Cuộc đua bán lẻ: Lợi thế đang thuộc về ai?

Cuộc đua lan ra thị trường mới

Tuy nhiên, mở thêm cửa hàng không còn đồng nghĩa với nắm chắc lợi thế. Thay đổi hành vi mua sắm và yêu cầu về dịch vụ buộc doanh nghiệp kết nối cửa hàng vật lý với nền tảng số. Tỷ trọng thương mại điện tử trong bán lẻ tăng từ 9% năm 2021 lên 12% năm 2025, tốc độ tăng trưởng năm 2026 được dự báo có thể đạt 25%.

Bà Trần Khánh Linh, Chuyên viên phân tích Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, nhận định: “Các xu hướng này không diễn ra riêng lẻ, mà đang cùng tạo nên một hệ sinh thái bán lẻ mới”. Theo bà Linh, hiện có 3 xu hướng định hình thị trường gồm tích hợp đa kênh; tái định nghĩa giá trị, khi doanh nghiệp bán sản phẩm và nâng cao trải nghiệm; đa dạng hóa nhãn hàng và nâng cấp không gian mua sắm. Dữ liệu, công nghệ và trải nghiệm trở thành các cấu phần liên kết của mô hình mới.

Từ phía doanh nghiệp, ông Danny Le, Tổng giám đốc Tập đoàn Masan cho biết, khu vực nông thôn chiếm khoảng 65% dân số cả nước nhưng độ phủ của kênh bán lẻ hiện đại ước chỉ khoảng 10%, bằng một nửa khu vực thành thị. Thị trường bán lẻ thực phẩm có quy mô khoảng 50 tỷ USD, trong đó 5 thành phố trực thuộc Trung ương mới đóng góp khoảng 9 tỷ USD. Khoảng trống này là cơ sở để WinCommerce đẩy mạnh mô hình WinMart+ Nông thôn.

Khối ngoại cũng tiến về các địa bàn mới. Mới đây, AEON Việt Nam khởi công Trung tâm thương mại AEON Phủ Lý, dự kiến khai trương năm 2027. Dự án có diện tích sàn khoảng 26.264 m², theo mô hình trung tâm thương mại quy mô vừa. AEON xác định Việt Nam là thị trường ưu tiên tại Đông Nam Á, dự kiến dành khoảng 60% ngân sách đầu tư của tập đoàn tại ASEAN cho Việt Nam nhằm tăng gấp 3 quy mô hiện nay. Ông Tezuka Daisuke, thành viên Ban điều hành, Trưởng đại diện Tập đoàn AEON tại Việt Nam kiêm Tổng giám đốc AEON Việt Nam, cho biết: “Dự án được kỳ vọng sẽ tạo ra hơn 800 cơ hội việc làm mới trong quá trình vận hành.” AEON còn hướng đến mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương và đóng góp cho du lịch. Bước đi này cho thấy AEON không chỉ mở rộng mặt bằng bán lẻ mà còn muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng tại địa phương.

Lợi thế trong cuộc đua bán lẻ ngày càng phụ thuộc vào khả năng kết nối điểm bán, logistics, công nghệ và dữ liệu khách hàng

Lợi thế nằm ở năng lực vận hành

Central Retail thể hiện rõ hướng cạnh tranh dựa trên quy mô gắn với dữ liệu. Đến cuối năm 2025, tập đoàn vận hành 127 điểm bán tại 26 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố của Việt Nam; chương trình thành viên The 1 đã vượt 4,3 triệu người. Theo Central Retail Corporation, năm 2026 tập đoàn dự kiến đầu tư 16-18 tỷ baht cho tăng trưởng tại Thái Lan và Việt Nam. Kế hoạch ở Việt Nam gồm mở hai trung tâm thương mại GO!, một đại siêu thị GO! và 6 cửa hàng mini GO!.

Doanh nghiệp này cũng đang xây dựng One Data Platform để hợp nhất dữ liệu khách hàng trực tuyến và trực tiếp, ứng dụng AI vào quản lý khách hàng, marketing, mua hàng, định giá và vận hành đồng thời cải thiện quản lý tồn kho và logistics đầu cuối. Ông Suthisarn Chirathivat, Tổng giám đốc Central Retail Corporation Public Company Limited, nhấn mạnh việc đặt khách hàng ở trung tâm, tận dụng đổi mới và công nghệ để nâng cao năng lực phục vụ, phát triển kinh doanh mới.

Ở phía doanh nghiệp nội, WinCommerce cho thấy lợi thế của mạng lưới chỉ phát huy khi đi cùng hiệu quả. Với 5.141 cửa hàng vào cuối tháng 6/2026, mỗi giao dịch còn tạo dữ liệu để doanh nghiệp tối ưu hàng hóa, dự báo nhu cầu, điều chỉnh giá bán, giảm tồn kho và cá nhân hóa trải nghiệm.

Saigon Co.op cũng đang củng cố lợi thế bằng tái cấu trúc và logistics. Theo đó, doanh thu năm 2025 của đơn vị này đạt trên 32.000 tỷ đồng; hệ thống mở gần 100 điểm bán mới, nâng tổng số lên hơn 800. Việc đưa Kho Lê Minh Xuân, Trung tâm phân phối phía tây TP. Hồ Chí Minh, vào hoạt động giúp nâng cao năng lực logistics và tối ưu chuỗi cung ứng. Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, đề nghị Saigon Co.op đẩy nhanh tái cấu trúc tổ chức, chuyển đổi số, phát triển mạnh thương mại điện tử và nâng cao năng lực quản trị. Yêu cầu này phản ánh áp lực chung đối với doanh nghiệp nội: lợi thế am hiểu thị trường sẽ không đủ nếu thiếu nền tảng công nghệ và quản trị tương xứng.

Bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), nhận định lợi thế cạnh tranh đã chuyển từ mặt bằng và nguồn hàng sang công nghệ, dữ liệu và trải nghiệm khách hàng. Doanh nghiệp cần ưu tiên đầu tư hạ tầng dữ liệu thay vì chỉ mở rộng điểm bán. Bên cạnh đó, doanh nghiệp đi trước trong chuyển đổi số, khai thác dữ liệu và ứng dụng AI hiệu quả sẽ nâng cao năng suất, giảm chi phí và nắm chắc phần thắng trong kỷ nguyên bán lẻ mới.