Chuyển đổi số hộ kinh doanh: Không để khu vực đông đảo nhất của nền kinh tế đứng ngoài cuộc

Theo ông Lê Trường Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai, trên địa bàn hiện có gần 61.900 cửa hàng và hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ đang hoạt động. Đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, tạo việc làm và thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, phần lớn vẫn hoạt động theo phương thức truyền thống, trong khi yêu cầu về hóa đơn điện tử, thanh toán số, quản trị dữ liệu và thương mại điện tử ngày càng trở thành điều kiện cần để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý dữ liệu khách hàng, bán hàng đa kênh hay kết nối với các sàn thương mại điện tử đang dần trở thành yêu cầu phổ biến của thị trường. Trong khi đó, không ít hộ kinh doanh vẫn vận hành theo phương thức truyền thống, phụ thuộc vào ghi chép thủ công, kinh nghiệm cá nhân và các mối quan hệ khách hàng quen thuộc.

Ký kết Kế hoạch phối hợp, triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Đồng Nai giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và Uỷ ban nhân dân thành phố Đồng Nai

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, nhiều hộ kinh doanh hiện có nhu cầu chuyển đổi số nhưng còn gặp khó khăn trong tiếp cận công cụ số, kỹ năng số cũng như nguồn lực triển khai. Thực tế này đang tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa các mô hình kinh doanh truyền thống với xu hướng tiêu dùng mới.

Ông Bùi Hoàng Phương cho rằng chuyển đổi số không đơn thuần là đưa một vài phần mềm vào hoạt động kinh doanh mà là thay đổi phương thức phát triển, hình thành mô hình kinh doanh mới và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá, còn Nghị quyết 68-NQ/TW khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số trở thành nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương phát biểu tại chương trình

Tại Đồng Nai, mục tiêu đặt ra không chỉ là hỗ trợ một nhóm hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ mà còn tạo ra một mô hình có thể đo lường được hiệu quả và nhân rộng trong tương lai. Giới thiệu kế hoạch triển khai, ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết chương trình phối hợp được xây dựng theo lộ trình gồm ba bước: nâng cao nhận thức, đánh giá hiện trạng và hỗ trợ triển khai các giải pháp số phù hợp cho hộ kinh doanh.

Theo đó, khoảng 6.000 cửa hàng, hộ kinh doanh trên địa bàn sẽ được khảo sát, đánh giá mức độ chuyển đổi số thông qua hệ thống trực tuyến RDX. Công cụ này cho phép các hộ kinh doanh tự kiểm tra "sức khỏe số" của mình, từ hoạt động quản lý bán hàng, thanh toán điện tử đến khả năng khai thác dữ liệu khách hàng trong kinh doanh.

Kết quả khảo sát sẽ góp phần hình thành cơ sở dữ liệu về hiện trạng chuyển đổi số của khu vực bán buôn, bán lẻ trên địa bàn, làm cơ sở cho công tác tổng hợp, phân tích và xây dựng các giải pháp hỗ trợ trong thời gian tới.

Một vấn đề khác được đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi số tạo ra giá trị kinh tế thực sự thay vì chỉ dừng ở các chỉ tiêu hình thức.

Bà Nguyễn Thúy Anh, Phó Trưởng phòng Chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho biết chương trình hỗ trợ hộ kinh doanh ứng dụng thương mại điện tử được triển khai theo phương châm "Đúng đối tượng - Dễ ứng dụng - Có giao dịch thực tế - Đo lường được hiệu quả". Theo đại diện Bộ Công Thương, trọng tâm không phải là tạo thêm tài khoản hay gian hàng trực tuyến mà là tạo thêm giao dịch, doanh thu và khách hàng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên môi trường số. Bà cho rằng việc ứng dụng các nền tảng số cần gắn với thanh toán điện tử, hóa đơn điện tử, logistics và các công cụ quản trị nhằm mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ dài hạn, bà Trần Thị Quốc Hiền, Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số không chỉ dừng ở mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh doanh. Quá trình này còn góp phần hình thành dữ liệu, hạ tầng số và các nền tảng cho những mô hình tăng trưởng mới của địa phương trong tương lai.

"Mỗi dữ liệu được tạo ra hôm nay có thể trở thành nguồn lực cho tăng trưởng ngày mai", bà Hiền nhấn mạnh.

Đối với Đồng Nai - địa phương đang đặt mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số lên mức 15-17% GRDP trong năm 2026 - việc kéo khu vực hộ kinh doanh tham gia sâu hơn vào môi trường số được xem là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng nền tảng tăng trưởng.

Thành công của chương trình vì thế sẽ không được đo bằng số lượng phần mềm được cài đặt hay số lượng tài khoản được tạo mới, mà bằng việc có bao nhiêu hộ kinh doanh tăng được doanh thu, mở rộng được thị trường và duy trì được hoạt động hiệu quả trong môi trường kinh doanh ngày càng số hóa.