Đề xuất sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN: Điều chỉnh cách tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước trong tỷ lệ an toàn

Động thái này diễn ra trong bối cảnh một số ý kiến từ các ngân hàng thương mại kiến nghị xem xét sửa đổi lộ trình tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN), trong đó có đề xuất tiếp tục cho phép tính một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động thay vì loại bỏ hoàn toàn.

Điểm thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là việc chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR). So với cách tiếp cận trước đây, chỉ tiêu này được xác định trên cơ sở tổng dư nợ cấp tín dụng và tổng nguồn vốn huy động theo quy định, thay vì chỉ giới hạn ở cho vay và tiền gửi. Các cấu phần tính toán về cơ bản kế thừa quy định hiện hành, bao gồm cả các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cam kết ngoại bảng ở phía cấp tín dụng, cũng như các nguồn vốn ngoài tiền gửi ở phía huy động.

Đáng chú ý, với tiền gửi Kho bạc Nhà nước, cách tính trong dự thảo được điều chỉnh trên cơ sở lộ trình đã quy định trước đó. Cụ thể, theo quy định hiện hành tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN), tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc được tính vào nguồn vốn huy động đã giảm dần qua các năm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn từ năm 2026. Trong khi đó, dự thảo mới xác định lại cách tính theo hướng tiền gửi không kỳ hạn tiếp tục không được tính vào huy động và 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước.

Đối với “cấp tín dụng”, dự thảo xác định tổng dư nợ cấp tín dụng bao gồm Dư nợ cấp tín dụng đối với cá nhân, tổ chức (không bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam); các khoản ủy thác cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác cấp tín dụng. Dư nợ đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp (tổng số tiền đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp trừ đi dư nợ gốc mà doanh nghiệp đã thực hiện thanh toán).

Ảnh minh họa

Dự thảo đồng thời tiếp tục định hướng duy trì tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn tối đa 85%, tương tự quy định hiện hành.

Ngoài các thay đổi về cách xác định các tỷ lệ an toàn, dự thảo còn bổ sung một nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) – những chỉ tiêu chưa được quy định trong khung hiện hành.

Với LEV, NHNN cho biết Ủy ban Basel đã xây dựng tỷ lệ đòn bẩy mà các chỉ tiêu của tỷ lệ này không dựa trên rủi ro và được áp dụng song song với khuôn khổ tỷ lệ an toàn vốn dựa trên rủi ro theo Basel III, nhằm hạn chế sự tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng. Đây là một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, đảm bảo an toàn cho ngân hàng. Trường hợp các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc không đủ, tỷ lệ đòn bẩy đóng vai trò là lớp bảo vệ thứ hai cho các ngân hàng. Hiện một số quốc gia trên thế giới đang áp dụng tỷ lệ này (Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Malaysia, Singapore, Hongkong, Đài Loan, Mỹ).

Liên quan đến hai tỷ lệ LCR và NSFR, Điều 14 của dự thảo quy định cụ thể lộ trình áp dụng. Theo đó, từ ngày 01/01/2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đầy đủ các quy định về hai tỷ lệ này. Trong giai đoạn trước đó, các tổ chức tín dụng tiếp tục tuân thủ các quy định hiện hành theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN, bao gồm các yêu cầu về khả năng chi trả và giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn .

Bên cạnh lộ trình bắt buộc, dự thảo cũng quy định cơ chế áp dụng sớm. Cụ thể, ngay khi Thông tư có hiệu lực, các ngân hàng có thể đăng ký với Ngân hàng Nhà nước để chuyển sang áp dụng các tỷ lệ LCR và NSFR, với điều kiện phải tuân thủ ngay mức tối thiểu 100% đối với cả hai tỷ lệ này. Việc đăng ký áp dụng sớm phải kèm theo xác nhận của tổ chức kiểm toán độc lập và ý kiến của cơ quan quản trị nội bộ về việc đã tuân thủ đầy đủ các yêu cầu, không có ý kiến ngoại trừ tại thời điểm gần nhất .

Tại Điều 15, dự thảo quy định về quản lý rủi ro thanh khoản. Theo đó, các ngân hàng phải xây dựng và thực hiện hệ thống quản lý rủi ro thanh khoản phù hợp với quy định về kiểm soát nội bộ, bảo đảm thực hiện đầy đủ các bước nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro. Đồng thời, quy định cũng phân định cách thức áp dụng giữa các tổ chức vẫn thực hiện theo Thông tư 22 và các tổ chức đã chuyển sang áp dụng khung mới. Với nhóm thứ nhất, việc quản lý thanh khoản tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành; trong khi nhóm thứ hai phải tuân thủ các yêu cầu quản lý gắn với các tỷ lệ LCR và NSFR theo dự thảo.