Gia tăng xuất khẩu sang EU

Trong thời gian qua, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang EU tăng mạnh, nhất là 2 năm trở lại đây khi Hiệp định EVFTA được thực thi.

Theo khảo sát của VCCI, ở giai đoạn này, nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng sang thị trường EU (như sắt thép tăng 739%; máy ảnh, máy quay phim, linh kiện tăng 260%; máy móc và thiết bị tăng 82,3%...). Một số mặt hàng mới cũng có tăng trưởng cao sang thị trường EU trong giai đoạn này như nhóm gạo, sản phẩm mây tre, cói thảm (tăng trên 50%); các sản phẩm gốm, sứ (tăng trên 25%); nhóm rau quả, dây điện và dây cáp điện (tăng trên 15%)...

Nhiều sản phẩm Việt Nam đã có mặt tại thị trường EU

Việc triển khai hiệp định EVFTA mang ý nghĩa to lớn đối với cả hai phía Việt Nam và EU. Với Việt Nam, EU là đối tác thương mại - đầu tư hết sức quan trọng và là một trong những thị trường xuất khẩu hàng đầu. Tổng kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang EU trong 2 năm đầu thực thi Hiệp định đạt 83,4 tỷ USD, tức trung bình 41,7 tỷ USD/năm, cao hơn tới 24% so với mức trung bình giai đoạn 2016-2019 trước đó. Đặc biệt, tỷ lệ hàng xuất khẩu tận dụng ưu đãi thuế quan EVFTA năm 2020 đạt 14,8%, tăng lên 20,2% năm 2021 và 24,5% trong nửa đầu năm 2022.

Thời gian qua, lợi ích phổ biến nhất đến từ các ưu đãi thuế quan đối với hàng xuất nhập khẩu và sự gia tăng đơn hàng, doanh thu, lợi nhuận.

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho biết, trong mấy năm qua, ngành da giày chịu tác động của đại dịch Covid nên xuất khẩu vào các thị trường đều bị suy giảm. Tuy nhiên, nhờ EVFTA, ngành vẫn duy trì được xuất khẩu vào EU và năm 2021, kim ngạch vẫn có sự tăng trưởng. Nhờ vậy, kim ngạch xuất khẩu của ngành năm 2021 vẫn đạt kế hoạch đề ra và trong năm 2022, tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu tại thị trường EU vẫn khá tốt với mức 15% và hầu như xuất khẩu vào các thị trường trong khối đều tăng trưởng ở mức này. Trước khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực thì tỷ trọng xuất khẩu vào thị trường EU của ngành da giày chỉ chiếm vào khoảng 22 - 23%, còn đến nay tỷ trọng này đã nâng lên đến 26%.

Trên thực tế, để được hưởng các ưu đãi thuế quan trong EVFTA, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần phải chú ý đến các quy định về xuất xứ. Tuy nhiên, hiện nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng khi xử lý hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), thậm chí còn thiếu kiến thức và năng lực thay đổi sản xuất nhằm đáp ứng các yêu cầu đưa ra từ phía bạn hàng châu Âu. Rất nhiều doanh nghiệp Việt gặp phải không ít những khó khăn trong quá trình tiếp cận thị trường EU và thực thi các quy định tại EVFTA.

Theo bà Trịnh Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa (Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương), tổng kim ngạch xuất khẩu được cấp C/O ưu đãi trong khuôn khổ EVFTA trong hai năm đầu thực hiện EVFTA là 18,7 tỷ USD. Tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu đi EU được cấp C/O trong khuôn khổ EVFTA hiện chiếm 20% tổng kim ngạch xuất khẩu đi EU. Trong thời gian tới, Cục Xuất nhập khẩu tiếp tục thực hiện các biện pháp đồng bộ và các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp.

Có thể kể đến như tham mưu công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa để tạo hành lang pháp lý và có những quy định cụ thể, minh bạch liên quan đến vấn đề này, trong đó, những chế tài xử phạt cũng rất được chú trọng; Tích cực phối hợp với các cơ quan hữu quan như Tổng cục Hải quan, các Hiệp hội ngành hàng để tiếp tục triển khai những cuộc tập huấn, đào tạo kịp thời, vừa giải đáp vừa hướng dẫn doanh nghiệp để làm sao đáp ứng được đúng những quy định khắt khe của EU; Chủ động phối hợp với cơ quan hải quan của nước nhập khẩu trong trường hợp nếu có đề nghị xác minh xuất xứ sẽ hỗ trợ doanh nghiệp chứng minh hàng hóa có xuất xứ trong trường hợp đúng là hàng hóa đó đáp ứng theo quy định của EVFTA...

Bà Phan Thị Thanh Xuân nhấn mạnh, các doanh nghiệp cần có sự chủ động để có thể tận dụng hiệu quả những ưu đãi của Hiệp định EVFTA. Riêng với ngành da giày, sắp tới cần phải thu hút thêm đầu tư sản xuất nguyên phụ liệu da thuộc tại Việt Nam để nâng tỷ trọng sản xuất giày, đặc biệt giày da để xuất khẩu vào thị trường EU.