Tăng lương, thưởng tháng 13, vì sao vẫn “đỏ mắt” tìm người giúp việc?

Chị Nguyễn Minh Anh (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, suốt gần một tháng qua, gia đình chị liên hệ nhiều trung tâm môi giới giúp việc nhưng vẫn chưa tìm được người phù hợp. Trung tâm cũng có giới thiệu vài người đến làm nhưng chưa tìm được ai để gắn bó lâu dài. Có người đến làm vài ngày rồi xin nghỉ, cũng có người thì biết sử dụng các trang thiết bị điện tử,…

Không riêng gia đình chị Minh Anh, nhiều gia đình tại các đô thị lớn, nơi cả hai đều đi làm toàn thời gian, đang phụ thuộc rất lớn vào lực lượng giúp việc. Việc thiếu người khiến sinh hoạt gia đình đảo lộn, đặc biệt với những gia đình có con nhỏ, người già hoặc người bệnh cần chăm sóc thường xuyên.

Mức lương giúp việc đã tăng đáng kể so với vài năm trước nhưng vẫn khó tìm người

Tại TP. Hồ Chí Minh, anh Trần Văn Minh (phường Bến Thành) cho biết, mức lương giúp việc đã tăng đáng kể so với vài năm trước nhưng vẫn khó tìm người.

“Trước đây, mức lương 6-7 triệu đồng/tháng là phổ biến, nay nhiều người yêu cầu 9-10 triệu đồng, chưa kể ăn ở, thưởng lễ Tết. Nhưng có tiền cũng chưa chắc thuê được người giúp việc vừa ý”, anh Minh nói.

Trước áp lực thiếu hụt lao động và chi phí cao của mô hình giúp việc ở chung, thị trường đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh sang các hình thức linh hoạt hơn. Nổi bật là mô hình giúp việc theo giờ. Dữ liệu từ các nền tảng công nghệ cho thấy, từ năm 2022 đến nay, dịch vụ giúp việc theo giờ tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tăng trưởng trung bình khoảng 40%/năm, hiện chiếm gần 60% tổng lượng giao dịch chính thức trên thị trường.

Theo các trung tâm cung ứng lao động giúp việc gia đình, nguồn lao động từ nông thôn, vốn là lực lượng chính, đang sụt giảm rõ rệt. Nguyên nhân là do cơ hội việc làm tại quê nhà ngày càng đa dạng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, với mức thu nhập ổn định, thời gian làm việc rõ ràng và có bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh đó, một bộ phận lao động trẻ không còn mặn mà với nghề giúp việc, vốn bị coi là công việc vất vả, ít cơ hội thăng tiến, chịu nhiều áp lực tâm lý và phụ thuộc lớn vào chủ nhà. Trong khi đó, lực lượng giúp việc hiện nay chủ yếu là lao động trung niên, sức khỏe có hạn, khó đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng cao của các gia đình đô thị.

Đại diện một trung tâm giới thiệu việc làm tại Hà Nội cho biết, mỗi tháng đơn vị tiếp nhận hàng trăm yêu cầu tìm giúp việc, nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 60-70%. Nhu cầu tăng nhanh hơn rất nhiều so với nguồn cung. Đặc biệt vào dịp hè, cuối năm hoặc khi học sinh nghỉ học dài ngày, tình trạng khan hiếm càng rõ rệt.

Bài toán an sinh và quản lý lao động

Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng giúp việc cũng là vấn đề khiến nhiều gia đình băn khoăn. Cuộc sống đô thị đòi hỏi người giúp việc không chỉ làm việc nhà, mà còn phải biết chăm sóc trẻ nhỏ, người cao tuổi, sử dụng các thiết bị gia dụng hiện đại, thậm chí hỗ trợ đưa đón con đi học. Trong khi đó, phần lớn lao động giúp việc chưa được đào tạo bài bản, chủ yếu học nghề qua kinh nghiệm. Sự khác biệt về lối sống, thói quen sinh hoạt giữa người giúp việc và gia đình chủ cũng dễ phát sinh mâu thuẫn, khiến nhiều mối quan hệ lao động đổ vỡ chỉ sau thời gian ngắn.

Chị Hoàng Thị Dung, một người giúp việc quê ở Phú Thọ, chia sẻ: “Công việc của một người làm giúp việc gia đình bây giờ áp lực hơn trước nhiều. Chỉ việc đi chợ, nấu ăn thôi cũng cần đầu tư cả thời gian và học hỏi bởi gia chủ không những yêu cầu ăn ngon mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm, ăn những món tốt cho sức khỏe. Còn phải biết sử dụng các thiết bị điện tử hiện đại trong nhà…”.

Thực trạng thiếu giúp việc ở đô thị lớn không chỉ là câu chuyện riêng của từng gia đình, mà còn đặt ra nhiều vấn đề về quản lý lao động và an sinh xã hội. Hiện nay, phần lớn người giúp việc gia đình làm việc theo hình thức thỏa thuận miệng, ít được ký hợp đồng lao động, không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, dẫn đến rủi ro cho cả người lao động lẫn người sử dụng lao động.

Theo các chuyên gia lao động, để giải quyết bài toán thiếu hụt giúp việc, cần nhìn nhận đây là một nghề chính thức trong xã hội, có cơ chế đào tạo, chuẩn hóa kỹ năng và bảo vệ quyền lợi người lao động. Khi nghề giúp việc được xã hội nhìn nhận đúng giá trị, có thu nhập và điều kiện làm việc ổn định, lực lượng lao động mới yên tâm gắn bó lâu dài.

Bảng giá cung ứng người giúp việc của một trung tâm

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quy mô gia đình hạt nhân ngày càng phổ biến, nhu cầu thuê giúp việc sẽ còn tiếp tục tăng. Nhiều gia đình đã phải chủ động thích nghi bằng cách chia sẻ việc nhà giữa các thành viên, sử dụng dịch vụ giúp việc theo giờ hoặc ứng dụng công nghệ để đặt lịch dọn dẹp, chăm sóc nhà cửa. Tuy nhiên, các giải pháp tình thế khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của người giúp việc truyền thống, nhất là với những gia đình có nhu cầu chăm sóc đặc thù. Bài toán thiếu giúp việc vì thế cần sự vào cuộc đồng bộ từ phía cơ quan quản lý, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ và chính các gia đình sử dụng lao động.

Khi người giúp việc được coi trọng như một bộ phận không thể thiếu của đời sống đô thị hiện đại, câu chuyện “khát” người giúp việc mới có thể từng bước được tháo gỡ, hướng tới một thị trường lao động bền vững và nhân văn hơn.