6 kế cân bằng thị trường vốn

	Phát triển thị trường vốn: “Chia lửa” cùng nguồn vốn tín dụng
	Thị trường vốn: Các ngân hàng đang phải chịu áp lực lớn

Hiện các ngân hàng đang phải “căng sức” gánh vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế

Đi vay trở thành tập quán

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2019, các chuyên gia, đại diện bộ ban ngành đã chỉ ra sự mất cân bằng thị trường vốn trung và dài hạn tại Việt Nam. Mất cân bằng vì TTCK với vai trò là kênh huy động vốn trung - dài hạn cho đầu tư phát triển chưa đáp ứng được nhu cầu vốn của DN.

Vì thế, trong suốt cả thời gian dài vừa qua vốn đầu tư và cho đến nay vốn trung và dài hạn của DN và cả nền kinh tế vẫn chủ yếu phải dựa vào nguồn tín dụng, tạo nhiều áp lực và dồn rủi ro lên hệ thống ngân hàng khi phần lớn vốn huy động là vốn ngắn hạn.

Theo số liệu thống kê mới nhất, tính đến 26/3/2019 tổng dư nợ cho nền kinh tế qua hệ thống ngân hàng là 7.410.000 tỷ đồng, bằng 130% GDP. Trong đó tín dụng trung dài hạn chiếm tới 50,6% tổng dư nợ - đây là một tỷ trọng khá lớn. Trong khi đó, giá trị vốn hóa TTCK mới chỉ đạt 111,2% GDP (quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tương đương 71,9% GDP, trái phiếu Chính phủ đạt hơn 27% GDP, trái phiếu DN đạt 8,6% GDP).

Sự mất cân bằng này do thị trường vốn chưa phát triển đủ cả về quy mô và chất lượng. Đặc biệt thị trường trái phiếu DN chưa thực sự phát triển, các định chế tài chính như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ đầu tư chứng khoán, mặc dù cơ chế chính sách đã có song việc thành lập và hoạt động cũng còn khó khăn…

“TTCK Việt Nam còn rất non trẻ mới có 20 năm, còn thị trường tín dụng đã phát triển rất lâu đời. Với hệ thống ngân hàng đã có bề dày lịch sử hơn 60 năm đến nay ngành Ngân hàng đã khẳng định được vai trò quan trọng trong tài trợ vốn cho nền kinh tế”, bà Phan Thị Thu Hiền - Vụ trưởng Vụ Tài chính ngân hàng và tổ chức tài chính (Bộ Tài chính) giải thích. Từ đó mỗi khi cần vốn, người dân, DN lại nghĩ ngay tới đi vay ngân hàng. Suy nghĩ đó gần như ăn sâu vào tập quán kinh doanh.

Nhiều nguyên nhân chủ quan từ phía DN cũng được các chuyên gia chỉ ra. Đó là hầu hết DN Việt Nam chưa ý thức việc xây dựng chiến lược dài hạn từ đó có chiến lược huy động vốn bài bản từ thị trường vốn. Phần nữa, vay vốn ngân hàng DN chỉ cần có dự án khả thi, phát hành trái phiếu, cổ phiếu, DN phải công khai thông tin về DN mà tâm lý chung là DN ngại công khai...

Ngoài ra, theo ông Đỗ Ngọc Quỳnh - Tổng thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, còn một nguyên nhân quan trọng nữa, đó là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật, và có những quy định quá khắt khe khiến DN không thể phát hành trái phiếu. Đơn cử phần lớn DN không đáp ứng được yêu cầu “3 năm liền DN không có nợ quá hạn”...

“Chủ trương là thúc đẩy thị trường trái phiếu phát triển, cổ động cho DN tìm vốn cho đầu tư bằng cách phát hành trái phiếu DN nhưng quy định hiện quá chặt nên đang gây vướng, chỉ DN xếp hạng phải AA trở lên mới đủ điều kiện phát hành trái phiếu”, ông Quỳnh cho biết.

6 kế thúc đẩy kênh vốn mới

Rõ ràng là nền kinh tế và DN cần giảm dần vay vốn ngân hàng. Để đáp ứng nhu cầu vốn trung, dài hạn của các DN nói riêng và nền kinh tế nói chung, phát triển TTCK và thị trường trái phiếu là điều kiện tất yếu.

Theo ông Đỗ Ngọc Quỳnh trước hết quy định cần phải thoáng hơn để tháo những vướng mắc đã nói. Bên cạnh đó cần hình thành văn hoá xếp hạng tín nhiệm để minh bạch thông tin, kích thích nhà đầu tư chuyên nghiệp và có năng lực tham gia vào thị trường. Từ năm 2016, Bộ Tài chính đã có quy định về xếp hạng tín nhiệm và đã có công ty được cấp phép hoạt động trong lĩnh vực này nhưng đến nay vẫn chưa thể phát triển.

Đặc biệt, cần hình thành một uỷ ban liên bộ trong phát triển thị trường trái phiếu, có kế hoạch làm việc định kỳ hàng tháng để kịp thời giải quyết vướng mắc. Vì hiện nay, cơ chế phối hợp liên ngành để phát triển thị trường trái phiếu DN đang rất chậm...

Với mục tiêu hiến kế tạo lập cân bằng cho thị trường vốn và thị trường tín dụng, tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân diễn ra tuần trước, các DN, các chuyên gia kinh tế và đại diện các bộ ngành đã cùng thống nhất 6 giải pháp.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, tiếp tục tái cơ cấu thị trường tài chính nói chung, thị trường vốn nói riêng và tái cơ cấu các định chế tài chính tham gia, ưu tiên phát triển thị trường trái phiếu DN, cho phép vận hành các mô hình tổ chức tài chính mới như quỹ hưu trí, quỹ đầu tư bất động sản.

Thứ hai, cần nâng cấp cơ sở an toàn tài chính, tăng minh bạch thị trường và thúc đẩy xây dựng văn hoá minh bạch thông tin, sớm kiện toàn cho thành lập công ty xếp hạng tín nhiệm.

Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tạo cơ sở dữ liệu lớn cho thị trường tài chính, đa dạng hoá sản phẩm, dịch vụ.

Thứ tư, tăng cường minh bạch thông tin với cơ quan quản lý, thị trường tài chính và nhà đầu tư, chú trọng giáo dục tài chính đến người dân, DN mới có thể phát triển thị trường tài chính bền vững.

Thứ năm, cần có các biện pháp tăng tính thanh khoản cho thị trường sơ cấp và thứ cấp, giảm chi phí giao dịch.

Thứ sáu, cần phối hợp chính sách tốt hơn giữa tiền tệ, tài khóa, chính sách vi mô khác… tăng cường thực thi chính sách.