Tiếp vốn cho doanh nghiệp đón mùa cao điểm xuất nhập khẩu

Quy mô thương mại gia tăng đồng nghĩa nhu cầu vốn phục vụ thu mua nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, thanh toán và thực hiện đơn hàng cũng lớn hơn. Đặc biệt, bước vào những tháng cuối năm, khi doanh nghiệp tăng tốc hoàn thành hợp đồng và chuẩn bị hàng hóa cho các thị trường tiêu thụ lớn, áp lực vốn lưu động càng trở nên rõ nét.

Nắm bắt nhu cầu này, nhiều ngân hàng đang dành nguồn lực đáng kể cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Ông Bạch Thành Long, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, trong 7 tháng đầu năm, dư nợ các lĩnh vực ưu tiên của Vietcombank đạt xấp xỉ 600.000 tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với cuối năm 2025, chiếm khoảng 34% tổng dư nợ. Đáng chú ý, tín dụng dành cho xuất khẩu tăng tới 38%. Từ tháng 8/2026, ngân hàng triển khai chương trình tín dụng quy mô 50.000 tỷ đồng, kéo dài đến hết năm 2028, tập trung vào các lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng như xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, chế biến chế tạo, kinh tế số và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Lãi suất của chương trình thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mặt bằng chung, đi kèm chính sách miễn, giảm một số loại phí dịch vụ.

Nguồn vốn ưu đãi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũng được nhiều ngân hàng mở rộng. Sacombank công bố gói tín dụng 20.000 tỷ đồng với mức ưu đãi lãi suất lên đến 2% so với lãi suất thông thường. Thời hạn vay và hạn mức được thiết kế theo quy mô hoạt động, chu kỳ sản xuất - kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp. TPBank dành 5.000 tỷ đồng trong chương trình tín dụng 8.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, gồm cả VND và USD, với thời hạn ưu đãi lên tới 9 tháng.

Các chương trình tín dụng ưu đãi đang mở thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, lãi suất thấp mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Đặc thù của hoạt động xuất nhập khẩu là doanh nghiệp phải bỏ vốn ở nhiều công đoạn trước khi thu được tiền từ đối tác. Từ nhập nguyên liệu, sản xuất, lưu kho, logistics đến giao hàng và chờ thanh toán quốc tế, một đơn hàng có thể “giam” lượng vốn đáng kể trong thời gian dài. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải đối diện với biến động tỷ giá, rủi ro thanh toán, thay đổi điều kiện giao dịch và chi phí logistics.

Một đơn hàng xuất khẩu mới, hợp đồng nhập nguyên liệu hay cơ hội tham gia chuỗi cung ứng có thể xuất hiện trong thời gian ngắn. Nếu doanh nghiệp mất quá nhiều thời gian hoàn thiện hồ sơ, bổ sung tài sản bảo đảm và chờ giải ngân, cơ hội kinh doanh có thể qua đi dù mức lãi suất được chào rất hấp dẫn. Vì vậy, chuyên gia cho rằng, trong cuộc đua tiếp sức doanh nghiệp xuất nhập khẩu những tháng cuối năm, quy mô gói tín dụng hay mức giảm lãi suất chưa phải thước đo duy nhất. Vấn đề quan trọng là khả năng đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, số hóa quy trình, rút ngắn thời gian giải ngân và cung cấp đồng bộ các công cụ thanh toán, ngoại hối, bảo lãnh, tài trợ thương mại…

Đồng quan điểm, theo ông Bạch Thành Long, khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, tài chính xuất khẩu cần được thiết kế theo toàn bộ vòng đời của đơn hàng, thay vì chỉ dừng ở khoản vay vốn lưu động. Hiện các giải pháp tài chính của ngân hàng được mở rộng từ thư tín dụng (LC), nhờ thu, chiết khấu bộ chứng từ, tài trợ trước và sau xuất khẩu, bảo lãnh, bao thanh toán đến quản lý dòng tiền, giao dịch kỳ hạn, hoán đổi và các công cụ ngoại hối. Thực tế, cách tiếp cận tín dụng của ngân hàng cũng đang dần thay đổi. Thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản bảo đảm, một số ngân hàng chú trọng hơn đến dòng tiền, doanh số xuất nhập khẩu, đơn hàng, nhu cầu ngoại tệ và lịch sử giao dịch thực tế của khách hàng.

Đại diện Sacombank cho biết, cơ chế cấp tín dụng của chương trình dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu được xây dựng trên việc đánh giá tổng thể quan hệ của khách hàng với ngân hàng, bao gồm dòng tiền, doanh số xuất nhập khẩu, nhu cầu ngoại tệ và hoạt động thanh toán quốc tế.

Ở góc độ tài trợ chuỗi, ông Bạch Thành Long cho rằng, một doanh nghiệp nhỏ có thể không có nhiều tài sản bảo đảm nhưng lại là nhà cung cấp quan trọng cho một doanh nghiệp đầu chuỗi có uy tín, với đơn hàng ổn định. Nếu chỉ đánh giá doanh nghiệp đó một cách biệt lập, khả năng tiếp cận vốn sẽ hạn chế nhưng nếu đánh giá dựa trên dòng tiền và quan hệ thương mại của cả chuỗi, câu chuyện sẽ khác. Theo hướng này, Vietcombank đang kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi, nhà cung cấp, nhà phân phối và đối tác mua hàng trong và ngoài nước để cung cấp các giải pháp tài chính theo từng mắt xích, từ tài trợ đơn hàng, vốn lưu động đến thanh toán và quản lý dòng tiền. Qua đó, dòng tín dụng có cơ hội đi sâu hơn xuống các mắt xích của chuỗi sản xuất, thay vì tập trung chủ yếu ở những doanh nghiệp lớn có nhiều tài sản bảo đảm. Cách tiếp cận dựa trên dòng tiền, đơn hàng và chuỗi cung ứng đang mở thêm cơ hội tiếp cận tín dụng cho những doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi nhưng hạn chế về tài sản bảo đảm. Quan trọng hơn, trong mùa cao điểm xuất nhập khẩu, dòng vốn không chỉ cần có chi phí hợp lý mà còn phải đến đúng thời điểm và phù hợp với chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.