động sản là 12,2%, chênh lệch 3,5 điểm phần trăm.

Cấu trúc này cho thấy sự phục hồi của thị trường phát hành chưa đồng đều. Trong khi ngân hàng có khả năng huy động vốn với quy mô lớn và chi phí thấp hơn, khu vực bất động sản phải chấp nhận mặt bằng trái tức cao hơn.

Ở thị trường thứ cấp, thanh khoản cũng chưa cho thấy sự cải thiện tương ứng với quy mô dư nợ. Giá trị giao dịch bình quân đạt 7,4 nghìn tỷ đồng/ngày, giảm 9% so với tháng trước.

Vinhomes dẫn đầu về giá trị trái phiếu được giao dịch trong tháng với 16.430 tỷ đồng, tiếp đến là HDBank 14.190 tỷ đồng, Vietjet 10.854 tỷ đồng, Đầu tư Xây dựng Thái Sơn 9.644 tỷ đồng và ParkLand 53 với 9.048 tỷ đồng.

253 nghìn tỷ đồng đáo hạn: Phép thử tiếp theo của thị trường

Nếu tỷ lệ chậm trả giảm phản ánh quá trình xử lý những vấn đề đã phát sinh, thì 253 nghìn tỷ đồng trái phiếu đáo hạn trong 12 tháng tới lại là chỉ báo cần được đặc biệt theo dõi đối với triển vọng phía trước. Con số này cao hơn đáng kể mức 153 nghìn tỷ đồng của 12 tháng gần nhất.

Áp lực đáo hạn không phân bổ đều theo thời gian. Theo báo cáo, tháng 12/2026 có khoảng 31 nghìn tỷ đồng trái phiếu đến hạn. Sang năm 2027, áp lực tăng trở lại với khoảng 24 nghìn tỷ đồng vào tháng 4 và đạt đỉnh khoảng 38 nghìn tỷ đồng vào tháng 6/2027.

Đáng chú ý, trong lượng trái phiếu sẽ đáo hạn, một bộ phận đã phát sinh chậm trả hoặc được gia hạn nợ. Điều đó khiến câu chuyện 12 tháng tới không chỉ nằm ở tổng giá trị đáo hạn, mà còn ở chất lượng từng tổ chức phát hành và khả năng tạo dòng tiền để thực hiện nghĩa vụ.

Ở nhóm ngân hàng, ACB có lượng trái phiếu đáo hạn lớn nhất trong 12 tháng tới với 21.720 tỷ đồng, tiếp đến Agribank 7.520 tỷ đồng, Sacombank 5.000 tỷ đồng, HDBank 4.751 tỷ đồng và LPBank 3.000 tỷ đồng.

Áp lực đáng chú ý hơn nằm ở khu vực phi ngân hàng. Vingroup đứng đầu với 17.736 tỷ đồng, tiếp đến Hưng Phát Invest Hà Nội 12.650 tỷ đồng; ParkLand 53 và Phát triển Bất động sản Hưng Long cùng có 7.000 tỷ đồng; TNR Holdings Việt Nam 6.348 tỷ đồng và Vinhomes 6.090 tỷ đồng.

Bức tranh tháng 8 vì thế cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang đi qua một giai đoạn chuyển tiếp đáng chú ý. Áp lực từ những khoản nợ chậm trả cũ đang hạ nhiệt, nhưng thách thức chưa biến mất mà chuyển sang khả năng đáp ứng khối lượng đáo hạn lớn phía trước.

Việc tỷ lệ chậm trả giảm còn 0,24%, tỷ lệ thu hồi nợ của bất động sản tăng lên 58,7% và ngày càng nhiều trường hợp trả tiền cho trái chủ là những tín hiệu tích cực. Song phát hành mới giảm, cấu trúc huy động tập trung vào ngân hàng, chi phí vốn bất động sản vẫn cao và 253 nghìn tỷ đồng trái phiếu chuẩn bị đến hạn cho thấy quá trình phục hồi vẫn cần thêm thời gian để được kiểm chứng.

Vì vậy, khả năng trả nợ thực chất, chất lượng dòng tiền và năng lực tái cấp vốn của từng tổ chức phát hành sẽ là những biến số quan trọng quyết định liệu xu hướng cải thiện hiện nay có đủ sức chuyển thành một chu kỳ phục hồi bền vững hơn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.