Đẩy mạnh quản lý thuế dựa trên dữ liệu

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh doanh số

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho rằng, Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248 được xây dựng trước sự phát triển nhanh của các mô hình sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Luật yêu cầu các chủ thể kinh doanh trên môi trường số phải được định danh, xác thực, công khai thông tin về người bán, hàng hóa và điều kiện kinh doanh.

Đáng chú ý, livestream bán hàng và tiếp thị liên kết lần đầu được xác định là hoạt động thương mại điện tử khi phát sinh đặt hàng trực tiếp. Trách nhiệm cũng được phân định rõ: người bán chịu trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa; KOL, KOC, livestreamer phải kiểm chứng thông tin, không quảng cáo sai lệch; đơn vị tiếp thị liên kết chỉ được sử dụng thông tin chính thống và không tạo đánh giá giả hoặc dẫn liên kết tới hàng hóa vi phạm.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và Nghị định số 68/2026/NĐ-CP là hai văn bản quan trọng, tạo bước chuyển trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

Điểm mới nổi bật là quy định rõ trách nhiệm của tổ chức quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử và nền tảng số có chức năng thanh toán trong việc khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh phát sinh giao dịch trên nền tảng. Qua đó, vừa tăng tính minh bạch, giảm thất thu thuế, vừa giảm áp lực thủ tục hành chính cho người kinh doanh.

Kinh doanh trên nền tảng số cần thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ

Dữ liệu dẫn đường cho quản lý thuế thương mại điện tử

Quy mô thị trường ngày càng lớn đang tạo áp lực đáng kể lên công tác quản lý thuế. Tại Hà Nội, quy mô quản lý đối với hoạt động thương mại điện tử cũng tăng nhanh.

Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế TP. Hà Nội cho biết, Thuế TP. Hà Nội hiện đang quản lý hơn 206.000 tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, tăng gần 3 lần so với năm 2024.

Năm 2025, số thu từ lĩnh vực này đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng 22,3% so với năm trước. Trong 6 tháng đầu năm 2026, số thu đạt hơn 24.700 tỷ đồng, tăng 21,7% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, doanh thu từ các doanh nghiệp kinh doanh trên mạng xã hội tăng mạnh, phản ánh rõ xu hướng dịch chuyển của hoạt động bán hàng sang môi trường trực tuyến và livestream.

Trước sự phát triển nhanh của kinh tế số, Thuế Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro.

Theo ông Minh, cổng thương mại điện tử dành cho hộ kinh doanh cùng cơ chế sàn thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay đang phát huy hiệu quả. Ngành Thuế Hà Nội đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu thương mại điện tử, phân tích rủi ro hóa đơn, ứng dụng trợ lý ảo AI trên eTax Mobile và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý, ngân hàng, đơn vị vận chuyển và các nền tảng số.

Các chính sách mới tập trung giảm thủ tục, tăng tự động hóa. Người bán trên sàn được giảm khâu kê khai, khấu trừ, nộp thuế khi sàn thực hiện thay, đồng thời có thể sử dụng hóa đơn điện tử theo cơ chế ủy nhiệm. Phạm vi quản lý cũng được mở rộng tới livestream bán hàng, KOL, KOC và các giao dịch liên quan tài sản số.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường, kinh doanh trên nền tảng số cũng phát sinh nhiều rủi ro về thuế. Từ thực tiễn quản lý, cơ quan thuế nhận diện 5 nhóm rủi ro phổ biến trong kinh doanh trên nền tảng số, tập trung ở chính sách, dòng tiền, hóa đơn, lưu trữ hồ sơ và kê khai thuế.

Để hạn chế rủi ro, ông Minh khuyến nghị hộ, cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng số chủ động cập nhật chính sách thuế, tổ chức sổ sách kế toán đầy đủ, thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ, kê khai và nộp thuế đúng hạn. Doanh thu tính thuế cần được xác định trên tổng doanh thu từ tất cả các kênh bán hàng; đồng thời, người kinh doanh phải tách bạch tài khoản, chủ thể, ngành nghề và tài sản phục vụ kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Tiến Minh, Hà Nội đang từng bước xây dựng mô hình quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro. Thời gian tới, cơ quan Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cấp hạ tầng công nghệ, mở rộng kết nối dữ liệu và tăng cường hỗ trợ người nộp thuế, hướng tới môi trường kinh doanh số minh bạch, bình đẳng.