Cấp đông bằng ni-tơ lỏng - bước đột phá giúp sầu riêng Việt vươn ra thị trường cao cấp

Ứng dụng công nghệ cấp đông sâu - chìa khóa giữ trọn hương vị sầu riêng

Tại nhà máy đóng gói của Công ty TNHH Đức Huệ Lâm Đồng (phường B’Lao, Lâm Đồng), những thùng sầu riêng cấp đông đang được chuẩn bị để lên đường sang thị trường Hoa Kỳ.

Ông Trần Văn Vĩnh, quản lý nhà máy, cho biết: “Lô hàng này gồm khoảng 30 tấn sầu riêng đã được cấp đông sâu, đảm bảo giữ nguyên màu sắc, độ ngọt và hương vị tự nhiên như trái chín trên cây. Đây là lô hàng xuất khẩu sang Mỹ - thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe về vệ sinh và chất lượng sản phẩm”.

Ảnh minh họa

Theo ông Vĩnh, trái sầu riêng Việt Nam hiện được xuất khẩu chủ yếu theo hai hình thức: trái tươi nguyên vỏ và múi tách cấp đông. Tuy nhiên, riêng với Mỹ và châu Âu, người tiêu dùng chỉ chấp nhận trái nguyên vẹn và bắt buộc phải trải qua quy trình cấp đông sâu để giữ nguyên hình dáng và mùi vị tự nhiên.

“Trái sầu riêng được chọn để cấp đông phải chín hoàn toàn, đạt độ già cần thiết. Trước khi đưa vào cấp đông, chúng tôi dùng máy nén khí cao áp làm sạch rệp sáp và các dịch hại còn sót lại. Khi trái đạt độ chín chuẩn, sẽ được chuyển sang giai đoạn cấp đông bằng ni-tơ lỏng ở nhiệt độ -50°C trong vòng 2 giờ”, ông Vĩnh giải thích.

Khác với phương pháp cấp đông thường, vốn mất tới 6 giờ để hạ nhiệt độ xuống -50°C, cấp đông sâu bằng ni-tơ lỏng cho phép trái sầu riêng đạt độ lạnh cần thiết nhanh hơn gấp ba lần, nhờ đó giữ nguyên cấu trúc tế bào, tránh hiện tượng “cháy lạnh”. Sau quá trình cấp đông, sản phẩm được bảo quản trong kho lạnh đạt chuẩn, rồi vận chuyển bằng container lạnh đến tay người tiêu dùng.

“Điều quan trọng nhất là khi rã đông, trái sầu riêng vẫn giữ được hương vị và màu sắc như lúc vừa thu hoạch. Nếu kỹ thuật không chuẩn, ảnh hưởng rất lớn đến màu sắc, hương vị của trái sầu riêng - điều mà thị trường cao cấp không chấp nhận”, ông Vĩnh nhấn mạnh.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cũng đang áp dụng kỹ thuật này cho trái sầu riêng. Việc áp dụng công nghệ cấp đông sâu giúp sầu riêng được bảo quản lâu dài, có thể phân phối và xuất khẩu theo chu kì, giảm áp lực mùa vụ cho doanh nghiệp. Sầu riêng cấp đông sâu cho chất lượng cao hơn hẳn so với cấp đông bình thường, chất lượng sau khi rã đông bảo đảm gần bằng trái tươi.

Cuối năm, doanh nghiệp tăng tốc xuất khẩu sầu riêng

Tháng 9, tháng 10 là thời điểm sản lượng sầu riêng dồi dào nhất với vùng trọng điểm Tây Nguyên, vùng có diện tích sầu riêng lớn nhất Việt Nam. Bên cạnh đó, các thương nhân Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu, đáp ứng cho sản xuất các loại bánh có thành phần nguyên liệu là sầu riêng, phục vụ nhu cầu lễ Tết cuối năm. Hiện nguồn cung sầu riêng từ các nước khác ở khu vực Đông Nam Á gần như không có. Đây cũng là một điều kiện thuận lợi để Việt Nam tăng tốc xuất khẩu trong quý IV, nhất là sầu riêng đông lạnh.

Những ngày gần đây, doanh nghiệp liên tục nhận được đơn hàng sầu riêng đông lạnh xuất sang Trung Quốc với số lượng lớn. Đây là điều kiện để doanh nghiệp tăng doanh thu sau một thời gian dài hoạt động cầm chừng. Bà Trần Thị Yến Thư - Giám đốc Công ty trái cây Hồng Sang cho biết: “Làm theo đúng quy trình mà Trung Quốc yêu cầu, từ kiểm tra hàng, chọn hàng cho đến quy trình cấp đông, đủ để an toàn thực phẩm để có thể xuất sang thị trường của họ. Thị trường này hiện tại đang rất tiềm năng”.

Đặc biệt, nhờ quy trình xử lý sầu riêng đông lạnh sẽ dễ dàng kiểm soát được chất cấm cũng như các chỉ tiêu kỹ thuật của nước nhập khẩu nên kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng ổn định. Bà Đặng Thị Thuý Nga - Giám đốc Hợp tác xã thương mại dịch vụ nông nghiệp Xuân Định, tỉnh Đồng Nai nhận định: “Về vận chuyển, trọng lượng lợi hơn rất nhiều so với trái tươi. Nếu xuất khẩu 20 tấn sầu riêng đông lạnh thì sẽ bán được tròn 20 tấn, không bị hao hụt như bán trái tươi”.

Ông Nguyễn Minh Dũng - Giám đốc HTX Tân Thuận Nhất (TP Cần Thơ) cho biết, việc tiêu thụ sầu riêng đông lạnh sẽ là cơ hội để bà con nông dân mở rộng đầu ra, nhất là đối với những sản phẩm không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu tươi. Điều này sẽ giúp người trồng giảm áp lực tiêu thụ và giá cả khi vào chính vụ thu hoạch sầu riêng.

Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, ông Vũ Đức Côn kỳ vọng, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh trong năm nay có thể đóng góp ít nhất 600-700 triệu USD, tiến tới tỷ USD trong tương lai.

Theo ông Côn, xuất khẩu hàng đông lạnh có nhiều lợi thế. Sầu riêng tươi thường bị kiểm tra nghiêm ngặt về dư lượng Cadimi và chất vàng O, trong khi hàng tách múi đông lạnh gần như không gặp rào cản này. Một số doanh nghiệp tại Đăk Lăk đã thử nghiệm kiểm tra và xác nhận rằng sầu riêng tách múi không có nguy cơ nhiễm các chất này.

Ngoài ra, sản phẩm đông lạnh có thể tận dụng cả các loại trái nhỏ hoặc không đẹp nhưng vẫn đảm bảo chất lượng, giúp giải quyết tình trạng ùn ứ và tránh "được mùa mất giá". Với khả năng bảo quản lên tới một năm, sầu riêng đông lạnh có thể xuất khẩu đến nhiều khu vực.