Cởi trói chính sách cho thị trường quỹ đầu tư

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một chu kỳ tăng trưởng mới với nền tảng vĩ mô vững chắc. Đặc biệt, Chính phủ còn đặt mục tiêu tham vọng vốn hóa thị trường hướng tới mức tương đương 120% GDP, một bước nhảy quan trọng về quy mô và chất lượng dòng vốn. Diễn biến này có thể làm thay đổi cách tiếp cận của nhà đầu tư.

“Việc tham gia thị trường thông qua quỹ chuyên nghiệp không chỉ giúp nhà đầu tư tiếp cận các nhóm ngành dẫn dắt một cách có hệ thống, mà còn đảm bảo tính kỷ luật và quản trị rủi ro trong giai đoạn thị trường bước vào pha tăng tốc mới”, ông Lê Quang Hưng, Giám đốc Cao cấp Phân tích Đầu tư CTCP Quản lý Quỹ Kỹ thương nhìn nhận.

Ngành quản lý quỹ sẽ làm gia tăng mức độ cạnh tranh, với lợi thế thuộc về những công ty có danh mục sản phẩm đa dạng

Tạo nền móng cho giai đoạn phát triển mới

Thực tế, trong hơn 2 thập kỷ hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, ngành quản lý quỹ đã từng bước khẳng định vai trò trong việc dẫn dắt dòng vốn đầu tư chuyên nghiệp và góp phần nâng cao tính bền vững của thị trường. Đến nay, thị trường có 43 công ty quản lý quỹ, quản lý khối tài sản với giá trị hơn 800.000 tỷ đồng, gấp hơn 7 lần so với thời điểm năm 2014, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm.

Tuy nhiên, xét về tổng giá trị tài sản ròng (NAV), dù đã tăng khoảng 88% so với cuối năm 2020 và đạt gần 106.000 tỷ đồng, NAV ngành quỹ chỉ tương đương khoảng 0,84% GDP năm 2025. Con số này còn khoảng cách lớn so với mục tiêu 5% đặt ra cho năm 2030. So với tiềm năng, ngành quỹ Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn khi tài sản được quản lý (AUM) chỉ tương đương 6 - 6,5% GDP, thấp hơn nhiều so với Thái Lan hay Malaysia. Không chỉ vậy, thị trường quỹ tại Việt Nam vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” đòi hỏi những giải pháp nhằm “cởi trói” chính sách, xây dựng nền tảng chính sách và tư duy đầu tư dài hạn.

Theo các chuyên gia, quy mô còn hạn chế của ngành quỹ một phần xuất phát từ lịch sử phát triển còn tương đối ngắn với quỹ đầu tư đầu tiên chỉ xuất hiện vào năm 2004 và phải đến giai đoạn sau năm 2013, số lượng quỹ mới tăng lên rõ rệt. Thực tế cho thấy, nếu xét về quy mô và mức độ phổ biến, ngành quỹ Việt Nam mới thực sự phát triển mạnh trong khoảng hơn 1 thập kỷ trở lại đây và chỉ được chú ý nhiều hơn sau năm 2020, khi dòng tiền cá nhân gia tăng mạnh trong giai đoạn dịch bệnh.

Do đó, việc quỹ đầu tư chưa trở thành kênh đầu tư phổ biến không phải vì thiếu minh bạch, mà chủ yếu do thông tin về sản phẩm chưa được phổ biến rộng rãi. So với các kênh đầu tư truyền thống như vàng hay bất động sản… đã ăn sâu vào tư duy tích lũy tài sản của người Việt trong nhiều thập kỷ thì chứng khoán và quỹ đầu tư vẫn cần thêm thời gian để được chấp nhận rộng rãi.

Thay đổi tư duy chính sách để gia tăng giá trị

Từ góc nhìn của một trong những tổ chức quản lý dòng vốn ngoại lớn vào Việt Nam, ông Brook Taylor, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital cũng cho rằng, Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, cùng với việc ban hành Thông tư số 136/2025/TT-BTC (Thông tư 136) sửa đổi, bổ sung Thông tư số 98/2020/ TT-BTC, có hiệu lực từ giữa tháng 2/2026 sẽ tạo ra những thay đổi quan trọng đối với ngành quản lý quỹ Việt Nam trong 3 - 5 năm tới.

Trước hết, là sự chuyển dịch cơ cấu nhà đầu tư, từ chỗ nhà đầu tư cá nhân ngắn hạn chiếm ưu thế sang nhà đầu tư dài hạn dẫn dắt thị trường, thông qua việc khuyến khích các sản phẩm quỹ đa dạng, minh bạch và phù hợp hơn với từng “khẩu vị” rủi ro. Điều này giúp giảm tính chu kỳ và biến động mạnh của thị trường.

Bên cạnh đó, Thông tư 136 thiết lập các chuẩn mực mới về quản lý thanh khoản, kiểm soát rủi ro và công bố thông tin, buộc các công ty quản lý quỹ nâng cao năng lực quản trị nội bộ, hệ thống đo lường rủi ro và kỷ luật đầu tư. Điều này góp phần nâng mặt bằng chất lượng toàn ngành. Thông tư cũng làm rõ khung pháp lý cho các sản phẩm mới và sản phẩm quỹ mở hiện hữu, giúp đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư và nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế. Hơn hết, việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế được kỳ vọng củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước, tạo điều kiện để dòng vốn dài hạn tham gia sâu hơn.

Một trong những thay đổi lớn tại Thông tư 136 là việc lần đầu tiên quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ và quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng đã được đưa vào khung pháp lý chính thức. Theo bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI (SSIAM), đây là 2 loại hình quỹ mới được mong đợi và đều có tiềm năng khả quan với các tệp khách hàng riêng biệt. Quỹ thị trường tiền tệ có kỳ hạn ngắn, yêu cầu cao về thanh khoản và cạnh tranh trực tiếp với tiền gửi ngân hàng; còn quỹ trái phiếu hạ tầng mang tính trung - dài hạn, phù hợp với nhà đầu tư tổ chức có khả năng gắn bó lâu dài.

Để sản phẩm quỹ thành công, thị trường cơ sở phải đủ lớn và có thanh khoản tốt để tiền huy động được có thể giải ngân, đặc biệt với quỹ thị trường tiền tệ. Về dài hạn, định hướng dần nới lỏng và mở rộng đối với ngành quản lý quỹ sẽ làm gia tăng mức độ cạnh tranh, với lợi thế thuộc về những công ty có danh mục sản phẩm đa dạng, hệ sinh thái tài chính đồng bộ và khả năng tiếp cận tệp khách hàng rộng. Đây cũng là tiền đề để thị trường quỹ mang lại nhiều giá trị hơn cho các nhà đầu tư, bà Nguyễn Ngọc Anh khẳng định.