Cảnh giác bẫy lừa đảo núp bóng quà tặng Trung thu

Theo Công an TP Hà Nội, một trong những thủ đoạn người dân cần cảnh giác dịp Trung thu là việc các đối tượng gửi quà tri ân, bánh Trung thu, voucher hoặc thiệp tặng quà có gắn mã QR. Đáng chú ý, món quà chỉ là bước đầu để tạo lòng tin, còn mã QR được sử dụng để dẫn người nhận vào những kịch bản đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản.

Để tăng tính thuyết phục, các đối tượng có thể khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gửi bưu phẩm trực tiếp đến địa chỉ của người nhận. Bao bì được thiết kế như một chương trình chăm sóc khách hàng thông thường, với những nội dung như “quà tri ân khách hàng thân thiết”, “quà Trung thu”, thậm chí sử dụng hình ảnh, logo của thương hiệu hoặc sàn thương mại điện tử. Việc bưu phẩm được gửi đúng tên, đúng địa chỉ cùng hình thức trình bày khá chuyên nghiệp dễ khiến người nhận mất cảnh giác.

Bên trong hộp quà hoặc trên giấy hướng dẫn thường xuất hiện mã QR kèm những lời mời như “quét mã để xác thực nhận quà”, “nhận voucher”, “nhận tiền lì xì”. Nếu làm theo, người dùng có thể được đưa tới website giả mạo có giao diện tương tự ngân hàng hoặc sàn thương mại điện tử. Tại đây, các đối tượng từng bước yêu cầu nhập thông tin căn cước công dân, tên đăng nhập, mật khẩu, mã OTP và những dữ liệu liên quan đến tài khoản.

Thủ đoạn có thể được đẩy xa hơn khi người nhận được hướng dẫn tải ứng dụng không rõ nguồn gốc với lý do kích hoạt hoặc hoàn tất thủ tục nhận quà. Ứng dụng này có nguy cơ chứa mã độc, qua đó làm lộ dữ liệu cá nhân, thông tin tài khoản hoặc tạo điều kiện để kẻ gian kiểm soát thiết bị từ xa. Trong một số kịch bản, thay vì yêu cầu cài ứng dụng, đối tượng lại đề nghị người nhận chuyển trước một khoản tiền dưới danh nghĩa “phí vận chuyển”, “phí kích hoạt” hay “phí nhận quà”, sau đó cắt đứt liên lạc.

Không chỉ đưa “chiếc bẫy” đến tận nhà qua những bưu phẩm tưởng như vô hại, các đối tượng còn tận dụng mạng xã hội để mở rộng phạm vi tiếp cận. Theo Công an tỉnh Hưng Yên, một thủ đoạn khác là mạo danh cơ quan, tổ chức để dựng lên các chương trình tặng quà, hỗ trợ trẻ em dịp Trung thu. Các trang Facebook, Zalo, TikTok giả mạo cơ quan Nhà nước, tổ chức bảo trợ trẻ em, trường học hoặc doanh nghiệp lớn được tạo lập, sử dụng logo và hình ảnh tương tự các đơn vị chính thống nhằm tạo sự tin cậy.

Nguồn: Cổng TTĐT Công an tỉnh Hưng Yên

Trên những trang giả mạo này, hàng loạt thông tin hấp dẫn được đưa ra như “Đăng ký nhận quà Trung thu miễn phí”, “Hỗ trợ tiền cho trẻ em năm 2026” hay “Tặng voucher/lồng đèn cho bé”. Để nhận được quà hoặc khoản hỗ trợ, người dân được hướng dẫn truy cập đường link, quét mã QR với lý do “hoàn thiện hồ sơ nhận quà” hoặc “xác minh thông tin”. Qua đó, kẻ gian tìm cách thu thập họ tên, số căn cước công dân, thông tin trẻ em, tài khoản ngân hàng và các dữ liệu cá nhân khác.

Từ việc thu thập thông tin, các đối tượng có thể tiếp tục dẫn dắt nạn nhân cung cấp mã OTP hoặc chuyển tiền với những lý do như “phí làm hồ sơ”, “phí vận chuyển quà”, “tiền đối ứng”. Khoản tiền ban đầu có thể không lớn, nhưng sau khi nạn nhân làm theo, kẻ gian có thể tiếp tục đưa ra nhiều lý do để yêu cầu chuyển thêm hoặc chặn liên lạc.

Không dừng lại ở những chương trình tặng quà giả mạo, hoạt động thiện nguyện trong dịp Trung thu cũng bị lợi dụng để trục lợi. Các đối tượng sử dụng hình ảnh trẻ em có hoàn cảnh khó khăn hoặc thông tin về những chương trình hỗ trợ cộng đồng để đăng bài kêu gọi quyên góp trên các hội, nhóm. Tuy nhiên, tài khoản tiếp nhận tiền lại là tài khoản cá nhân do kẻ gian kiểm soát. Nếu không kiểm tra kỹ nguồn phát động, đơn vị tổ chức và thông tin tài khoản nhận tiền, lòng tốt của người ủng hộ có thể bị lợi dụng để phục vụ mục đích chiếm đoạt tài sản.

Để phòng ngừa, người dân không nên tùy tiện quét mã QR trên bưu phẩm, tờ rơi hoặc giấy hướng dẫn không rõ nguồn gốc, nhất là khi mã này dẫn tới trang yêu cầu nhập thông tin tài khoản hoặc thực hiện giao dịch. Không nên chỉ căn cứ vào bao bì, logo, tên thương hiệu hay hình ảnh xuất hiện trên bưu phẩm, trang mạng xã hội để tin tưởng mà cần chủ động xác minh chương trình qua các kênh chính thức của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp liên quan.

Người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin đăng nhập ngân hàng qua những đường link không rõ nguồn gốc; không tải tệp có đuôi .apk hay cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn được gửi qua mã QR, tin nhắn hoặc mạng xã hội. Ứng dụng chỉ nên được cài đặt từ các kho ứng dụng chính thức.

Trường hợp đã quét mã QR, truy cập đường link hoặc cung cấp thông tin cho đối tượng nghi vấn, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản và thực hiện các biện pháp bảo mật cần thiết. Đồng thời, người dân nên lưu giữ bưu phẩm, mã QR, đường link, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, nội dung tin nhắn, hình ảnh và lịch sử giao dịch để cung cấp cho cơ quan Công an khi trình báo.