Việt Nam - Hàn Quốc: Nâng chất hợp tác, hướng tới thương mại 150 tỷ USD

Sản xuất chíp bán dẫn tại Công ty TNHH Hana Micron Vina (Hàn Quốc), Khu công nghiệp Vân Trung, tỉnh Bắc Ninh (Ảnh: Moit)

Chuyển từ “cứ điểm sản xuất” thành mắt xích giá trị cao

Hơn ba thập kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế đã trở thành một trong những động lực quan trọng của quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc. Từ quy mô thương mại và đầu tư còn khiêm tốn vào đầu những năm 1990, Hàn Quốc hiện là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu, đồng thời là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam.

Hàng nghìn doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam, trong đó có nhiều tập đoàn công nghiệp lớn như Samsung, LG, SK, Hyundai, POSCO, Hanwha và Hyosung. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 89,5 tỷ USD; riêng bảy tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 70 tỷ USD. Đà tăng này tạo cơ sở để hai nước hướng tới mục tiêu 150 tỷ USD vào năm 2030.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc, thương mại, đầu tư và sản xuất giữa hai nền kinh tế có mức độ liên kết cao. Dòng vốn Hàn Quốc đã góp phần hình thành nhiều chuỗi sản xuất quy mô lớn trong điện tử, điện thoại, màn hình, linh kiện, dệt may, cơ khí và công nghiệp hỗ trợ. Một phần đáng kể hàng hóa trao đổi song phương được thực hiện ngay trong các chuỗi sản xuất này.

Nhưng chính thành quả đó đang đặt ra yêu cầu phát triển cao hơn. Sau nhiều năm trở thành địa điểm sản xuất của các tập đoàn Hàn Quốc, Việt Nam cần từng bước dịch chuyển lên các khâu có giá trị gia tăng lớn hơn, từ nghiên cứu và phát triển, thiết kế, linh kiện công nghệ cao đến dịch vụ kỹ thuật, logistics, năng lượng và các ngành công nghiệp mới.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức Hàn Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn có ý nghĩa quan trọng đối với thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương. Quan hệ chính trị tốt đẹp và mức độ tin cậy cao giữa hai nước là nền tảng để cộng đồng doanh nghiệp đưa ra những quyết định đầu tư dài hạn, nhất là với các dự án bán dẫn, năng lượng, cơ sở hạ tầng và công nghệ cao có thời gian triển khai nhiều năm.

Chuyến thăm cũng tạo điều kiện để hai bên trao đổi về hoàn thiện môi trường pháp lý, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới, qua đó cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.

Theo đánh giá của Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc, mục tiêu thương mại 150 tỷ USD là lớn nhưng có cơ sở nếu hai nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hiện nay. Tuy nhiên, để bảo đảm tăng trưởng bền vững, dư địa phát triển cần được mở rộng sang những lĩnh vực mới, có giá trị gia tăng cao.

Trước hết là công nghiệp công nghệ cao và bán dẫn. Việt Nam đã trở thành một cứ điểm sản xuất điện tử quan trọng trong mạng lưới toàn cầu của các tập đoàn Hàn Quốc. Bước tiếp theo là nâng tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia những khâu có giá trị cao hơn như sản xuất linh kiện chính xác, vật liệu, thiết bị, đóng gói, kiểm thử và nghiên cứu phát triển.

Năng lượng và hạ tầng điện cũng mở ra không gian hợp tác đáng kể. Nhu cầu điện của Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, phát triển trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và sản xuất công nghệ cao. Trong khi đó, Hàn Quốc có thế mạnh về điện hạt nhân, LNG, điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh.

Dư địa còn nằm ở trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, robot, pin thế hệ mới và chuyển đổi số. Hợp tác trong các lĩnh vực này không nên dừng ở thu hút dự án sản xuất mà cần hướng tới trung tâm nghiên cứu và phát triển, phòng thí nghiệm, trung tâm thiết kế và hoạt động đào tạo nhân lực. Đây là những yếu tố có thể nâng chất lượng hợp tác đầu tư giữa hai nước.

Đưa hàng Việt sâu hơn vào hệ thống phân phối Hàn Quốc

Nếu công nghệ và năng lượng mở ra chiều sâu mới cho đầu tư, thì nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng và thương mại điện tử lại là những lĩnh vực Việt Nam còn nhiều dư địa tại Hàn Quốc. Trong khi hàng hóa công nghiệp Hàn Quốc hiện diện rộng tại Việt Nam, thương hiệu và hàng tiêu dùng Việt Nam tại thị trường Hàn Quốc vẫn còn hạn chế.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc, mối quan tâm của doanh nghiệp Hàn Quốc đối với Việt Nam cũng đang thay đổi. Trước đây, doanh nghiệp chủ yếu quan tâm đến chi phí lao động, ưu đãi đầu tư và khả năng mở rộng nhà máy. Hiện nay, nhà đầu tư ngày càng chú trọng nguồn điện ổn định, khả năng cung cấp điện sạch, nhân lực kỹ thuật, năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và khả năng kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Sự thay đổi này cho thấy quan hệ kinh tế song phương đang chuyển sang giai đoạn có yêu cầu cao hơn về công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực tham gia chuỗi cung ứng. Việt Nam vì vậy không chỉ cần thu hút thêm vốn mà phải nâng khả năng đón nhận những dự án tạo giá trị gia tăng và liên kết sâu hơn với doanh nghiệp trong nước.

Ở chiều xuất khẩu, doanh nghiệp Việt cần nâng cao khả năng tiếp cận hệ thống phân phối Hàn Quốc, từ các tập đoàn bán lẻ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi đến nền tảng thương mại điện tử. Việc bưởi Việt Nam chính thức được bày bán tại hệ thống siêu thị Lotte Mart ở Hàn Quốc từ ngày 10/4/2025 với sự hỗ trợ của Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc là một ví dụ về hướng tiếp cận này.

Bởi vậy, mục tiêu 150 tỷ USD không chỉ là bài toán tăng tổng kim ngạch. Yêu cầu quan trọng hơn là tạo ra cơ cấu thương mại có giá trị gia tăng cao hơn, cân bằng hơn, đồng thời gia tăng tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia các chuỗi giá trị do tập đoàn Hàn Quốc dẫn dắt.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc. Những hoạt động xúc tiến truyền thống như tổ chức hội chợ, kết nối giao thương và cung cấp thông tin thị trường tiếp tục cần thiết, nhưng cần đi cùng cách tiếp cận chủ động hơn.

Trọng tâm là xác định các ngành, tập đoàn và chuỗi phân phối mục tiêu; tiếp cận trực tiếp doanh nghiệp Hàn Quốc; kết nối với địa phương và doanh nghiệp phù hợp của Việt Nam, đồng thời theo dõi quá trình hợp tác sau kết nối. Đây là bước chuyển quan trọng từ tạo cuộc gặp sang theo đuổi hiệu quả thực tế của hoạt động xúc tiến.

Đối với xuất khẩu, trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập sâu hơn hệ thống phân phối Hàn Quốc, nhất là nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, hàng tiêu dùng và các sản phẩm có thương hiệu.

Đối với đầu tư, yêu cầu đặt ra là chuyển từ thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo số lượng sang lựa chọn những dự án có khả năng hình thành chuỗi cung ứng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tạo điều kiện để doanh nghiệp vệ tinh trong nước tham gia. Đây cũng chính là điều kiện để Việt Nam nâng vị trí từ nơi tiếp nhận sản xuất lên những mắt xích có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Ở lĩnh vực công nghệ, Thương vụ có thể tăng cường theo dõi xu hướng và chính sách mới của Hàn Quốc trong bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng, robot, công nghệ sinh học và những ngành công nghiệp mới, qua đó cung cấp thông tin và đề xuất cơ hội hợp tác cho cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp trong nước.

Qua đó, hoạt động của hệ thống thương vụ có thể từng bước chuyển từ xúc tiến thương mại đơn thuần sang hỗ trợ hình thành đồng thời các cơ hội về thương mại, đầu tư và công nghệ.

Sau hơn ba thập kỷ, quan hệ kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc đã đi từ thương mại đến đầu tư và liên kết sản xuất. Giai đoạn tiếp theo đặt ra yêu cầu tiến thêm một bước: tăng cường liên kết công nghệ và đưa doanh nghiệp hai nước tham gia sâu hơn vào những chuỗi giá trị có hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao.

Trên nền tảng Đối tác chiến lược toàn diện, mức độ bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế và quyết tâm của lãnh đạo hai nước, chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn được kỳ vọng tạo thêm động lực cho tiến trình này. Khi đó, đích đến 150 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ được đo bằng quy mô thương mại, mà còn bằng chất lượng dòng vốn, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và chiều sâu liên kết giữa hai nền kinh tế.