Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

CBAM - cơ hội để tái cấu trúc ngành công nghiệp

Đức Thuận
Đức Thuận  - 
Kể từ ngày 1/10/2023, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu đã chính thức bước vào giai đoạn chuyển tiếp, với kế hoạch thực thi đầy đủ vào năm 2026. Giai đoạn đầu, cơ chế này áp dụng cho các ngành có cường độ phát thải cao như sắt, thép, xi măng, nhôm, phân bón và điện. Trong tương lai, phạm vi điều chỉnh có thể tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực khác như hóa chất và dầu khí.
aa
Mục tiêu của CBAM là bảo vệ môi trường toàn cầu. Điều đó đang đặt ra thách thức không nhỏ cho các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

CBAM yêu cầu các doanh nghiệp nhập khẩu vào EU phải báo cáo lượng phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất hàng hóa và nộp khoản tương đương với giá carbon nội địa của EU, trừ đi mức thuế carbon đã nộp ở quốc gia xuất xứ. Điều này có nghĩa rằng, các doanh nghiệp Việt xuất khẩu sang EU sẽ phải “trả tiền” cho lượng phát thải CO₂ gắn liền với sản phẩm của họ - điều chưa từng tồn tại trong cơ chế thương mại trước đây.

CBAM - cơ hội để tái cấu trúc ngành công nghiệp
Các doanh nghiệp Việt xuất khẩu sang EU sẽ phải “trả tiền” cho lượng phát thải CO₂ gắn liền với sản phẩm

Nếu Việt Nam không có hệ thống định giá carbon rõ ràng và minh bạch, doanh nghiệp sẽ phải trả mức giá cao hơn do không được khấu trừ, có thể lên tới 20-35% giá trị hàng hóa. Đây không chỉ là gánh nặng chi phí mà còn là thách thức về năng lực đo lường và báo cáo phát thải, thứ mà nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn rất hạn chế.

Kỳ vọng từ sàn giao dịch carbon

Trước áp lực từ CBAM và xu hướng toàn cầu về giảm phát thải, Việt Nam đã có những bước đi cụ thể trong việc thiết lập thị trường carbon nội địa. Việc dự kiến vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon từ giữa năm 2025 đến hết 2028, chính thức từ năm 2029 là động thái có tầm nhìn xa và cần thiết.

Theo các chuyên gia, thị trường carbon sẽ hình thành từ hai yếu tố chính: nguồn cung đến từ các dự án năng lượng tái tạo, đô thị thông minh... có khả năng tạo ra tín chỉ carbon; còn nguồn cầu đến từ các doanh nghiệp có phát thải vượt quá hạn ngạch.

Đáng chú ý, theo Nghị định 119/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 của Chính phủ, các doanh nghiệp trong các ngành phát thải lớn như nhiệt điện, xi măng, sắt thép được phép mua tín chỉ carbon lên tới 30% hạn ngạch được cấp. Điều này mở ra cơ hội giao dịch năng động, kích thích thị trường phát triển, đồng thời tạo động lực tài chính cho các sáng kiến xanh.

TS. Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Giảng viên Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước lấy ví dụ, thành công của dự án bán tín chỉ carbon tại Quảng Bình (nay là tỉnh mới Quảng Trị), nơi Ngân hàng Thế giới đã chi trả “tiền tươi thóc thật” cho lượng giảm phát thải là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của thị trường này. Nếu được mở rộng, đây có thể trở thành “nguồn thu mới” đầy hứa hẹn cho các địa phương và doanh nghiệp trong nước, đồng thời giúp Việt Nam giữ lại giá trị carbon thay vì để nó chảy ra ngoài theo cách của CBAM.

"Điều này mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi thực sự đầu tư vào môi trường, mang lại lợi ích tài chính đáng kể. Đây là một tín hiệu tích cực cho thấy thị trường tín chỉ carbon có thể sớm đi vào hoạt động hiệu quả, với cả cung và cầu rõ ràng", TS. Nguyễn Thị Tuyết Nhung nhận định.

Cần hỗ trợ kỹ thuật cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dù về lý thuyết, thị trường carbon và CBAM có thể thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh, nhưng thực tế lại phức tạp hơn nhiều. Phần lớn doanh nghiệp Việt, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn chưa đủ năng lực tiếp cận, hiểu và vận hành các công cụ đo lường khí thải hay tham gia vào sàn giao dịch carbon.

Hiện nay, theo TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ Vì tương lai xanh, Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ thông qua việc dự kiến vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước từ giữa năm 2025 đến hết 2028. Đây là nền tảng rất quan trọng để giúp doanh nghiệp làm quen với cơ chế định giá carbon nội địa

Tuy nhiên, hệ thống chính sách hỗ trợ chưa đủ sâu và chưa chạm được tới số đông doanh nghiệp. Họ thiếu kiến thức, thiếu hướng dẫn cụ thể, đặc biệt thiếu nguồn lực tài chính để đầu tư vào công nghệ giảm phát thải hay lập hồ sơ khí thải đạt chuẩn quốc tế.

Đó là lý do tại sao việc xây dựng bộ hướng dẫn thực hành chi tiết, đơn giản hóa quy trình, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các doanh nghiệp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Cơ hội để tái cấu trúc ngành công nghiệp

Bức tranh thị trường carbon và CBAM đặt ra một câu hỏi mang tính sống còn: Làm sao để không chỉ một vài doanh nghiệp trụ được, mà toàn bộ hệ sinh thái sản xuất của Việt Nam có thể thích ứng và phát triển bền vững?

Câu trả lời không nằm ở việc né tránh CBAM hay coi nó là “thuế ẩn”, mà là tận dụng nó như cơ hội để tái cấu trúc ngành công nghiệp. Từ năng lượng sạch, nông nghiệp carbon thấp, cho đến xây dựng hệ thống quản lý phát thải và số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, tất cả đều phải bắt đầu ngay từ bây giờ.

Song song đó, Chính phủ cần triển khai nhanh các cơ chế định giá carbon, xây dựng nền tảng dữ liệu phát thải quốc gia, cũng như tạo khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động giao dịch tín chỉ. Việc học hỏi mô hình Singapore, nơi đã áp dụng mức thuế 25 USD/tấn CO₂, vừa để kiểm soát phát thải, vừa giữ lại nguồn lực tài chính trong nước là điều nên cân nhắc nghiêm túc.

Thị trường carbon không chỉ là công cụ để đáp ứng yêu cầu CBAM, mà còn là một phần trong hành trình phát triển bền vững và có trách nhiệm với tương lai. Nếu được triển khai bài bản, đây chính là cầu nối đưa doanh nghiệp Việt vươn ra biển lớn, một cách đàng hoàng, có vị thế và bản sắc riêng.

Đức Thuận

Tin liên quan

Tin khác

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.
Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Từ ngày 23 - 27/11/2026, Hà Nội sẽ diễn ra chuỗi cuộc họp và đối thoại cấp cao trong khuôn khổ năm Chủ tịch CPTPP của Việt Nam. Không chỉ tập trung vào việc thực thi một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các hoạt động còn mở ra cơ hội trao đổi về đầu tư, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp giữa CPTPP với ASEAN và Liên minh châu Âu (EU).
Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất và hiệu quả đầu tư cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, 65% người sử dụng AI lo ngại bị tụt hậu nếu không ứng dụng công nghệ mới, trong khi chỉ 26% đánh giá ban lãnh đạo có định hướng rõ ràng về AI.
Tỷ phú bán dẫn bước ra từ ‘cánh gà’ chuỗi cung ứng AI

Tỷ phú bán dẫn bước ra từ ‘cánh gà’ chuỗi cung ứng AI

Không ồn ào sản xuất chip thương hiệu riêng, Hsieh Wen-Ta chọn làm chủ công đoạn kiểm thử hậu trường. Sau hơn hai thập kỷ tích lũy, nhà sáng lập Hon. Precision đã vươn lên thành tỷ phú USD nhờ làn sóng AI bùng nổ toàn cầu.