FDI đổ về Đông Nam Á, Việt Nam nổi lên như điểm đến chiến lược

Việt Nam thăng hạng điểm đến vốn ngoại giữa làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng

Nếu giai đoạn trước, vốn ngoại tập trung vào các trung tâm sản xuất truyền thống, thì năm 2025 lại mang màu sắc của “tái định vị”. Việt Nam được nhìn nhận như một “điểm neo” trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ vị trí địa chiến lược, hạ tầng sản xuất đang mở rộng, cùng mạng lưới hiệp định thương mại tự do ngày càng dày. EVFTA, CPTPP và RCEP không chỉ mở rộng cửa thị trường, mà còn tạo lợi thế thuế quan đáng kể cho các doanh nghiệp đặt nhà máy tại Việt Nam để phục vụ xuất khẩu.

Các con số cho thấy xu hướng này không còn là kỳ vọng, mà đã trở thành hiện thực. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), đến hết tháng 11/2025, tổng vốn FDI đăng ký đầu tư vào Việt Nam, bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 33,69 tỷ USD, tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Công nghiệp chế biến, chế tạo luôn dẫn đầu trong các ngành, lĩnh vực thu hút vốn đăng ký mới, chiếm gần 55% tổng vốn FDI đăng ký. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện (giải ngân) vẫn duy trì đà tăng ổn định, cho thấy dòng vốn mang tính “thực chất”, không chỉ nằm trên giấy tờ đăng ký.

Trong bức tranh chung của khu vực, Việt Nam không đơn độc. Năm năm trở lại đây, Đông Nam Á - đặc biệt là Việt Nam, Indonesia và Malaysia, đã trở thành điểm đến đầu tư hàng đầu của doanh nghiệp Trung Quốc. Lợi thế thuế quan, môi trường chính trị ổn định, chi phí cạnh tranh và năng lực tiếp nhận sản xuất quy mô lớn đang tạo ra sức hút mạnh. Báo cáo do Bộ Thương mại, Cục Thống kê quốc gia và Cục Quản lý Ngoại hối quốc gia Trung Quốc công bố cho thấy năm 2024, gần 80% đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Trung Quốc chảy vào châu Á, tăng 8,5% so với năm trước; riêng đầu tư vào ASEAN đạt 34,36 tỷ USD, tăng 36,8%.

Với các tập đoàn Trung Quốc, bài toán không chỉ là dịch chuyển khỏi rủi ro địa chính trị, mà còn là tối ưu chuỗi cung ứng và “tái gắn nhãn” xuất xứ để tận dụng ưu đãi thuế quan. Khi sản phẩm mang nhãn “Made in Vietnam” hay “Made in ASEAN”, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường sang châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều khu vực khác thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia Đông Nam Á đang cam kết hỗ trợ mạnh mẽ FDI, đặc biệt ở các ngành sản xuất công nghệ, điện tử, cơ khí chính xác: ưu đãi thuế, hỗ trợ thủ tục, rút ngắn thời gian triển khai nhà máy. Năng lực cung ứng nguyên vật liệu ngày càng hoàn thiện và hệ thống logistics kết nối quốc tế cũng giúp doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận, phân tán rủi ro và tiến gần khách hàng toàn cầu.

Không chỉ FDI, năm 2025 còn được xem là “năm bản lề” với dòng vốn đầu tư gián tiếp vào Việt Nam, khi thị trường chứng khoán được FTSE Russell nâng hạng từ “thị trường cận biên” lên “thị trường mới nổi thứ cấp”. Đây là bước ngoặt về vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế. Financial Times dẫn nhận định của FTSE cho rằng, việc nâng hạng phản ánh bước tiến trong cải thiện cơ sở hạ tầng tài chính, pháp lý và mức độ minh bạch, qua đó tăng sức hút với dòng tiền tổ chức toàn cầu.

Tác động kỳ vọng là không nhỏ, theo ước tính của HSBC, việc nâng hạng có thể giúp Việt Nam thu hút thêm từ 3,4 đến 10,4 tỷ USD từ các quỹ đầu tư, ETF và nhà đầu tư tổ chức trong trung hạn. Trong ngôn ngữ thị trường, đây là “cú hích kép”: vừa tăng thanh khoản, vừa mở ra kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp Việt, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn, minh bạch và theo đuổi chiến lược phát triển bền vững.

Một bước tiến quan trọng khác là việc ra mắt hệ thống giao dịch và hậu giao dịch mới “KRX”. Khi chu kỳ thanh toán được rút ngắn và các sản phẩm mới như giao dịch trong ngày, chứng quyền có bảo đảm được triển khai hiệu quả hơn, thị trường Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn vận hành của các nền kinh tế phát triển. Đây cũng là điều kiện nền tảng để cải thiện trải nghiệm nhà đầu tư, tăng hiệu quả luân chuyển vốn và củng cố niềm tin vào chất lượng thị trường.

Trong làn sóng dịch chuyển sản xuất, các nhà phát triển hạ tầng khu công nghiệp (KCN) trở thành “người gác cửa” quyết định tốc độ giải ngân. Tại Hội thảo đầu tư Đông Nam Á 2025 tổ chức ở Hàng Châu (Trung Quốc) ngày 26/11, bà Nguyễn Thị Bích Thủy - Tổng Giám đốc ROX iPark đã chia sẻ kinh nghiệm đồng hành cùng nhà đầu tư tại Việt Nam gần 30 năm. Điểm khác biệt của ROX iPark là tham gia trọn hành trình: từ khảo sát thị trường, tư vấn địa điểm, hỗ trợ xây dựng hạ tầng (như điện mặt trời áp mái), đến dịch vụ vận hành, nhân sự, tài chính, giúp doanh nghiệp nhanh chóng ổn định hoạt động.

ROX iPark (thành viên ROX Group), ra đời năm 1996, đang theo đuổi mô hình bất động sản công nghiệp với hạ tầng hiện đại, dịch vụ vận hành chuyên nghiệp và tiêu chuẩn xanh theo định hướng quốc tế. Với 14 KCN đang chuyển đổi sang mô hình KCN thông minh, doanh nghiệp có thể rút ngắn chu kỳ đầu tư, tối ưu chi phí và tuân thủ ESG. Trong đó, KCN Gia Lộc (198ha) tại Hải Phòng được xem là điểm sáng chiến lược như nằm trên trục phát triển kinh tế trọng điểm phía Bắc, kết nối nhanh Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - sân bay - cảng biển quốc tế, hướng đến thu hút cơ khí chế tạo, lắp ráp điện tử, y tế, logistics là những lĩnh vực có nhu cầu “ra biển lớn” của doanh nghiệp Trung Quốc.

Bài toán vốn cũng được giải nhanh hơn khi ROX iPark hợp tác chiến lược với Ngân hàng TMCP Hàng Hải (MSB), cung cấp gói giải pháp tài chính cho nhà đầu tư ngay từ thời điểm ký hợp đồng thuê đất. Theo đó, nhà đầu tư có thể vay đến 85% giá trị hợp đồng, thời hạn lên tới 10 năm, ân hạn gốc tối đa 36 tháng. Với nhu cầu vốn lưu động phục vụ xuất nhập khẩu, MSB đưa ra ưu đãi lãi suất từ 4%/năm (USD) và 4,5%/năm (VNĐ), cùng chính sách miễn phí chuyển tiền quốc tế online và nhiều ưu đãi khác.

Dù triển vọng tích cực, Việt Nam vẫn đối mặt các thách thức mới khi dòng vốn tăng nhanh, nâng chất lượng nhân lực, mở rộng hạ tầng công nghiệp, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, và đặc biệt là tăng minh bạch thị trường vốn. Cạnh tranh từ Indonesia, Thái Lan hay Ấn Độ cũng buộc Việt Nam phải liên tục đổi mới chính sách và nâng năng lực quản trị.

Nhìn về trung hạn, làn sóng doanh nghiệp Trung Quốc dịch chuyển sang Đông Nam Á được dự báo còn kéo dài 5 - 10 năm. Trong cuộc đua thu hút FDI, bên thắng cuộc sẽ là những điểm đến có quỹ đất sạch, hạ tầng tốt, dịch vụ vận hành chuyên nghiệp và hỗ trợ thủ tục nhanh. Việt Nam đang hội tụ nhiều lợi thế để bứt lên, và các mô hình phát triển KCN thông minh, bền vững như ROX iPark sẽ là mắt xích quan trọng giúp biến “cơ hội dòng vốn” thành “năng lực tăng trưởng” cho cả nền kinh tế lẫn thị trường chứng khoán.