Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

NSLĐ và tư duy trọng “lượng” hơn trọng “chất”

Đỗ Lê
Đỗ Lê  - 
Động lực tăng trưởng kinh tế vẫn chưa đến từ việc tăng năng suất lao động (NSLĐ). Nếu không có những biện pháp tổng thể giúp nâng cao NSLĐ trong tương lai gần, trong bối cảnh cơ cấu dân số vàng sắp đi qua, Việt Nam sẽ khó có thể duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay.
aa
NSLĐ và tư duy trọng “lượng” hơn trọng “chất” CPTPP: Lao động trình độ cao hưởng lợi nhiều nhất
NSLĐ và tư duy trọng “lượng” hơn trọng “chất” Phát triển bền vững và bài toán tăng năng suất

Nhiều vấn đề “cố hữu” chưa được giải quyết

Kinh tế vĩ mô ổn định, cùng với những cải cách thể chế nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh được Chính phủ quyết tâm theo đuổi được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, qua đó hỗ trợ tích cực hơn cho hoạt động kinh doanh và nền kinh tế trong năm 2018. Theo đó nhiều khả năng năm 2018 sẽ tiếp tục duy trì được mức tăng trưởng trên cơ sở nền tảng tăng trưởng khá của những năm trước. Đây là nhận định của PGS.TS. Nguyễn Đức Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR).

NSLĐ và tư duy trọng “lượng” hơn trọng “chất”
Nhiều giải pháp được đưa ra tại hội thảo để thúc đẩy NSLĐ

Và Báo cáo Thường niên Kinh tế Việt Nam 2018 của VEPR vừa công bố ngày 8/5/2018 đã đưa ra hai kịch bản dự báo tăng trưởng cho năm nay. Trong Kịch bản 1 VEPR dự báo mức tăng trưởng kinh tế đạt 6,49%, trong khi lạm phát chỉ ở mức 3,86% do hoạt động kinh tế chậm hơn với các điều kiện thận trọng hơn của kinh tế thế giới và nội địa.

Ở Kịch bản 2, VEPR dự báo tăng trưởng của nền kinh tế đạt 6,83%, vượt mục tiêu của Quốc hội đặt ra. Đây là kịch bản có nhiều khả năng xảy ra, có được nhờ quán tính tăng trưởng của năm trước, đi liền với những nỗ lực cải thiện năng suất của Chính phủ trong các quý còn lại của năm nay”, theo PGS. Nguyễn Đức Thành. Tuy nhiên với kịch bản này, lạm phát có nguy cơ vượt 4% và đạt mức 4,21%.

VEPR nhận định triển vọng tăng trưởng kinh tế ngắn hạn tích cực, nhưng nhiều vấn đề nội tại cố hữu của nền kinh tế vẫn chưa được giải quyết triệt để và do đó sẽ vẫn là lực cản đối với nền kinh tế. Nổi lên là vấn đề thâm hụt ngân sách và nợ công cao đang là vấn đề nghiêm trọng cản trở nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc phụ thuộc nhiều vào nền kinh tế thế giới và khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cũng tạo ra nhiều bất trắc tiềm ẩn cho nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế thế giới năm 2018 có thể đối mặt với nhiều rủi ro bất định lớn liên quan đến địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại của một số nước lớn cũng như sự thay đổi ngày càng nhanh của khoa học công nghệ.

Đáng quan ngại hơn cả là động lực tăng trưởng kinh tế vẫn chưa đến từ việc tăng NSLĐ, vì thế VEPR chọn NSLĐ là vấn đề trọng tâm của Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2018. Báo cáo đã phân tích kỹ thị trường lao động với quan điểm phải hiểu rõ hơn thị trường lao động để lý giải chất lượng nguồn nhân lực và tiến trình năng suất tại Việt Nam. Hiện NSLĐ của Việt Nam còn ở mức thấp so với các nước trong khu vực, chỉ bằng khoảng 1/14 so với Singapore, 1/6 so với Malaysia và 1/3 so với Thái Lan (theo tính toán từ TCTK).

“Nếu không có những biện pháp tổng thể giúp nâng cao NSLĐ trong tương lai gần, trong bối cảnh cơ cấu dân số vàng sắp đi qua, lợi thế về lao động giá rẻ cũng ngày càng mất đi do tác động của cuộc CMCN 4.0, Việt Nam sẽ khó có thể duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay”, báo cáo nhấn mạnh.

Tận dụng chuyển dịch và tăng hiệu ứng nội ngành

Đánh giá cao tầm quan trọng của NSLĐ với nền kinh tế hiện nay cũng như trọng tâm và chủ đề của báo cáo, bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh: mối quan ngại số 1 của Việt Nam để có được tăng trưởng bền vững chính là NSLĐ. Bà Lan phát biểu rằng: “NSLĐ là cái chốt cho mọi vấn đề và tôi cho rằng cách thức tiếp cận từ thị trường lao động để giải quyết vấn đề NSLĐ là cách thức hay cần làm. Trong đó cần làm rõ nhân tố cạnh tranh trên thị trường lao động giúp cho tăng năng suất như thế nào”.

VEPR nhấn mạnh rằng “động lực tăng trưởng kinh tế vẫn chưa đến từ việc tăng NSLĐ”. Thậm chí, ngành chế biến, chế tạo hiện đang được cho là ngành mũi nhọn, điểm sáng của tăng trưởng nhưng VEPR lưu ý, NSLĐ ở ba ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng và vận tải, kho bãi, truyền thông của Việt Nam xếp sau cả Campuhia.

“Nếu không có những biện pháp tổng thể giúp nâng cao NSLĐ trong tương lai gần, trong bối cảnh cơ cấu dân số vàng sắp đi qua, Việt Nam sẽ khó có thể duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay”, TS.Thành nhấn mạnh. Lợi thế về lao động giá rẻ sẽ ngày càng mất đi do tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Trong bối cảnh tài nguyên ngày càng cạn kiệt, sản xuất của ngành công nghiệp khai

khoáng tiếp tục suy giảm, công nghiệp chế tạo chưa tạo ra được những đột phá mới, nông nghiệp vẫn đứng trước nhiều rủi ro lớn do tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, áp lực tăng trưởng cho năm 2018 thực sự là một thách thức lớn.

VEPR phân tích kỹ về tăng trưởng NSLĐ nội ngành cho thấy hiệu ứng nội ngành và hiệu ứng dịch chuyển thúc đẩy tăng trưởng NSLĐ, trong khi hiệu ứng tương tác làm giảm tăng trưởng NSLĐ. Trong đó, hiệu ứng dịch chuyển cơ cấu giúp thúc đẩy tăng trưởng NSLĐ nhiều hơn so với hiệu ứng nội ngành. Trong khi hiệu ứng tương tác đóng góp âm - thể hiện sự dịch chuyển ồ ạt của lao động khỏi các ngành có năng suất thấp (ví dụ nông nghiệp) sang các ngành có NSLĐ cao hơn đã khiến chính những ngành có năng suất cao bị giảm năng suất dù vẫn cao hơn các ngành khác.

“Yếu tố năng suất nội ngành rất quan trọng trong khi đó, theo cách tính toán hiện nay mới chỉ có sản lượng được đề cập. Ví dụ như một số ngành nông nghiệp như nuôi lợn, trồng cây lương thực… sản lượng tăng rất cao nhưng giá trị của hàng hóa sản xuất ra đang thấp hơn so với số lượng. Trong khi đó, các nước khác chỉ số lượng và giá trị tương đương với nhau. Thực trạng này thể hiện ở Việt Nam vẫn mang tư duy trọng “lượng” hơn trọng “chất”, PGS.TS. Vũ Minh Khương, Đại học Quốc gia Singapore – thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng nhận xét.

Theo các chuyên gia, việc làm sao để hiệu ứng nội ngành dẫn dắt được NSLĐ của Việt Nam là xu hướng tích cực cần được duy trì để đảm bảo tăng trưởng NSLĐ trong dài hạn sau khi Việt Nam tận dụng hết lợi thế về hiệu ứng chuyển dịch. Để có thể làm được điều này, một mặt cần có chính sách đào tạo và nâng cao tri thức, kỹ năng cho người lao động, đặc biệt là lao động trong nhóm ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến, chế tạo, đảm bảo việc lao động dịch chuyển từ nhóm ngành có NSLĐ thấp (nông nghiệp) sang nhóm ngành có NSLĐ cao hơn (công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ) có thể đảm nhiệm công việc tạo ra giá trị gia tăng cao hơn chứ không đơn thuần ở khâu gia công.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích đổi mới, sáng tạo về cải tiến kỹ thuật trong sản xuất, áp dụng công nghệ để nâng cao NSLĐ trong các ngành. Như cần có quy định và giám sát việc chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp FDI, đồng thời đầu tư thêm vào việc nghiên cứu cải tiến công nghệ và mua các công nghệ từ nước ngoài trong trường hợp cần thiết (và hiệu quả).

Ngoài ra, cần có những hành động mạnh mẽ hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự dịch chuyển lao động diễn ra theo hướng có lợi cho tăng hiệu ứng dịch chuyển và hiệu ứng tương tác như tăng cường thu hút lao động vào ngành có NSLĐ cao và đang tăng trưởng. Trong đó, cần chú trọng nâng cao NSLĐ trong các nhóm ngành công nghiệp và dịch vụ, qua đó tạo động lực lâu dài cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam.

Đỗ Lê

Tin liên quan

Tin khác

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.
Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Từ ngày 23 - 27/11/2026, Hà Nội sẽ diễn ra chuỗi cuộc họp và đối thoại cấp cao trong khuôn khổ năm Chủ tịch CPTPP của Việt Nam. Không chỉ tập trung vào việc thực thi một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các hoạt động còn mở ra cơ hội trao đổi về đầu tư, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp giữa CPTPP với ASEAN và Liên minh châu Âu (EU).
Để doanh nghiệp Việt không lỡ cơ hội vào chuỗi cung ứng

Để doanh nghiệp Việt không lỡ cơ hội vào chuỗi cung ứng

Cơ hội kết nối với các tập đoàn quốc tế đang mở rộng, nhưng để trở thành nhà cung ứng, doanh nghiệp Việt Nam còn phải đáp ứng những yêu cầu về công nghệ, chất lượng và năng lực thực hiện hợp đồng. Những kiến nghị mới của VCCI đặt ra yêu cầu hỗ trợ thiết thực hơn, giúp doanh nghiệp tận dụng cơ hội hợp tác và gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng.
F88 liên tiếp được ghi nhận về môi trường làm việc và phát triển nhân sự

F88 liên tiếp được ghi nhận về môi trường làm việc và phát triển nhân sự

F88 tiếp tục được Anphabe vinh danh trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026, xếp thứ 4 nhóm doanh nghiệp quy mô vừa ngành Dịch vụ tài chính, tăng 2 bậc so với năm 2025. Kết quả này ghi nhận những nỗ lực của doanh nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực và xây dựng môi trường làm việc gắn kết.
Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất và hiệu quả đầu tư cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, 65% người sử dụng AI lo ngại bị tụt hậu nếu không ứng dụng công nghệ mới, trong khi chỉ 26% đánh giá ban lãnh đạo có định hướng rõ ràng về AI.
Viettel 10 năm liên tiếp dẫn đầu bảng xếp hạng nơi làm việc tốt nhất ngành công nghệ

Viettel 10 năm liên tiếp dẫn đầu bảng xếp hạng nơi làm việc tốt nhất ngành công nghệ

Mười năm giữ vị trí số 1 ngành công nghệ, Viettel cho thấy sức hấp dẫn từ cơ hội làm chủ công nghệ, phát triển nghề nghiệp và môi trường sáng tạo.