Tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch cho ngành bán hàng đa cấp phát triển

Toàn cảnh Tọa đàm

Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI cho biết, sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam đã từng bước được đưa vào khuôn khổ pháp luật. Cùng với quá trình hoàn thiện thể chế, thị trường cũng trải qua quá trình sàng lọc mạnh mẽ, loại bỏ nhiều mô hình hoạt động biến tướng, từng bước xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh hơn.

Theo ông Nghĩa, hiện nay các doanh nghiệp bán hàng đa cấp chủ yếu kinh doanh các mặt hàng như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ gia dụng, thời trang và nhiều sản phẩm tiêu dùng khác. Không chỉ đóng góp cho ngân sách nhà nước, mô hình kinh doanh này còn góp phần mở rộng kênh phân phối hàng hóa, giảm chi phí trung gian, tạo thêm cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho hàng trăm nghìn người tham gia.

Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc

Đáng chú ý, ngày 7/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế các quy định trước đây. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây là bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý, vừa cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền, vừa đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và tăng cường bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia bán hàng đa cấp. Song song với đó, hệ thống chính sách thuế cũng có nhiều thay đổi khi Luật Thuế Giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Luật Thuế Thu nhập cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo nên khuôn khổ quản lý mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch VCCI, do bán hàng đa cấp là lĩnh vực đặc thù với số lượng nhà phân phối và đối tượng liên quan lên tới hàng trăm nghìn người nên quá trình triển khai các quy định mới vẫn phát sinh không ít khó khăn. Nhiều doanh nghiệp phản ánh còn lúng túng trong quá trình áp dụng do một số quy định liên quan đến mô hình hoạt động, điều kiện kinh doanh cũng như chính sách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân chưa được hướng dẫn đầy đủ, cụ thể.

Cần một hành lang pháp lý đồng bộ

Thực tế cho thấy, ngành bán hàng đa cấp Việt Nam vừa trải qua một năm 2025 với những số liệu tăng trưởng và đóng góp ngân sách đáng ghi nhận, nhưng đồng thời cũng đang đối mặt với nhiều rào cản pháp lý lớn liên quan đến các chính sách thuế mới.

Ông Nguyễn Phương Sơn, Trưởng Ban Đối ngoại & Truyền thông, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA) cho biết, sau nhiều năm hoàn thiện khung khổ pháp lý và tăng cường công tác quản lý, ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển ổn định, minh bạch hơn. Nếu như giai đoạn trước năm 2015 từng tồn tại nhiều mô hình hoạt động biến tướng thì đến nay, cùng với việc siết chặt quản lý, số lượng doanh nghiệp được cấp phép đã được sàng lọc, chỉ còn 15 doanh nghiệp hoạt động hợp pháp, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành.

Ông Nguyễn Phương Sơn, Trưởng Ban Đối ngoại & Truyền thông, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA)

Theo ông Sơn, đến cuối năm 2025, ngành bán hàng đa cấp có hơn 652 nghìn người tham gia, đạt doanh thu khoảng 15.096 tỷ đồng và đóng góp 2.306 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Không chỉ đóng góp về kinh tế, mô hình bán hàng đa cấp còn tạo thêm cơ hội việc làm, giúp nhiều người, đặc biệt là phụ nữ, người nội trợ, người nghỉ hưu hay những người muốn khởi nghiệp với chi phí thấp có thêm nguồn thu nhập và cơ hội phát triển kỹ năng kinh doanh.

Theo ông Sơn, để ngành tiếp tục phát triển lành mạnh, điều quan trọng là tiếp tục hoàn thiện chính sách, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và Hiệp hội nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng cũng như người tham gia bán hàng đa cấp.

Chia sẻ tại tọa đàm, bà Tạ Dịu Thương, Trưởng Ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA) cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao chủ trương cải cách, minh bạch hóa và hiện đại hóa công tác quản lý thuế trong thời gian qua. Tuy nhiên, khi các quy định mới về thuế và quản lý hoạt động bán hàng đa cấp đồng thời có hiệu lực, doanh nghiệp đang gặp một số khó khăn trong quá trình triển khai thực tế.

Bà Tạ Dịu Thương, Trưởng Ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA)

Theo bà Thương, với đặc thù ngành có hơn 652 nghìn người tham gia, trong đó phần lớn có thu nhập từ hoa hồng ở mức thấp, việc áp dụng cơ chế quản lý và khấu trừ thuế cần bám sát bản chất hoạt động kinh doanh. Hiệp hội ghi nhận bốn nhóm vướng mắc lớn mà doanh nghiệp đang quan tâm, gồm: xác định chính sách thuế giá trị gia tăng đối với khoản hoa hồng, quy định về đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế của nhà phân phối, cơ chế khấu trừ thuế thu nhập cá nhân tại nguồn, cùng các quy định về hóa đơn, chứng từ đặc thù của hoạt động bán hàng đa cấp. “Quan điểm của Hiệp hội là thu đúng, thu đủ nhưng cũng cần tạo thuận lợi cho người nộp thuế và giảm chi phí tuân thủ không cần thiết”, bà Thương nhấn mạnh.

Đại diện MLMA kiến nghị các cơ quan quản lý sớm có hướng dẫn thống nhất để doanh nghiệp và nhà phân phối có cơ sở thực hiện đồng bộ trên toàn quốc. Theo bà Thương, việc hoàn thiện hướng dẫn thực thi sẽ vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, chống thất thu ngân sách, vừa tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định để ngành bán hàng đa cấp phát triển đúng định hướng và bền vững.

Các diễn giả thảo luận tại tọa đàm

Tại tọa đàm, các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp cũng có nhiều chia sẻ về những vấn đề khó khăn thực tế. Nội dung tập trung phân tích nhiều nội dung như xác định đúng bản chất hoạt động bán hàng đa cấp và chính sách thuế áp dụng; những vướng mắc giữa quy định pháp luật chuyên ngành với chính sách thuế; nghĩa vụ đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế; các quy định về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân; hóa đơn, chứng từ và lộ trình triển khai các quy định mới.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân, việc sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết đối với hoạt động bán hàng đa cấp sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm thực hiện, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi chính sách. Qua đó tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và ổn định cho ngành bán hàng đa cấp phát triển đúng định hướng, đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế.