Không để hành chính ‘trói buộc’ tiềm năng phát triển du lịch

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên thảo luận

Tránh thêm đầu mối, thủ tục

Góp ý về công nhận khu du lịch cấp tỉnh tại khoản 3 Điều 2 của dự thảo, sửa đổi Điều 27 Luật Du lịch, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) nhận định, dự thảo quy định khu du lịch thuộc một xã thì cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh thẩm định; khu du lịch thuộc từ hai xã trở lên thì UBND cấp tỉnh thành lập hội đồng thẩm định. Việc xác định rõ trách nhiệm, nhưng cân nhắc lấy số đơn vị hành chính cấp xã làm tiêu chí duy nhất để lựa chọn hình thức thẩm định. Bởi, một khu du lịch nằm trong một xã vẫn có thể có quy mô lớn, liên quan đến rừng, di sản, môi trường, hạ tầng và nhiều chủ thể quản lý; ngược lại, khu du lịch trải trên hai xã chưa chắc phức tạp hơn.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân, Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn phát biểu tại phiên thảo luận

Trên cơ sở đó, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân đề nghị quy định cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh là đầu mối thẩm định; việc thành lập hội đồng liên ngành căn cứ vào tính chất, quy mô và yêu cầu phối hợp chuyên ngành của khu du lịch, do UBND cấp tỉnh quyết định. Cách thiết kế này vừa bảo đảm thẩm định thực chất, vừa tránh phát sinh hội đồng và thủ tục không cần thiết chỉ vì ranh giới hành chính, giúp địa phương chủ động, tinh gọn bộ máy và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho các nhà đầu tư phát triển hạ tầng du lịch.

Cùng với việc tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục hành chính, chính sách đối với nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ hướng dẫn viên cũng là vấn đề nóng tại nghị trường. ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, cùng với cải cách thủ tục, lần sửa luật này cần giải quyết những vướng mắc trực tiếp ảnh hưởng đến cơ hội làm nghề và cuộc sống của hướng dẫn viên.

Bảo vệ quyền lợi của hướng dẫn viên

Dẫn thống kê của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, đại biểu cho biết, đến hôm nay, cả nước có hơn 49.000 thẻ hướng dẫn viên đã được cấp để hành nghề. Chính sách đối với đội ngũ này sẽ tác động đến chất lượng phục vụ du khách. Vì vậy, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị cần bảo đảm quyền lựa chọn cách thức hành nghề của hướng dẫn viên.

Chỉ ra mâu thuẫn hiện hữu tại khoản 3 Điều 58 ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc cho rằng, quy định yêu cầu có thẻ, có hợp đồng lao động với doanh nghiệp hoặc là hội viên tổ chức xã hội nghề nghiệp, đồng thời có hợp đồng hướng dẫn hoặc văn bản phân công theo chương trình. Như vậy, người có thẻ nhận hướng dẫn từng tour nhưng không có hợp đồng lao động vẫn phải đáp ứng điều kiện hội viên và hợp đồng hướng dẫn. Trong khi đó, dự thảo mới sửa khoản 4 về thẻ, chưa sửa khoản 3 về điều kiện hành nghề.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc phát biểu tại phiên thảo luận

Để bảo vệ quyền lợi người lao động, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị sửa đổi khoản 3 Điều 58 để làm rõ bản chất pháp lý của hợp đồng hướng dẫn. Theo Điều 13 Bộ luật Lao động, nếu hướng dẫn viên làm việc có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của doanh nghiệp thì thỏa thuận đó phải được xác định là hợp đồng lao động dù mang tên hợp đồng hướng dẫn. Quyền lợi của người lao động không thể phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng. Vì vậy, cần phân biệt rõ quan hệ lao động với dịch vụ hướng dẫn độc lập, xác định trách nhiệm của doanh nghiệp và nghĩa vụ bảo hiểm xã hội theo đúng điều kiện luật định.

Đồng thời, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc cũng đề nghị bảo đảm việc tham gia hội trên cơ sở tự nguyện, hội cần thu hút hội viên bằng chất lượng bồi dưỡng chuyên môn, hỗ trợ việc làm và bảo vệ quyền lợi. Quyền tự chủ phải gắn với trách nhiệm rõ ràng. Luật cần quy định nội dung tối thiểu của hợp đồng lao động về công việc, tiền lương, bảo hiểm xã hội, xác định rõ nghĩa vụ, trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức chương trình và hướng dẫn viên.

Về công tác đào tạo, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc hoan nghênh Điều 59 trong dự thảo đã ghi nhận cả ngành và chuyên ngành hướng dẫn du lịch. Song đại biểu cũng đề nghị công nhận đúng kết quả đào tạo, tránh buộc người học học lại. Bổ sung nguyên tắc công nhận trình độ trên cơ sở văn bản, phụ lục văn bản, văn bằng và thông tin đào tạo được xác thực, cụ thể hóa trong quy định về hồ sơ theo Điều 60. Việc công nhận phải dựa trên chuẩn kiến thức, kỹ năng của nghề, người học cần biết rõ từ khi chọn trường rằng chương trình mình theo học đáp ứng điều kiện nghề nghiệp nào.

Toàn cảnh phiên thảo luận

Ngoài ra, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc cũng cho rằng, cần bảo đảm an sinh phù hợp với người làm nghề theo từng loại tour. Thời lượng chuyến đi và tên gọi hợp đồng chưa đủ để xác định nghĩa vụ bảo hiểm xã hội nên cần xem xét bản chất quan hệ làm việc và các điều kiện luật định. Từ đó, cần bổ sung trách nhiệm của doanh nghiệp tại Điều 37, đồng bộ với quyền của hướng dẫn viên tại Điều 65 về thanh toán thù lao, bảo đảm an toàn và thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm theo pháp luật. Giao Chính phủ hướng dẫn rõ tiêu chí xác định quan hệ lao động giữa hướng dẫn viên và doanh nghiệp lữ hành. Với người không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc, cần hỗ trợ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế và nghiên cứu cơ chế bảo hiểm tai nạn trong thời gian dẫn đoàn, bởi một chuyến đi chỉ kéo dài hai ngày nhưng hậu quả của tai nạn có thể theo người hướng dẫn nhiều năm.

“Chúng ta mong du khách được đón tiếp chu đáo và bảo vệ khi gặp sự cố, người trực tiếp chăm sóc du khách cũng cần được pháp luật bảo vệ đầy đủ, sửa luật để họ có thể sống bằng nghề, yên tâm gắn bó với nghề cũng là đầu tư cho chất lượng và uy tín du lịch Việt Nam”, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc nhấn mạnh.