Giữ dòng tiền, đầu tư công nghệ: Doanh nghiệp tìm sức bật mới

Doanh nghiệp sẵn sàng đổi mới để thích ứng

Chia sẻ tại họp báo Lễ hội kỷ niệm 30 năm Hàng Việt Nam chất lượng cao mới đây, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, nhấn mạnh khi doanh nghiệp biết tôn trọng, thấu hiểu và thực hiện nghiêm túc cam kết với người tiêu dùng thì dù gặp khó khăn vẫn có cơ hội vượt qua để phát triển bền vững.

Doanh nghiệp biết kết hợp tài nguyên bản địa, công nghệ và quản trị tài chính chặt chẽ sẽ có nhiều dư địa hơn để biến sức ép thị trường thành động lực đổi mới. Ảnh tạo bởi AI

Theo bà Hạnh, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam năng động, chủ động học hỏi từ những biến động của thị trường. Với các doanh nghiệp khởi nghiệp xanh, thách thức còn lớn hơn bởi họ gia nhập thị trường khi mức độ cạnh tranh đã cao. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp trẻ phải học nhanh, chuyển đổi linh hoạt và tạo ra năng lực riêng thay vì sao chép những mô hình sẵn có.

Một hướng đi được bà Hạnh nhấn mạnh là kết hợp tài nguyên bản địa với công nghệ hiện đại để nâng giá trị sản phẩm Việt. Từ quả dứa, doanh nghiệp có thể phát triển nhiều sản phẩm chế biến như dứa sấy dẻo, sấy thăng hoa, sấy đông khô; tận dụng phụ phẩm để làm chất tẩy rửa hữu cơ, trong khi sợi từ lá dứa có thể trở thành nguyên liệu cho dệt may, thời trang.

Câu chuyện này cho thấy lợi thế tài nguyên chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng nghiên cứu sản phẩm, chế biến sâu, tiêu chuẩn hóa chất lượng và thương mại hóa. Nếu chỉ bán nguyên liệu hoặc sản phẩm sơ chế, doanh nghiệp khó tạo khoảng cách cạnh tranh và dễ chịu tác động khi giá nguyên liệu biến động. Ngược lại, đầu tư công nghệ có thể giúp kéo dài chuỗi giá trị, tận dụng phụ phẩm và tạo thêm nguồn doanh thu trên cùng một đơn vị nguyên liệu.

Tuy nhiên, đây cũng là bài toán vốn. Đổi mới dây chuyền, nghiên cứu sản phẩm, xây dựng tiêu chuẩn, phát triển thương hiệu đều cần nguồn lực dài hạn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa phải ưu tiên vốn cho hoạt động thường xuyên. Vì vậy, khả năng tạo dòng tiền ổn định, kiểm soát chi phí và tiếp cận nguồn vốn phù hợp có ý nghĩa trực tiếp đối với tốc độ đổi mới công nghệ.

Thương mại điện tử không chỉ là bài toán doanh thu

Áp lực này thể hiện rõ hơn khi doanh nghiệp mở rộng sang thương mại điện tử. Thời gian gần đây, việc các sàn điều chỉnh chính sách phí khiến chi phí bán hàng trở thành vấn đề đáng quan tâm. Ngoài phí nền tảng, nhà bán hàng còn phải tính toán chi phí quảng cáo, logistics, khuyến mại và các dịch vụ hỗ trợ khác tùy mô hình kinh doanh.

Với doanh nghiệp, tác động không dừng ở việc một đơn hàng lãi hay lỗ. Khi tỷ lệ chi phí bán hàng trên doanh thu tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp, đồng nghĩa doanh nghiệp có ít dư địa hơn để tái đầu tư. Nếu phải tăng chi quảng cáo để duy trì khả năng hiển thị, tham gia khuyến mại để giữ sức cạnh tranh và đồng thời duy trì tồn kho phục vụ đơn hàng, nhu cầu vốn lưu động cũng có thể tăng lên.

Đây là điểm cần được nhìn nhận kỹ. Doanh thu trên sàn tăng chưa chắc đồng nghĩa hiệu quả kinh doanh tăng tương ứng. Doanh nghiệp phải theo dõi chi phí để có một đơn hàng, tỷ lệ khách hàng quay lại, giá trị đơn hàng trung bình và thời gian thu hồi dòng tiền. Nếu doanh số tăng nhưng biên lợi nhuận giảm nhanh, dòng tiền có thể chịu sức ép, từ đó ảnh hưởng khả năng đầu tư máy móc, công nghệ, nghiên cứu sản phẩm hoặc mở rộng sản xuất.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, thương mại điện tử ngày càng là kênh doanh nghiệp khó đứng ngoài nếu muốn duy trì khả năng nhận diện và kết nối với người tiêu dùng. Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn phần chi phí tăng hay khoản hụt thu trên từng đơn hàng như một tổn thất, doanh nghiệp có thể xem một phần nguồn lực dành cho thương mại điện tử là chi phí tiếp thị, xây dựng thương hiệu, mở rộng tập khách hàng và tìm hiểu hành vi tiêu dùng.

Cách tiếp cận này hợp lý nhưng đặt ra yêu cầu quản trị chặt hơn. Nếu coi một phần chi phí thương mại điện tử là ngân sách marketing, doanh nghiệp cần xác định giới hạn đầu tư, đo lường hiệu quả và tránh tình trạng bù lỗ kéo dài mà không hình thành được tệp khách hàng bền vững. Với doanh nghiệp có nguồn vốn mỏng, một chiến lược tăng trưởng dựa quá nhiều vào khuyến mại có thể tạo doanh số trong ngắn hạn nhưng làm suy giảm dòng tiền.

Bà Nguyễn Thị Nga, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nước khoáng Khánh Hòa (Vikoda), cho biết các doanh nghiệp B2C khi tham gia thương mại điện tử đang đối mặt thách thức lớn về tối ưu chi phí. Tại Vikoda, doanh nghiệp phân tách phần chi phí chênh lệch hoặc bù lỗ ngắn hạn trên sàn sang ngân sách tiếp thị và phát triển thương hiệu.

Theo cách tiếp cận này, thương mại điện tử góp phần mở rộng độ phủ và tiếp cận người tiêu dùng, trong khi hệ thống phân phối truyền thống và hiện đại vẫn đóng vai trò quan trọng trong tạo dòng tiền và hiệu quả kinh tế. Sự phân vai giữa các kênh giúp doanh nghiệp không đặt toàn bộ áp lực lợi nhuận lên thương mại điện tử, đồng thời vẫn duy trì sự hiện diện ở nơi hành vi mua sắm đang dịch chuyển nhanh.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, “nội lực” không còn chỉ là nhà xưởng, sản phẩm hay mạng lưới phân phối. Nội lực còn nằm ở khả năng sử dụng vốn hiệu quả, giữ biên lợi nhuận hợp lý, tạo dòng tiền đủ khỏe và lựa chọn đúng khoản đầu tư cho tương lai. Doanh nghiệp biết kết hợp tài nguyên bản địa, công nghệ và quản trị tài chính chặt chẽ sẽ có nhiều dư địa hơn để biến sức ép thị trường thành động lực đổi mới, thay vì chạy theo tăng trưởng doanh số bằng mọi giá khi thị trường còn nhiều biến động.