Vấn nạn sâm Ngọc Linh giả

	Quyết liệt chống hàng giả, hàng nhái
	“Cú hích” cho Sâm Ngọc Linh

Sâm làm từ... tam thất

Trên thị trường cả nước, đặc biệt tại khu vực miền Trung, sau khi sâm Ngọc Linh được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý và công nhận sản phẩm quốc gia, số lượng khách hàng quan tâm đến sản phẩm này đã tăng lên nhanh chóng. Điều này đã khiến nhiều đối tượng sản xuất và tuồn ra thị trường các sản phẩm giả sâm Ngọc Linh. Hiện, trên thị trường, giá sâm Ngọc Linh “xịn” loại 10 củ/kg có giá khoảng 75 triệu đồng, loại 20 củ/kg giá trên 60 triệu đồng.

Trên thị trường hiện có nhiều sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh

Thời gian gần đây có nhiều đối tượng xuất hiện ở Quảng Nam hay Kon Tum, thường mang theo các củ tam thất, nhưng lại quảng cáo, giới thiệu là sâm Ngọc Linh. Để đánh lừa các “thượng đế”, bọn chúng thường gọt, tỉa củ tam thất sao cho giống củ sâm.

Đặc biệt, công phu hơn, có đối tượng còn khéo léo gắn một phần sâm thật vào một phần sâm giả để đánh lừa người tiêu dùng. Sau khi chuẩn bị “hàng”, các đối tượng đã đưa lên những khu vực trồng sâm Ngọc Linh ở Quảng Nam hay Kon Tum để bán.

Tinh vi hơn, có đối tượng đã thuê xe biển số Quảng Nam lên Kon Tum bán củ tam thất và rêu rao đây là sâm Ngọc Linh ở Quảng Nam. Và ngược lại, họ thuê xe biển số Kon Tum đưa củ tam thất bán ở Quảng Nam và cũng khẳng định đây là sâm Ngọc Linh được trồng tại Kon Tum. Điều này, khiến không ít người bị mắc lừa, mất tiền khi mua phải sâm giả.

Gần đây ở các địa phương như Quảng Nam hay Kon Tum, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc liên quan đến vận chuyển, mua bán sâm Ngọc Linh không rõ nguồn gốc. Đơn cử, Chi cục Quản lý thị trường Kon Tum đã phát hiện, xử phạt một cửa hàng kinh doanh rượu sâm Ngọc Linh, nằm trên địa bàn TP. Kon Tum.

Cụ thể, khi kiểm tra đột xuất cửa hàng trên, lực lượng chức năng phát hiện nhiều mặt hàng được giới thiệu là các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh như, rượu, trà sâm, trong đó có 48 hũ thủy tinh chứa cốm sâm không có tên, nhãn mác, 10 hũ cao sâm, 18 bình chứa rượu ngâm củ sâm, dung tích 3,5 lít/hũ... Tất cả các sản phẩm này đều không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Tương tự, Chi cục Quản lý thị trường Quảng Nam cũng đã phát hiện, xử phạt vi phạm kinh doanh sâm Ngọc Linh không đúng quy định tại cửa hàng nấm lim xanh Tiên Phước của ông Nguyễn Xuân Lực tại huyện Tiên Phước. Trong đó, 20 bình rượu chứa sản phẩm lá sâm Ngọc Linh của cửa hàng không xuất trình được các giấy tờ liên quan.

Trước thực trạng sâm giả hoành hành trên thị trường, Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ đã lên kế hoạch ngăn chặn, xử lý hoạt động kinh doanh sâm Ngọc Linh giả và các sản phẩm liên quan với sự tham gia của nhiều đơn vị. Theo bà, Nguyễn Như Quỳnh, Phó chánh thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ, qua công tác kiểm tra đơn vị đã phát hiện nhiều hình thức vi phạm đối với sản phẩm đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý sâm Ngọc Linh.

Khó phát hiện hàng giả

Trong thời gian qua, các cơ quan chức năng đã tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm góp phần bảo vệ danh tiếng, uy tín sâm Ngọc Linh, thương hiệu sâm Việt Nam trên thị trường. Tuy nhiên, trên thực tế việc ngăn chặn vấn nạn sâm Ngọc Linh giả đang gặp rất nhiều khó khăn, từ khâu kiểm tra phát hiện đến xử lý tận gốc.

Theo nhiều người, hiện việc truy xuất nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng hàng hóa cũng như công tác kiểm tra, kiểm soát sản phẩm sâm Ngọc Linh từ khâu sản xuất đến sản phẩm lưu thông trên thị trường của các cơ quan chức năng còn nhiều lúng túng.

Ngay việc phát hiện các sản phẩm giả cũng đã gặp khó khăn, khi chủ yếu dựa vào cảm nhận, kinh nghiệm thực tế của người dân và lực lượng chức năng trực tiếp làm nhiệm vụ. Điều đáng nói, không thể lấy kết quả từ những cảm nhận này để làm cơ sở xử lý các đối tượng vi phạm theo quy định.

Ngoài ra, hiện cả nước chỉ có một trung tâm chuyên kiểm nghiệm sâm đặt tại TP. Hồ Chí Minh. Điều này, cũng gây ra nhiều khó khăn, tốn kém cho các cơ quan chức năng ở các địa phương, khi muốn xác định hàng “xịn” hay sản phẩm giả. Bên cạnh, công tác quản lý hiện đang có sự chồng chéo giữa các ngành chức năng trong việc truy xuất nguồn gốc xuất xứ, kiểm tra chất lượng các sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh trên thị trường.

Mới đây, UBND tỉnh Quảng Nam đã thống nhất chủ trương cho phép huyện Nam Trà My tổ chức chợ phiên bán sâm Ngọc Linh mỗi tháng một lần, góp phần cung cấp sản phẩm sâm Ngọc Linh thật đến người tiêu dùng. Đồng thời, địa phương cũng sẽ sớm thành lập Hội sâm Ngọc Linh và quế Trà My Quảng Nam; Hoàn chỉnh quy chế quản lý, sử dụng chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh” cho sản phẩm sâm của địa phương. Quảng Nam cũng đã thiết kế và chuẩn bị cho in tem chỉ dẫn địa lý sâm Ngọc Linh Quảng Nam để dán lên sản phẩm.

Cùng với đó, để ngăn chặn sâm Ngọc Linh giả, địa phương cũng đã đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ, xây dựng Trung tâm Kiểm nghiệm chất lượng sâm Ngọc Linh và dược liệu Quảng Nam đặt tại huyện Nam Trà My-nơi có diện tích trồng sâm Ngọc Linh lớn nhất trong cả nước.