Giao dịch chứng khoán phái sinh giống và khác gì với giao dịch cổ phiếu?

L.T - 10:26 | 30/08/2017

Để giúp nhà đầu tư hiểu về thị trường chứng khoán phái sinh (CKPS) một cách đơn giản nhất, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đã so sánh những điểm giống và khác nhau khi giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30 trên TTCKPS và giao dịch cổ phiếu trên thị trường cổ phiếu niêm yết HNX.

Giao dịch chứng khoán phái sinh giống và khác gì với giao dịch cổ phiếu?

Ảnh minh họa

	Giao dịch cổ phiếu niêm yết HNX	Giao dịch hợp đồng tương lai VN30
Mở tài khoản	Nhà đầu tư mở một tài khoản tại các công ty chứng khoán (CTCK) là thành viên giao dịch cổ phiếu của HNX.	Nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch tại các CTCK là thành viên giao dịch CKPS và mở tài khoản ký quỹ tại các CTCK là thành viên bù trừ CKPS. Nhà đầu tư có thể sử dụng tài khoản giao dịch cổ phiếu để giao dịch CKPS trong trường hợp CTCK nơi nhà đầu tư mở tài khoản đồng thời là thành viên giao dịch CKPS. Khi đó, nhà đầu tư chỉ cần mở thêm 1 tài khoản ký quỹ tại CTCK là thành viên bù trừ được chỉ định. Nhà đầu tư vẫn có thể giao dịch chứng khoán phái sinh tại các CTCK không phải là thành viên giao dịch CKPS thông qua ủy thác đầu tư cho CTCK thực hiện các giao dịch tại thành viên giao dịch CKPS.
Ký quỹ (Margin)	Nhà đầu tư phải có đủ 100% tiền và cổ phiếu trong tài khoản trước khi giao dịch. Nhà đầu tư có thể vay ký quỹ (margin) để mua cổ phiếu. Chỉ các cổ phiếu đủ tiêu chuẩn mới được thực hiện các giao dịch ký quỹ.	Nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một tỷ lệ nhất định so với giá trị các hợp đồng giao dịch. Hiện tại tỷ lệ ký quỹ theo quy định của VSD là 10% nhưng để phòng ngừa rủi ro, các CTCK thường yêu cầu mức ký quỹ cao hơn, từ 13,5-15%. Ký quỹ trong giao dịch chứng khoán phái sinh là việc nhà đầu tư đặt cọc 1 khoản tiền để đảm bảo cho các giao dịch của mình.
Thời gian giao dịch	9h00-14h45	8h45-14h45
Kết cấu phiên giao dịch	Gồm 2 phiên: khớp lệnh liên tục và định kỳ đóng cửa.	Gồm 3 phiên: khớp lệnh định kỳ mở cửa, khớp lệnh liên tục, và khớp lệnh định kỳ đóng cửa.
Thời hạn sở hữu của nhà đầu tư	Không giới hạn thời gian sở hữu.	Nhà đầu tư sở hữu hợp đồng cho đến ngày đáo hạn. Ngày giao dịch cuối cùng được quy định trong mẫu hợp đồng và thông báo trên lịch giao dịch, hiện tại là ngày thứ Năm thứ ba trong tháng.
Khối lượng phát hành	Theo quy mô vốn của các doanh nghiệp	Không giới hạn
Khối lượng giao dịch tối thiểu	100 cổ phiếu	1 hợp đồng
Khối lượng giao dịch tối đa/lệnh	Không giới hạn	500 hợp đồng/lệnh
Khối lượng nắm giữ tối đa	Không giới hạn, trừ một số trường hợp đặc biệt hạn chế tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài.	Giới hạn vị thế nắm giữ tối đa với nhà đầu tư cá nhân là 5.000 hợp đồng, tổ chức là 10.000 hợp đồng, nhà đầu tư chuyên nghiệp là 20.000 hợp đồng.
Đơn vị yết giá/ bước giá	1.000 đồng	Tính theo điểm chỉ số cơ sở của hợp đồng. Bước giá tối thiểu của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là 0,1 điểm chỉ số.
Biên độ dao động giá	10%. Ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu niêm yết: 30%	7%
Phương thức giao dịch	Khớp lệnh và thỏa thuận	Khớp lệnh và thỏa thuận
Các loại lệnh giao dịch	ATO, ATC, LO, MAK, MOK, MTL	ATO, ATC, LO, MAK, MOK, MTL
Nguyên tắc khớp lệnh	Ưu tiên về giá và thời gian	Ưu tiên về giá và thời gian
Giá tham chiếu	Là giá đóng cửa của cổ phiếu trong phiên giao dịch liền trước. Ngày giao dịch đầu tiên: mức giá do doanh nghiệp đăng ký và HNX phê duyệt.	Là giá thanh toán cuối ngày của hợp đồng tương lai trong ngày giao dịch liền trước. Ngày giao dịch đầu tiên: là giá lý thuyết (do VSD tính toán và công bố).
Thời gian thanh toán	T+2 tiền về tài khoản. T+3 chứng khoán về tài khoản. Nhà đầu tư thanh toán tiền và cổ phiếu cho người bán qua hệ thống thanh toán bù trừ với giá trị đúng bằng giá trị khớp lệnh.	T+0 ghi nhận sở hữu vị thế (ngay trong ngày và theo thời gian thực). T+1 tiền về tài khoản. Việc thanh toán được thực hiện vào cuối giờ giao dịch hàng ngày. Nếu tài khoản phái sinh của nhà tư lỗ ròng khiến cho số dư ký quỹ dưới mức quy định, trung tâm bù trừ sẽ gọi ký quỹ và nhà đầu tư sẽ phải thanh toán đầy đủ toàn bộ số tiền bổ sung ký quỹ vào sáng ngày giao dịch hôm sau, nếu không CTCK sẽ tiến hành đóng một phần vị thế hợp đồng của nhà đầu tư. Nếu tài khoản phái sinh của nhà đầu tư lãi ròng, tài khoản ký quỹ có số dư, nhà đầu tư sẽ được nhận toàn bộ số lãi phát sinh đó vào sáng ngày hôm sau.
Chốt lãi/lỗ	Nhà đầu tư bán cổ phiếu để thu tiền về.	Sau khi mua hoặc bán hợp đồng tương lai thì nhà đầu tư phải giao dịch đóng vị thế để chốt lãi/lỗ, nghĩa là thực hiện lệnh giao dịch ngược với giao dịch trước đó. Ví dụ: nếu trước đó nhà đầu tư bán hợp đồng tương lai chỉ số VN30 thì để đóng vị thế, nhà đầu tư sẽ phải mua lại hợp đồng tương lai cùng kỳ hạn với số lượng đúng bằng số lượng đã bán trước đó.

L.T

Tags: chứng khoán phái sinh chứng khoán

Tin khác

Phố Wall hồi phục, nhóm cổ phiếu AI tiếp tục nâng đỡ thị trường

Phố Wall khép phiên 1/10 với mức tăng nhẹ khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ hạ nhiệt từ vùng cao nhất hơn hai thập kỷ, trong khi nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục nâng đỡ thị trường.

Thị trường UPCoM tháng 9: Thanh khoản tăng mạnh, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng

Tháng 9/2026, diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường UPCoM có xu hướng giảm. Với 20 phiên giao dịch trong tháng 9, chỉ số giá UPCoM Index đóng cửa phiên giao dịch cuối tháng ở mức 126,31 điểm, giảm 0,93% so với tháng trước. Trái ngược với xu hướng giảm điểm của chỉ số, thanh khoản thị trường tăng mạnh với khối lượng giao dịch bình quân đạt 34,2 triệu cổ phiếu/phiên, tăng 25,22%, tương ứng giá trị giao dịch bình quân tăng 28,2 % đạt 566,5 tỷ đồng/phiên.

Việt Nam hướng tới đáp ứng tiêu chí MSCI, nâng tầm thị trường vốn

Lần đầu đăng cai Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF), Việt Nam phát đi thông điệp tiếp tục nâng chuẩn thị trường, tăng kết nối quốc tế và hướng tới đáp ứng tiêu chí nâng hạng theo MSCI, đồng thời tiến lên nhóm mới nổi bậc cao của FTSE.

Mở 'cầu nối' đưa doanh nghiệp Việt đến thị trường vốn Singapore

Chứng chỉ lưu ký (DR) đang được đặt ở vị trí trung tâm trong nỗ lực tăng cường kết nối thị trường vốn Việt Nam - Singapore, với kỳ vọng mở thêm cơ hội huy động vốn quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Song song với đó, UBCKNN và MAS cũng thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm quản lý thị trường tài sản mã hóa, từ khung pháp lý, tổ chức thị trường đến giám sát và phòng, chống rửa tiền.

Nasdaq giữ sắc xanh, Phố Wall khép lại quý III phân hóa

Phố Wall khép lại phiên 30/9 trong trạng thái phân hóa khi dữ liệu lạm phát tích cực hỗ trợ nhóm công nghệ, nhưng lợi suất trái phiếu tăng và triển vọng kinh tế mạnh hơn gây sức ép lên các chỉ số lớn.

Toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên HNX sẽ chuyển sang HOSE từ ngày 28/12

Toàn bộ cổ phiếu niêm yết thuộc phạm vi chuyển giao trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sẽ có phiên giao dịch cuối cùng tại HNX vào ngày 23/12/2026, tạm ngừng giao dịch trong hai ngày trước khi chính thức giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) từ ngày 28/12/2026.

Muốn hút 10-20 tỷ USD vốn quốc tế, thị trường trái phiếu Việt cần thay đổi

Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung - dài hạn cho phát triển ngày càng lớn, theo ông Phạm Phú Khôi, Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), nếu cải thiện được các điều kiện về tín nhiệm, dòng vốn quốc tế vào thị trường trái phiếu Việt Nam có thể đạt khoảng 10-20 tỷ USD.

Từ 1/10, giao dịch trái phiếu ưu tiên tuyệt đối lệnh khách hàng

Từ ngày 1/10/2026, Thông tư 138/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi lớn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Trọng tâm là siết chặt khâu xác định tư cách nhà đầu tư và bảo vệ tối đa quyền lợi khách hàng.

Lợi nhuận quý III của doanh nghiệp niêm yết có thể tăng 23%: Cơ hội nằm ở đâu?

Dù VN-Index đang tích lũy trong bối cảnh thanh khoản suy giảm, khối ngoại tiếp tục bán ròng và chi phí vốn quốc tế tăng, Chứng khoán Kafi dự báo lợi nhuận sau thuế toàn thị trường quý III vẫn có thể tăng khoảng 23% so với cùng kỳ. Ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục dẫn dắt về quy mô lợi nhuận, trong khi bất động sản, khu công nghiệp, bán lẻ, thép và dầu khí có những câu chuyện tăng trưởng riêng. Sự phân hóa khiến kết quả kinh doanh và định giá trở thành hai yếu tố đáng chú ý khi lựa chọn cổ phiếu.

Phố Wall giảm điểm, lợi suất trái phiếu gây sức ép lên cổ phiếu

Phố Wall tiếp tục giảm điểm trong phiên 29/9 khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lên mức cao nhất nhiều năm, trong khi nhà đầu tư thận trọng trước loạt dữ liệu kinh tế và triển vọng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).