Ẩm thực xứ Thanh, “đòn bẩy mềm” tạo dấu ấn cho du lịch

Khi đặc sản xứ Thanh trở thành thương hiệu hút khách du lịch

Thực tế này cho thấy, ẩm thực không còn là yếu tố phụ trợ mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chuỗi giá trị du lịch, góp phần định vị hình ảnh và xây dựng thương hiệu du lịch xứ Thanh theo hướng bền vững.

Ẩm thực không đơn thuần là nhu cầu thiết yếu trong mỗi chuyến đi, mà còn là một trải nghiệm văn hóa đặc sắc. Thông qua hương vị, cách chế biến và câu chuyện phía sau mỗi món ăn, du khách có thể cảm nhận rõ nét hơn về con người, phong tục, tập quán của điểm đến. Với Thanh Hóa là vùng đất có bề dày lịch sử, cảnh sắc phong phú và con người mộc mạc, thật thà - ẩm thực chính là sự kết tinh tinh hoa của đất trời, thiên nhiên và văn hóa vùng miền, tạo nên những món ăn “chỉ đến đây mới có”.

Tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, một trong những điểm đến hấp dẫn nhất của du lịch cộng đồng xứ Thanh, ẩm thực bản địa đã và đang trở thành “điểm cộng” lớn trong mắt du khách, đặc biệt là khách quốc tế. Cầm trên tay chai mật ong rừng là đặc sản nổi tiếng của Pù Luông, ông Mai Văn Thiệu, là một du khách đến từ Hà Nội chia sẻ rằng, sau nhiều ngày tham quan, ngắm cảnh, cả đoàn ai cũng háo hức mua đặc sản địa phương về làm quà biếu. Với nhiều người, món quà ấy không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là cách lưu giữ ký ức về một vùng đất giàu bản sắc.

Pù Luông được ví là "thiên đường" du lịch cộng đồng tại Thanh Hóa

Không phải ngẫu nhiên mà Pù Luông có sức hút bền bỉ. Ngoài vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng, ruộng bậc thang uốn lượn và những con suối trong veo, nơi đây còn chinh phục du khách bằng các món ăn mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, Mường như canh đắng, thịt lợn mán, gà đồi, cá suối, măng rừng, nếp nương… Những món ăn tưởng chừng giản dị ấy lại để lại ấn tượng sâu sắc bởi sự tươi ngon, thuần khiết và cách chế biến gắn với đời sống bản địa.

Theo anh Hà Văn Hiếu, chủ một homestay ở thôn Đôn (xã Pù Luông), ẩm thực ngày nay không chỉ là dịch vụ đi kèm mà đã trở thành mục đích trải nghiệm của du khách. Vì vậy, trong quá trình làm du lịch cộng đồng, gia đình anh luôn đặt yếu tố văn hóa ẩm thực lên hàng đầu. Nguyên liệu được lấy từ chính người dân tự trồng, tự nuôi, kết hợp với gia vị truyền thống để giữ trọn hương vị nguyên bản. Nhờ đó, các món ăn luôn được du khách đánh giá cao về độ tươi ngon và “không pha tạp”.

Thực tế cho thấy, du lịch chính là kênh quảng bá hiệu quả cho ẩm thực và đặc sản địa phương. Thông qua dòng khách du lịch, các sản phẩm như mật ong rừng, trà quýt hoi, rượu siêu men lá, thổ cẩm… không chỉ được tiêu thụ tốt hơn mà còn góp phần giải bài toán quà tặng du lịch, làm phong phú thêm hành trình trải nghiệm của du khách. Nhiều địa phương đã chủ động đưa đặc sản tham gia các hội chợ thương mại, du lịch trong và ngoài tỉnh, qua đó mở rộng thị trường và xây dựng điểm đến mua sắm hấp dẫn.

Ở quy mô rộng hơn, Thanh Hóa hiện có 4 món ăn và đặc sản quà tặng lọt Top 100 Việt Nam do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và VietTop công bố, gồm: gỏi nhệch Nga Sơn, bánh lá răng bừa, nước mắm Ba Làng và bưởi Luận Văn. Mỗi đặc sản không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn gắn với câu chuyện văn hóa, lịch sử lâu đời. Gỏi nhệch Nga Sơn hấp dẫn bởi vị dai ngọt, lạ miệng và cách thưởng thức độc đáo. Bánh lá răng bừa gắn với tích vua Lê Đại Hành xuống ruộng cày bừa, trở thành món bánh mang đậm dấu ấn lịch sử. Nước mắm Ba Làng được ủ nắng, ngâm chượp kỹ lưỡng, chắt chiu từng giọt sóng sánh, còn bưởi Luận Văn nổi bật với sắc đỏ gấc và ý nghĩa may mắn, thịnh vượng.

Việc vinh danh các món ăn, đặc sản không chỉ góp phần tôn vinh giá trị ẩm thực địa phương mà còn tạo nền tảng để quảng bá rộng rãi hình ảnh ẩm thực Việt Nam ra thế giới. Riêng với xứ Thanh, nơi đâu cũng có đặc sản mang dấu ấn vùng miền như bánh gai Tứ Trụ, chè lam Phủ Quảng, nước mắm Khúc Phụ… Các cơ sở kinh doanh du lịch, nhà hàng, khách sạn, homestay đã chú trọng đưa những đặc sản này vào thực đơn, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và thương mại điện tử.

Song song với đó, tỉnh Thanh Hóa cũng khuyến khích phát triển sản phẩm OCOP gắn với xây dựng thương hiệu và dịch vụ du lịch. Nguồn lực từ các chương trình, dự án được huy động để hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp đầu tư khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời đa dạng hóa các mặt hàng quà lưu niệm phục vụ du khách.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn tỉnh đã thiết kế các tour du lịch gắn với trải nghiệm ẩm thực, cho phép du khách trực tiếp tham gia chế biến và thưởng thức món ăn tại chỗ, đặc biệt tại các khu du lịch cộng đồng miền Tây Thanh Hóa như Pù Luông, bản Năng Cát - thác Ma Hao, bản Hang… Những mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Trong thời gian tới, các sự kiện như Liên hoan đặc sản xứ Thanh được tổ chức quy mô sẽ tiếp tục là “cú hích” quan trọng để quảng bá văn hóa ẩm thực gắn với phát triển du lịch. Khi ẩm thực được đặt đúng vị trí trong chuỗi giá trị du lịch, xứ Thanh hoàn toàn có thể biến những món ăn dân dã thành thương hiệu, tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Việt Nam.