Cập nhật 18 nguyên tắc về hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả

Củng cố năng lực và nguồn lực của tổ chức bảo hiểm tiền gửi

Bộ nguyên tắc sửa đổi nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, từ thẩm quyền pháp lý, năng lực quản trị đến nguồn lực thực hiện. Theo IADI, mục tiêu chính sách của hệ thống bảo hiểm tiền gửi phải được xác định rõ ràng, tập trung vào bảo vệ người gửi tiền và góp phần duy trì ổn định tài chính (Nguyên tắc 1). Tương ứng với mục tiêu này, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn pháp lý của tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần được quy định đầy đủ, cụ thể, tạo cơ sở cho việc thực thi hiệu quả các nhiệm vụ được giao.

Yêu cầu về quản trị cũng được đặt ra nhằm bảo đảm tổ chức bảo hiểm tiền gửi có tính độc lập trong hoạt động, minh bạch và trách nhiệm giải trình (Nguyên tắc 3). Cùng với đó, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần có phương án duy trì hoạt động liên tục, được bảo vệ về mặt pháp lý khi thực hiện nhiệm vụ theo đúng quy định và trên cơ sở thiện chí. Đây là những điều kiện quan trọng để bảo đảm khả năng vận hành ổn định, nhất là trong những thời điểm hệ thống ngân hàng chịu áp lực.

Về nguồn vốn của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, IADI yêu cầu tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải có nguồn vốn sẵn sàng sử dụng khi cần thiết, chủ yếu được hình thành từ đóng góp của các tổ chức thành viên, đồng thời có phương án huy động nguồn vốn bổ sung trong những trường hợp đặc biệt (Nguyên tắc 9). Cụ thể, cơ chế tài chính cần được thiết kế phù hợp để tổ chức bảo hiểm tiền gửi có thể thực hiện nghĩa vụ chi trả và tham gia vào quá trình xử lý tổ chức tín dụng khi phát sinh sự cố.

Đặc biệt, việc tham gia hệ thống bảo hiểm tiền gửi cần mang tính bắt buộc đối với các tổ chức nhận tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm (Nguyên tắc 7). Đồng thời, phạm vi và hạn mức bảo hiểm phải được xác định rõ ràng, rà soát định kỳ, bảo đảm bảo vệ phần lớn người gửi tiền nhưng vẫn duy trì kỷ luật thị trường. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ người gửi tiền và hạn chế rủi ro đạo đức có thể phát sinh từ chính sách bảo hiểm.

Mở rộng vai trò trong ứng phó và xử lý khủng hoảng ngân hàng

Điểm đáng chú ý trong phiên bản sửa đổi là vai trò của tổ chức bảo hiểm tiền gửi không còn được nhìn nhận chủ yếu ở khâu chi trả sau khi tổ chức tín dụng đổ vỡ. Thay vào đó, tổ chức này cần có sự chuẩn bị và tham gia vào các giai đoạn khác nhau của quá trình ứng phó, từ phát hiện sớm, can thiệp kịp thời đến xử lý tổ chức tín dụng gặp khó khăn.

Theo đó, hệ thống bảo hiểm tiền gửi cần xây dựng khuôn khổ chuẩn bị và quản lý khủng hoảng, bao gồm phương án ứng phó, duy trì hoạt động và phối hợp với các cơ quan liên quan (Nguyên tắc 11). Việc phát hiện sớm những tổ chức nhận tiền gửi gặp khó khăn có ý nghĩa quan trọng, giúp các cơ quan chức năng triển khai biện pháp can thiệp trước khi tình hình trở nên nghiêm trọng. Khi tổ chức tín dụng đổ vỡ, cơ chế xử lý cần hướng tới bảo vệ người gửi tiền được bảo hiểm, hạn chế gián đoạn khả năng tiếp cận tiền gửi và góp phần duy trì ổn định tài chính (Nguyên tắc 14).

Trong khuôn khổ này, IADI nhấn mạnh yêu cầu tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải có khả năng chi trả cho phần lớn người gửi tiền được bảo hiểm trong vòng 7 ngày làm việc khi tổ chức nhận tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm bị thanh lý (Nguyên tắc 15). Điều kiện và thời điểm kích hoạt chi trả cần được quy định rõ ràng, bảo đảm tính minh bạch và khả năng thực thi. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế những tác động tiêu cực đến người gửi tiền và củng cố niềm tin vào hệ thống ngân hàng khi xảy ra đổ vỡ.

Tăng cường phối hợp trong mạng lưới an toàn tài chính

IADI nhấn mạnh, hiệu quả của hệ thống bảo hiểm tiền gửi không chỉ phụ thuộc vào năng lực nội tại của tổ chức bảo hiểm tiền gửi mà còn gắn liền với mức độ phối hợp giữa các cơ quan trong mạng lưới an toàn tài chính. Trong đó, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần duy trì cơ chế hợp tác, chia sẻ thông tin với cơ quan giám sát, cơ quan có thẩm quyền xử lý tổ chức tín dụng, các chủ thể thực hiện chức năng cho vay cuối cùng và các cơ chế hỗ trợ tài chính của Nhà nước.

Yêu cầu phối hợp cũng được mở rộng ra phạm vi xuyên biên giới. Đối với các quốc gia có tổ chức nhận tiền gửi nước ngoài thuộc diện được bảo hiểm, việc thiết lập cơ chế hợp tác và chia sẻ thông tin với các cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài có ý nghĩa quan trọng, giúp bảo đảm quá trình ứng phó khủng hoảng được triển khai đồng bộ và việc chi trả bảo hiểm không bị gián đoạn bởi những khác biệt về phạm vi biên giới (Nguyên tắc 18).