BIDV: Từ hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu đến đổi mới tư duy kinh doanh ngân hàng

Kỳ 1: Xu hướng phát triển toàn cầu và yêu cầu hội nhập cho doanh nghiệp Việt

Hãy hình dung một doanh nghiệp nhỏ chuyên cung ứng linh kiện cho một nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp có đơn hàng ổn định, có đối tác uy tín, nhưng mỗi lô hàng giao đi phải chờ hai, ba tháng mới được thanh toán. Trong khi đó, tiền nguyên liệu và tiền lương công nhân phải chi ngay. Muốn vay ngân hàng thì thiếu tài sản bảo đảm; muốn nhận thêm đơn hàng thì thiếu vốn lưu động. Đó không phải câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là “nút thắt” chung của rất nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đang muốn bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2025, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước. Thế nhưng, sợi dây liên kết giữa khu vực này với doanh nghiệp trong nước vẫn còn mỏng, tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành chưa cao, nên phần giá trị gia tăng ở lại trong nền kinh tế chưa nhiều. Ngân hàng, “huyết mạch” của nền kinh tế, có thể làm gì hơn vai trò cho vay truyền thống để góp phần tháo gỡ nghịch lý ấy? Thực tiễn tại BIDV cho thấy câu trả lời bắt đầu từ một điều tưởng như giản dị nhưng không dễ: đổi mới tư duy.

Hội nhập chuỗi cung ứng - yêu cầu từ đường lối và đòi hỏi từ thực tiễn

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị tiếp tục cụ thể hóa định hướng ấy. Nghị quyết số 57-NQ/TW tạo đột phá về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Nghị quyết số 59-NQ/TW định hướng hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Nghị quyết số 68-NQ/TW khuyến khích doanh nghiệp tư nhân liên kết với doanh nghiệp FDI để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Ngày 8/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, yêu cầu “chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia”. Nghị quyết yêu cầu phát triển hệ sinh thái đầu tư nước ngoài “gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp trong nước”. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt 45-50%; “phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng”, trong đó khoảng 500-1.000 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp I. Những mục tiêu ấy chỉ thành hiện thực khi hàng nghìn nhà cung ứng trong nước có đủ nguồn lực tài chính để đáp ứng những đơn hàng lớn. Đó chính là nơi ngân hàng có thể trở thành “bà đỡ”.

Chủ trương nhất quán ấy được thể hiện sinh động trong hoạt động đối ngoại. Trong chuyến thăm cấp Nhà nước Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (19-21/10/2026), quan hệ hai nước được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện. Hai bên nhất trí “tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng toàn cầu”. Tại Tọa đàm cấp cao với lãnh đạo doanh nghiệp tiêu biểu châu Âu và Bỉ (Brussels, 22/10/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mục tiêu “nâng cao vị trí của doanh nghiệp hai bên trong các chuỗi giá trị toàn cầu”. Thông điệp xuyên suốt là: Việt Nam không chỉ muốn là “công xưởng” gia công, mà hướng tới trở thành mắt xích tự chủ, có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu ấy một cách cấp thiết. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm gần 98% số doanh nghiệp đang hoạt động, nhưng lại là nhóm khó tiếp cận vốn nhất do thiếu lịch sử tín dụng và tài sản bảo đảm. Trên thị trường trong nước, các giải pháp tài trợ chuỗi toàn diện, số hóa liền mạch theo thông lệ quốc tế vẫn còn ít. Đó là khoảng trống mà một ngân hàng thương mại có trách nhiệm phải chủ động lấp đầy.

Ở BIDV, yêu cầu ấy đã được Đảng ủy cụ thể hóa thành nhiệm vụ chính trị. Nghị quyết số 17-NQ/ĐU ngày 18/8/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới yêu cầu “hỗ trợ tích cực các doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn và tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế”, đồng thời phát triển sản phẩm tài chính đáp ứng nhu cầu hội nhập của khách hàng, “đặc biệt là doanh nghiệp FDI”. Chương trình hành động số 16-CTr/ĐU ngày 21/5/2026 xác định hội nhập quốc tế “là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, lâu dài của toàn hệ thống” và giao Ban Khách hàng doanh nghiệp nước ngoài chủ trì nhiệm vụ này. Nghị quyết số 12-NQ/ĐU ngày 18/8/2025 triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW yêu cầu “tăng cường kết nối đối tác doanh nghiệp trung tâm xây dựng chính sách cho vay theo chuỗi cung ứng”, “triển khai mới và nâng cấp các sản phẩm tài trợ chuỗi”. Nghị quyết số 91-NQ/ĐU về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đặt nhiệm vụ đưa dịch vụ tài trợ chuỗi cung ứng lên nền tảng số.

Đổi mới tư duy: từ “nhìn vào tài sản” đến “nhìn vào chuỗi giá trị”

Tín dụng truyền thống dựa nhiều vào báo cáo tài chính và tài sản bảo đảm của từng doanh nghiệp. Cách làm ấy an toàn, nhưng bỏ sót một giá trị rất lớn là quan hệ thương mại thực giữa doanh nghiệp nhỏ với một khách hàng lớn, uy tín. Một nhà cung ứng có hợp đồng ổn định với tập đoàn đa quốc gia thực chất đang nắm trong tay một “tài sản” đáng tin cậy, đó là khoản phải thu từ đối tác. Thế nhưng, theo cách nhìn cũ, tài sản ấy khó được ghi nhận.

Tài trợ chuỗi cung ứng (Supply Chain Finance - SCF) thay đổi cách nhìn đó. Khi doanh nghiệp trung tâm, với vai trò “bảo chứng tín nhiệm” cho cả chuỗi, xác nhận hóa đơn trên hệ thống, ngân hàng có thể thẩm định dựa trên uy tín của bên mua thay vì chỉ dựa vào năng lực của người bán. Nhà cung ứng nhận tiền sớm với chi phí vốn phù hợp hơn, có thể theo hình thức không truy đòi, nhờ đó cải thiện dòng tiền mà không gia tăng gánh nặng nợ vay. Ngân hàng, từ vị trí “người cho vay”, trở thành “người kiến tạo” hệ sinh thái.

Đây không đơn thuần là thay đổi về kỹ thuật nghiệp vụ. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất nhận thức và thực hiện đồng bộ, có hiệu quả phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng”. Với một tổ chức đảng trong doanh nghiệp nhà nước, đổi mới phương thức lãnh đạo được đo bằng năng lực chuyển nghị quyết thành sản phẩm, quy trình và kết quả cụ thể. Lấy uy tín của doanh nghiệp FDI đầu chuỗi để “mở cửa” nguồn vốn cho doanh nghiệp Việt là cách biến chủ trương thành những giao dịch có thật mỗi ngày.