Tạo dựng tình cảm qua mạng xã hội và kịch bản lừa đảo hơn 2.300 tỷ đồng

Một vụ án điển hình về thủ đoạn này được phản ánh trong chương trình "Cảnh giác 247" phát sóng ngày 31/10, do Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) phối hợp với Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Kỷ Nguyên Thịnh Vượng (GPBank) và Cục An ninh mạng thực hiện. Đường dây do Công an tỉnh Cao Bằng triệt phá đã chiếm đoạt hơn 2.300 tỷ đồng của nhiều nạn nhân trên cả nước thông qua việc sử dụng tài khoản mạng xã hội giả mạo để tạo dựng tình cảm, sau đó dẫn dụ người bị hại tham gia ứng dụng xổ số trực tuyến.

Theo nội dung chương trình, cuối năm 2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cao Bằng tiếp nhận một số đơn trình báo của người dân bị lừa đảo sau khi nhận lời mời làm quen qua mạng xã hội. Từ những điểm tương đồng trong cách thức tiếp cận, tạo dựng lòng tin và dẫn dụ chuyển tiền, lực lượng chức năng đã xác lập chuyên án 018L để điều tra, truy vết các đối tượng liên quan.

Bà Ngô Thu Hằng, Trưởng bộ phận Quản trị rủi ro và Kiểm soát tuân thủ, Phòng An ninh thông tin GPBank

Quá trình điều tra, cơ quan công an đã bắt giữ và khởi tố 64 bị can thuộc đường dây hoạt động dưới vỏ bọc công ty tại Campuchia. Nhóm này nhắm đến những người trong độ tuổi từ 40-55, thường là nam giới độc thân, có khả năng tài chính như chủ doanh nghiệp hoặc người có thu nhập cao. Để tạo vỏ bọc tiếp cận, các đối tượng sao chép hình ảnh, bài đăng cùng các chi tiết sinh hoạt của những phụ nữ có thật trên mạng xã hội, từ đó xây dựng các tài khoản giả mạo. Để củng cố vỏ bọc, các tài khoản giả mạo tương tác chéo, tăng lượt thích và bình luận dưới những hình ảnh, nội dung đời thường, tạo cảm giác chủ tài khoản là người thật, có công việc và các mối quan hệ xã hội.

Từ đó, các đối tượng triển khai kịch bản làm quen được soạn sẵn đến từng ngày, tình huống và câu thoại, nhằm tạo dựng tình cảm trong 7 ngày. Qua trò chuyện, chúng thăm dò công việc, thu nhập để đánh giá khả năng tài chính, đồng thời khai thác hoàn cảnh gia đình, tâm tư của nạn nhân để điều chỉnh cách tiếp cận. Khi đã tạo được lòng tin, các đối tượng chuyển sang mời gọi kiếm tiền. Chúng tự nhận làm công nghệ thông tin, chuyên sửa chữa, bảo trì hệ thống xổ số và phát hiện lỗi kỹ thuật giúp người chơi “thắng 100%”. Để củng cố lời hứa này, chúng cho nạn nhân rút tiền ở những lần chơi đầu, tạo niềm tin vào khả năng sinh lời của hệ thống trước khi dẫn dụ chuyển những khoản tiền lớn hơn để chiếm đoạt.

Theo cơ quan công an, đây là thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm vì các đối tượng tạo dựng lòng tin và tình cảm, khiến nạn nhân có thể tự nguyện chuyển những khoản tiền giá trị mà không nhận ra mình đang bị lừa.

Trước nguy cơ này, bà Ngô Thu Hằng, Trưởng bộ phận Quản trị rủi ro và Kiểm soát tuân thủ, Phòng An ninh thông tin GPBank, khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, chủ động liên hệ cơ quan chức năng khi nghi ngờ bị lừa đảo để được hướng dẫn xử lý. Nếu đã phát sinh giao dịch chuyển tiền, người dân cần đồng thời liên hệ ngân hàng qua các kênh chính thức để được hỗ trợ tra soát và phối hợp tìm hướng giải quyết.

Để hỗ trợ quá trình xác minh, xử lý, người bị hại cần lưu giữ biên lai chuyển tiền, thời gian, số tiền, số tài khoản nhận, đồng thời chụp lại lịch sử trò chuyện và thông tin website, ứng dụng liên quan để cung cấp cho ngân hàng và cơ quan công an khi cần.

"Người dân tuyệt đối không tiếp tục chuyển tiền khi đối tượng yêu cầu nộp thêm phí xác minh, phí rút tiền hoặc hứa hẹn thu hồi số tiền đã mất", bà Hằng khuyến nghị.

Theo các chuyên gia, hệ thống ngân hàng có thể phát hiện một số giao dịch có dấu hiệu bất thường, từ đó làm chậm quá trình giao dịch và đưa ra cảnh báo. Tuy nhiên, trong trường hợp khách hàng bị các đối tượng lừa đảo thao túng tâm lý và tự thực hiện giao dịch, việc phát hiện sẽ gặp khó khăn hơn vì giao dịch vẫn được chủ tài khoản thực hiện và xác thực đầy đủ theo quy định.

Vì vậy, các biện pháp bảo vệ cần đi cùng sự cảnh giác và chủ động kiểm chứng thông tin của khách hàng. Trước những lời mời gọi cam kết chắc chắn trúng thưởng hoặc sinh lời dễ dàng, người dân cần dành thời gian xác minh danh tính người giới thiệu, thông tin về đơn vị vận hành và tính xác thực của chương trình qua các kênh chính thức. Đặc biệt, không nên quyết định chuyển tiền chỉ dựa vào lời hứa hẹn hoặc tình cảm với người quen qua mạng. Khi có nghi ngờ, người dân cần tạm dừng giao dịch, chủ động trao đổi với người thân hoặc liên hệ cơ quan chức năng, ngân hàng để được hướng dẫn phù hợp.