Chỉ số kinh tế:
Ngày 16/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.639 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.870 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Bình Minh
Bình Minh  - 
Dù thu hút FDI lập kỷ lục 54,85 tỷ USD, tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam mới đạt 20 - 25%. Gắn ưu đãi đầu tư với cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa là chìa khóa nâng tầm doanh nghiệp Việt.
aa
Tăng cường liên kết và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI
Tăng cường liên kết và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI - ảnh: ST

Bức tranh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 10 tháng đầu năm nay ghi nhận những con số ấn tượng với 54,85 tỷ USD vốn đăng ký là mức cao nhất trong vòng 17 năm qua, cùng lượng vốn giải ngân lập đỉnh 5 năm. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng mạnh mẽ về quy mô dòng vốn, bài toán về tính kết nối và khả năng lan tỏa thực chất sang khu vực kinh tế nội địa vẫn là một khoảng trống lớn cần sớm được lấp đầy.

Nút thắt nội địa hóa và khoảng trống chuyển giao công nghệ

Khu vực FDI hiện đóng góp tỷ trọng áp đảo trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng giá trị thực giữ lại trong nước lại chưa tương xứng. Phần lớn hoạt động xuất khẩu vẫn phụ thuộc nặng nề vào nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu, khiến tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa chỉ đạt dưới 50%. Con số này thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của khu vực Đông Á và Đông Nam Á, đặc biệt ở nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và điện tử.

Đáng chú ý, tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi sản xuất của khối doanh nghiệp FDI tại Việt Nam hiện chỉ dừng ở mức khiêm tốn 20 - 25%. Doanh nghiệp Việt chủ yếu mới tham gia được vào các khâu gia công đơn giản, thâm dụng lao động với hàm lượng giá trị gia tăng thấp, thay vì nắm giữ các mắt xích công nghệ cốt lõi.

Phân tích sâu về nguyên nhân, bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) chỉ ra rằng, tỷ lệ chuyển giao công nghệ từ khối FDI sang doanh nghiệp trong nước vẫn ở mức thấp và chậm được cải thiện qua các giai đoạn.

Dẫn số liệu từ Bộ Khoa học và Công nghệ, bà Thủy cho biết, giai đoạn 2006 - 2016, cả nước chỉ ghi nhận khoảng 600 hợp đồng chuyển giao công nghệ được đăng ký, chiếm chưa đầy 4,3% tổng số dự án FDI. Bước sang giai đoạn 2018 - 2022, con số này giảm xuống còn khoảng 400 hợp đồng. Đáng nói, phần lớn các hợp đồng lại là chuyển giao nội bộ giữa công ty mẹ và chi nhánh tại Việt Nam để phục vụ trực tiếp quá trình vận hành của chính doanh nghiệp ngoại.

Cơ cấu hoạt động chuyển giao chủ yếu xoay quanh hỗ trợ kỹ thuật (77%), quy trình sản xuất (73%) và đào tạo (71%), trong khi chuyển giao tài sản sở hữu trí tuệ chỉ vỏn vẹn 13%. “Thực trạng này hạn chế khả năng hấp thụ và cải tiến công nghệ của doanh nghiệp trong nước, yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ nội sinh”, bà Thủy nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện vẫn còn khá lớn. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài nhận định, dư địa thúc đẩy giải ngân vốn FDI còn rất rộng mở, đòi hỏi phải quyết liệt tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, quỹ đất và thủ tục hành chính để dòng vốn sớm đi vào vận hành thực tế.

Chuyển dịch từ thu hút thụ động sang kiến tạo hệ sinh thái liên kết

Trước yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng: chuyển tư duy từ thu hút thụ động sang chủ động lựa chọn dòng vốn chất lượng cao, có hàm lượng công nghệ lớn và khả năng tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ.

Với tầm nhìn đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 40 - 50 tỷ USD vốn đăng ký và 30 - 40 tỷ USD vốn thực hiện mỗi năm; đồng thời đưa khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng của khối FDI, trong đó có 500 - 1.000 nhà cung ứng cấp I.

Thực tiễn thị trường đã bắt đầu xuất hiện những điểm sáng tích cực trong việc mở rộng chuỗi cung ứng nội địa. Điển hình như nhà máy xe điện tại Bắc Ninh, sau 8 năm hoạt động, từ chỗ nhập khẩu toàn bộ linh kiện lắp ráp đã nâng tỷ lệ nội địa hóa trung bình lên trên 50%, thậm chí đạt 80% ở một số dòng xe.

Ông Liu Jia, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Khoa học kỹ thuật Yadea Việt Nam chia sẻ, nhờ sự gắn kết hiệu quả với các đối tác trong nước, doanh nghiệp sẽ triển khai nhà máy giai đoạn hai vào năm tới và dự kiến kéo thêm các nhà sản xuất linh kiện phụ trợ như động cơ điện, bộ điều khiển cùng sang đầu tư.

Tương tự, Samsung Việt Nam cũng đang dịch chuyển trọng tâm từ hỗ trợ năng lực sản xuất sang phát triển chiều sâu chuyên môn và xây dựng hệ sinh thái nhà cung ứng. Ông Cha Ji Ho, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng Samsung Việt Nam cho biết, tập đoàn sẽ mở rộng chương trình hỗ trợ ra nhiều địa phương như Phú Thọ, Hải Phòng, Thái Nguyên bên cạnh Bắc Ninh và TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, Samsung đề xuất thiết lập cơ chế hợp tác có hệ thống với Chính phủ dựa trên cơ sở dữ liệu nhà cung ứng minh bạch để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt.

Để hiện thực hóa làn sóng dịch chuyển và nội địa hóa này, hạ tầng các khu công nghiệp cần được quy hoạch quỹ đất chuyên biệt cho cụm công nghiệp ngành nghề, đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất xanh phục vụ xuất khẩu. Về mặt thể chế, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 (theo Quyết định số 929/2026/QĐ-TTg) cùng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đang được hoàn thiện theo hướng gắn chặt ưu đãi đầu tư với cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa.

Thu hút được dòng vốn lớn mới chỉ là bước khởi đầu; sự trưởng thành và lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp Việt thông qua quá trình liên kết, nhận chuyển giao công nghệ mới chính là thước đo chuẩn xác nhất cho hiệu quả thu hút FDI trong giai đoạn mới.

Bình Minh

Tin liên quan

Tin khác

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
94% doanh nghiệp Việt Nam lạc quan về triển vọng thương mại quốc tế

94% doanh nghiệp Việt Nam lạc quan về triển vọng thương mại quốc tế

Theo kết quả khảo sát mới công bố của HSBC, 94% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát kỳ vọng thương mại quốc tế tăng trưởng trong hai năm tới, thuộc nhóm lạc quan nhất trong 26 thị trường được nghiên cứu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sau giai đoạn phát triển nhanh về số lượng, chương trình OCOP tại các địa phương đang bước vào quá trình sàng lọc, hướng đến những sản phẩm có chất lượng và sức cạnh tranh thực chất. Số sản phẩm còn hiệu lực giảm, trong khi nhóm 5 sao tăng lên. Song nâng chất lượng không thể dừng ở việc loại bỏ sản phẩm hết hạn chứng nhận, mà cần tiếp sức cho những chủ thể có tiềm năng nhưng còn khó khăn về nguồn lực.
Tetra Pak: Giải pháp đồng bộ thúc đẩy F&B Việt Nam bứt phá tại Foodexpo 2026

Tetra Pak: Giải pháp đồng bộ thúc đẩy F&B Việt Nam bứt phá tại Foodexpo 2026

Tại Triển lãm Quốc tế ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam 2026 (Vietnam Foodexpo 2026), Tetra Pak - tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực chế biến và đóng gói thực phẩm mang đến các giải pháp chế biến và đóng gói tương thích đồng bộ, mở ra cơ hội bứt phá cho ngành Dịch vụ Ẩm thực và Đồ uống (F&B) trong nước.
Petrolimex ‘chơi lớn’ cùng ENEOS, chủ động nguồn cung dài hạn và chuyển dịch năng lượng

Petrolimex ‘chơi lớn’ cùng ENEOS, chủ động nguồn cung dài hạn và chuyển dịch năng lượng

Trên nền tảng 10 năm đồng hành, Petrolimex và ENEOS tăng cường hợp tác chiến lược thông qua Biên bản ghi nhớ hợp tác (MoU) giữa hai tập đoàn năng lượng hàng đầu Việt Nam và Nhật Bản. Với Petrolimex, đây là bước đi nhằm chủ động nguồn cung quốc tế, nâng cao khả năng ứng phó trước biến động thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển sản phẩm và năng lượng mới theo chiến lược Horizon 2030.
Pinaco chuẩn bị lấn sân sang mảng lưu trữ năng lượng

Pinaco chuẩn bị lấn sân sang mảng lưu trữ năng lượng

Công ty Cổ phần Pin Ắc quy Miền Nam (Pinaco) vừa thông qua phương án bổ sung 11 ngành nghề kinh doanh mới tại Đại hội đồng cổ đông bất thường 2026, chính thức đặt nền móng lấn sân sang mảng hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) và năng lượng tái tạo.
Xuất khẩu điện tử:  Làm sao tăng phần giá trị Việt?

Xuất khẩu điện tử: Làm sao tăng phần giá trị Việt?

Theo số liệu của Cục Hải quan, 10 tháng năm 2026, xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ; nhóm điện thoại và linh kiện đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%. Hai nhóm đạt hơn 207 tỷ USD. Dù kim ngạch xuất khẩu điện tử tăng mạnh, nhưng nhiều linh kiện, công nghệ và thiết kế vẫn đến từ nước ngoài. Để tăng phần giá trị Việt, vấn đề là phải xác định những công đoạn có thể từng bước làm chủ.