Đại biểu Quốc hội hiến kế tăng trưởng hai con số

Tăng trưởng hai con số - mục tiêu hệ trọng nhưng thách thức

Phát biểu tại tổ, đại biểu Lê Quang Mạnh (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) cơ bản thống nhất với Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030 là một yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo đại biểu, đây không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế đơn thuần mà là điều kiện tiên quyết để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045. Tuy nhiên, để đạt được tăng trưởng hai con số liên tục trong nhiều năm là thách thức rất lớn.

Đại biểu Lê Quang Mạnh phân tích, trong lịch sử phát triển kinh tế thế giới, tỷ lệ các quốc gia vượt qua bẫy thu nhập trung bình là rất thấp, chỉ khoảng dưới 15% trong số các quốc gia được theo dõi. Nhiều quốc gia từng có nền kinh tế phát triển nhưng sau đó vẫn rơi vào trạng thái thu nhập trung bình kéo dài.

Từ thực tiễn phát triển của Việt Nam, đại biểu cho biết sau hơn 40 năm đổi mới, quy mô nền kinh tế đã đạt trên 514 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, thể hiện những thành tựu rất quan trọng. Tuy nhiên, với quy mô và điều kiện hiện nay, việc duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài để bứt phá là nhiệm vụ rất khó khăn.

Đại biểu cảnh báo nếu không tận dụng được cơ hội hiện tại – khi nền kinh tế đang có vị thế thuận lợi sau nhiều năm phát triển – thì nguy cơ “mắc kẹt” ở nhóm nước thu nhập trung bình là hiện hữu, đặc biệt trong bối cảnh dân số vàng dần qua đi và dư địa chính sách tài khóa sẽ thu hẹp trong tương lai.

Đi sâu vào chất lượng tăng trưởng, đại biểu Lê Quang Mạnh cho rằng trong những năm qua, tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư, trong khi hiệu quả sử dụng vốn chưa được cải thiện rõ rệt.

Dẫn số liệu, đại biểu cho biết hệ số ICOR - phản ánh số đơn vị vốn cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trưởng - đã tăng từ khoảng 6,2 vào năm 2015 lên khoảng 6,4 vào năm 2025. Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng vốn chưa được cải thiện, trong khi tăng trưởng chủ yếu dựa vào việc gia tăng quy mô đầu tư.

Theo đại biểu, nếu xu hướng này tiếp tục, đây sẽ là một trong những nguyên nhân khiến nền kinh tế khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Từ đó, đại biểu nhấn mạnh vai trò của năng suất lao động, đặc biệt là năng suất tổng hợp của nền kinh tế (TFP). Đại biểu cho rằng năng suất không chỉ phụ thuộc vào cải tiến công nghệ ở cấp doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào sự đồng bộ của hệ thống đầu tư, hạ tầng và thể chế.

Đại biểu đưa ra ví dụ, nếu các dự án hạ tầng lớn như sân bay Long Thành hoặc hệ thống cao tốc không được kết nối đồng bộ, thì hiệu quả lan tỏa đối với nền kinh tế sẽ hạn chế, dẫn đến việc vốn đầu tư không phát huy được hiệu quả tối đa.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị cần tập trung vào các giải pháp dài hạn mang tính căn cơ, trong đó nhấn mạnh ba nội dung chính: rà soát, hoàn thiện quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch vùng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả bộ máy quản trị; và phát triển đồng bộ các thị trường, đặc biệt là thị trường tài chính, khoa học công nghệ, lao động và bất động sản.

Đại biểu cho rằng việc phát triển thị trường tài chính là yếu tố quan trọng để hỗ trợ các dự án đầu tư dài hạn và có rủi ro cao, trong khi hiện nay thị trường này chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu phát triển.

Khơi thông nguồn lực

Ở góc độ doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như hộ kinh doanh, trong nền kinh tế.

Theo đại biểu, mặc dù chính sách đã quan tâm đến khu vực này, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tạo được động lực đủ mạnh cho khu vực này phát triển.

Đại biểu đề xuất cần dành tỷ lệ khoảng 30% các gói thầu đầu tư công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia trực tiếp, thay vì để các doanh nghiệp lớn trúng thầu rồi giao lại cho doanh nghiệp nhỏ thực hiện.

Về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, đại biểu đề xuất giữ nguyên mức miễn thuế đối với doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, đồng thời áp dụng hình thức thu thuế khoán đối với nhóm có doanh thu từ 500 triệu đến 5 tỷ đồng/năm nhằm giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và giảm áp lực cho cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu cấp bách trong việc xử lý các dự án tồn đọng, với quy mô lên tới hàng triệu tỷ đồng. Theo đại biểu, việc chậm tháo gỡ các dự án này gây lãng phí rất lớn, thậm chí còn lớn hơn nhiều so với thất thoát do tham nhũng.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị cần có giải pháp khai thác hiệu quả các tài sản công dôi dư, đặc biệt là trụ sở, cơ sở vật chất sau sắp xếp bộ máy, nhằm tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao kết quả phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian qua, trong đó nhấn mạnh vai trò của công tác hoàn thiện thể chế.

Theo đại biểu, trong nhiệm kỳ vừa qua, Quốc hội đã thông qua gần 100 luật và nghị quyết, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho phát triển. Tuy nhiên, việc triển khai trong thực tiễn vẫn còn chậm, đặc biệt trong xử lý các dự án tồn đọng.

Đại biểu cũng lưu ý một số dấu hiệu cần quan tâm như tình trạng nhập siêu quay trở lại sau nhiều năm xuất siêu, tỷ trọng kinh tế số còn thấp và việc triển khai một số nghị quyết chưa đạt yêu cầu.

Về giải pháp, đại biểu nhấn mạnh cần xây dựng kịch bản ứng phó với khủng hoảng năng lượng, đồng thời thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi sang năng lượng sạch và phát triển kinh tế xanh.

Trong khi đó, đại biểu Duy Anh (Đoàn Đà Nẵng) đề nghị Chính phủ xây dựng các kịch bản tăng trưởng cụ thể gắn với khả năng huy động nguồn lực, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, tránh tình trạng dàn trải, lãng phí, đồng thời đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh quy hoạch tại các địa phương để khơi thông nguồn lực phát triển.

Đối với các dự án tồn đọng, đại biểu đề nghị tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về pháp lý, đặc biệt là vấn đề nghĩa vụ tài chính phát sinh, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai dự án.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề cập đến việc hoàn thiện cơ chế, chính sách cho Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu cải thiện môi trường pháp lý, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, ngân hàng và cơ chế giám sát.