Vai trò của hệ thống ngân hàng trong hành trình vươn ra thế giới

Vươn lên trong chuỗi giá trị

Nhìn lại những năm gần đây, thương mại tiếp tục là một trong những điểm sáng nổi bật của kinh tế Việt Nam. Bất chấp những cú sốc từ môi trường bên ngoài, đặc biệt là các rủi ro liên quan đến thuế quan, kim ngạch xuất nhập khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, với mức tăng gần 20% và thặng dư thương mại đạt trên 20 tỷ USD trong năm 2025.

Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu đang có sự chuyển dịch rõ nét, trong đó các sản phẩm điện tử đã vươn lên trở thành nhóm hàng xuất khẩu chủ lực. Điều này phản ánh quá trình tham gia sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng thương mại quốc tế thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa sản xuất.

Theo đánh giá của chúng tôi, Việt Nam đang từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị, từ vai trò lắp ráp sang tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn. Xu hướng này không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng mới, mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống tài chính - ngân hàng trong việc đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp.

Ông Tim Evans, Tổng Giám đốc HSBC Việt Nam

Vốn quốc tế - “chìa khóa” cho giai đoạn tăng trưởng mới

Nhiều năm qua, ngân hàng vẫn là nguồn cung cấp vốn chủ đạo cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Giờ đây khi đất nước bước vào kỷ nguyên và giai đoạn tăng trưởng mới, nhu cầu vốn dự báo sẽ gia tăng mạnh, đặc biệt đối với các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh. Việt Nam cần khoảng 55-92 tỷ USD trong giai đoạn 2021-2030 để thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng một phần, dự kiến Việt Nam cần huy động thêm vốn ngoài ngân sách từ 27,5-64,16 tỷ USD, theo Báo cáo Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Bên cạnh đó theo các nghiên cứu về phát triển tín dụng xanh tại Việt Nam, tổng dư nợ tín dụng xanh đã đạt khoảng 850 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 32 tỷ USD) sau 10 năm triển khai định hướng tín dụng xanh. Do đó, việc chỉ dựa vào tín dụng trong nước sẽ không đủ để đáp ứng nhu cầu này, mà cần huy động thêm từ nhiều nguồn đa dạng hơn.

Thực tế cho thấy, thị trường vốn quốc tế mang lại nhiều lợi thế đáng kể, từ chi phí vốn cạnh tranh, quy mô lớn đến khả năng tiếp cận đa dạng nhà đầu tư. Các doanh nghiệp Việt Nam đang ngày càng chủ động hơn trong việc tiếp cận các kênh vốn này, thể hiện qua các giao dịch vay hợp vốn, phát hành trái phiếu quốc tế hay các khoản tài trợ có cấu trúc phức tạp.

Một số giao dịch tiêu biểu cho thấy xu hướng này đang gia tăng rõ rệt. Đơn cử, năm 2022, HSBC đã hỗ trợ Masan Group và công ty con The Sherpa huy động khoản vay hợp vốn có kỳ hạn trị giá 600 triệu USD. Năm 2025, cùng với Tập đoàn bảo hiểm tín dụng thuộc Chính phủ Ý (SACE), chúng tôi đã thu xếp được hai khoản vay tổng trị giá 139 triệu USD do SACE bảo lãnh cho GELEX Group và THACO AGRI. Đầu năm nay, chúng tôi thu xếp khoản vay hợp vốn trị giá 200 triệu USD cho Hạ tầng GELEX hỗ trợ nhu cầu đầu tư trung hạn và kế hoạch mở rộng của khách hàng. Giao dịch quy tụ sự tham gia của 19 tổ chức tài chính, trong đó HSBC đóng vai trò là ngân hàng thu xếp chính duy nhất kiêm điều phối sổ.

Những giao dịch như vậy không chỉ giúp doanh nghiệp đa dạng nguồn vốn với giá cạnh tranh mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của họ đến các định chế tài chính hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, để tiếp cận hiệu quả nguồn vốn toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam vẫn cần vượt qua nhiều rào cản, từ yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm, minh bạch tài chính đến việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản trị và phát triển bền vững.

Nâng chuẩn quản trị - điều kiện để hội nhập sâu hơn

Một trong những vấn đề cần giải quyết là sự khác biệt giữa chuẩn mực trong nước và quốc tế vẫn đang là rào cản đối với doanh nghiệp Việt Nam khi bước ra thị trường toàn cầu. Cụ thể, sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán trong nước và quốc tế, cùng với yêu cầu ngày càng cao về minh bạch thông tin, khiến nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn trong việc đánh giá và ra quyết định.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư và ngân hàng quốc tế phải dựa vào các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế như S&P, Moody’s, Fitch… để đánh giá mức độ tín nhiệm của bên vay. Chúng ta cần mức xếp hạng tín nhiệm tốt để tham gia thị trường cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu mà không phải trả mức lãi suất cao hơn (phần bù rủi ro). Cùng với đó, các tiêu chuẩn về quản trị doanh nghiệp và ESG cũng đang trở thành yếu tố bắt buộc trong việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế. Không chỉ dừng lại ở các chỉ số tài chính, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến tính minh bạch, trách nhiệm và chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, vai trò của ngân hàng không chỉ là cung cấp vốn, mà còn là cầu nối tri thức, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa thông tin và xây dựng “câu chuyện đầu tư” phù hợp với kỳ vọng của thị trường quốc tế.