Hết thời gia công, doanh nghiệp công nghệ Việt đua "sóng" AI

Làn sóng AI bùng nổ tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho mảng hạ tầng viễn thông và trung tâm dữ liệu

Cơ hội từ sự dịch chuyển nhu cầu

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, các doanh nghiệp trên toàn cầu liên tục gia tăng đầu tư cho điện toán đám mây và hiện đại hóa hệ thống lõi. Điều này từng tạo ra nguồn việc làm khổng lồ cho các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin (CNTT). Tuy nhiên, theo ghi nhận của MBS Research, môi trường kinh doanh hiện nay đã có sự thay đổi rõ rệt khi khách hàng ngày càng thận trọng hơn với ngân sách công nghệ.

Bên cạnh những yếu tố mang tính chu kỳ, sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động trực tiếp và sâu sắc tới mô hình kinh doanh của toàn ngành. Sự xuất hiện của các công cụ GenAI và Agentic AI hiện nay có khả năng hỗ trợ đắc lực trong việc viết mã, kiểm thử, thiết kế giải pháp và tự động hóa một phần hoạt động vận hành. Cùng một khối lượng công việc giờ đây có thể được thực hiện bởi một đội ngũ nhỏ hơn trong thời gian ngắn hơn.

Thực tế này tạo ra áp lực đào thải lớn đối với những dịch vụ mang tính lặp lại, tiêu chuẩn hóa và phụ thuộc nhiều vào nhân lực cấp thấp. Mô hình tính phí truyền thống dựa trên số lượng lập trình viên hoặc số giờ làm việc đang bị lung lay khi khách hàng yêu cầu chi phí thấp hơn, thời gian triển khai ngắn hơn nhưng hiệu quả đầu ra phải rõ ràng hơn.

Dù vậy, MBS Research đánh giá AI chưa hề làm suy giảm hoàn toàn nhu cầu dịch vụ công nghệ, mà đang làm thay đổi cách khách hàng lựa chọn nhà cung cấp. Thay vì chỉ thuê nhân sự phát triển phần mềm, các doanh nghiệp có xu hướng tìm kiếm đối tác có đủ năng lực tham gia từ khâu tư vấn, chuẩn hóa dữ liệu đến tích hợp và vận hành hệ thống AI. Nhu cầu đối với lập trình thuần túy có thể giảm, nhưng các vị trí liên quan đến AI, dữ liệu, điện toán đám mây, bảo mật lại được dự báo gia tăng mạnh mẽ.

Theo số liệu từ Gartner, chi tiêu cho dịch vụ CNTT toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 1.867 tỷ USD, tăng 8,7% so với năm trước. Đáng chú ý, tổng chi tiêu liên quan đến AI có thể tăng vọt từ 1.757 tỷ USD năm 2025 lên 2.525 tỷ USD vào năm 2026 và đạt 3.335 tỷ USD năm 2027, tương ứng mức tăng trưởng bình quân khoảng 38% mỗi năm. Các mảng phần mềm, hạ tầng, mô hình và bảo mật AI đều chứng kiến đà tăng tốc nhanh chóng.

Khác với một phần mềm truyền thống có thể đưa vào sử dụng ngay, hệ thống AI phải được kết nối sâu với dữ liệu và quy trình đặc thù của từng doanh nghiệp. Khoảng cách giữa một sản phẩm AI thử nghiệm và một hệ thống vận hành thực tế đang hình thành nên một thị trường mới. Nhu cầu không còn giới hạn ở việc viết phần mềm mà đã mở rộng sang nền tảng dữ liệu, phát triển AI Agent và lan rộng ra nhiều bộ phận như sản xuất, tài chính, nhân sự, chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp Việt đón sóng chuyển đổi

Trong chu kỳ mới, năng lực cạnh tranh không còn đo đếm bằng quy mô nhân sự. Nhà cung cấp phải chứng minh khả năng nâng cao năng suất và tạo ra hiệu quả thực tiễn. Nắm bắt xu hướng này, mới đây, đại diện FPT tuyên bố doanh nghiệp đang chuyển hướng từ dịch vụ chuyển đổi số sang vai trò tích hợp và triển khai hệ thống AI, một chiến lược được gọi là chuyển đổi AI.

Thay vì chỉ cung cấp nguồn lực, FPT tiến sâu vào chuỗi giá trị: tư vấn, xử lý dữ liệu và đưa AI vào hoạt động thực tế. Tại thị trường trọng điểm Nhật Bản, nơi đang thiếu hụt nhân sự CNTT và tồn đọng nhiều hệ thống cũ (như ngôn ngữ COBOL), FPT kỳ vọng dùng AI để rút ngắn thời gian phân tích và chuyển đổi hệ thống di sản.

Cùng với hệ sinh thái sản phẩm như: FleziPT, CodeVista, AgentVista, FPT đã ghi nhận backlog mảng dịch vụ CNTT nước ngoài tính đến cuối tháng 6/2026 tăng khoảng 31%. Doanh thu dịch vụ AI và phân tích dữ liệu 5 tháng đầu năm tăng vọt 67%. Đánh giá về triển vọng này, MBS Research dự phóng lợi nhuận ròng của FPT sẽ đạt 10.974 tỷ đồng trong năm 2026 (tăng 17,1%) và vươn lên 12.997 tỷ đồng năm 2027.

Sự bứt phá của AI không chỉ tác động đến phần mềm mà còn kéo theo nhu cầu khổng lồ về hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu. Khối lượng dữ liệu gia tăng đòi hỏi hệ thống trạm BTS, cáp quang và năng lực lưu trữ phải liên tục mở rộng. Dù thị trường trung tâm dữ liệu trong nước đối mặt với bài toán nguồn điện và chi phí, Việt Nam vẫn sở hữu lợi thế lớn về độ phủ cáp quang và tốc độ mạng 4G/5G.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Tổng CTCP Công trình Viettel (CTR) với việc sở hữu 12.000 trạm BTS và dẫn đầu thị trường TowerCo được đánh giá là một điểm sáng đầu tư. Quá trình phủ sóng 5G và việc mở rộng mảng xây dựng ngoài hệ sinh thái Viettel được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đà tăng trưởng của CTR. Doanh thu CTR năm 2026 được dự phóng đạt 17.024 tỷ đồng, và tiếp tục bứt phá lên 20.121 tỷ đồng vào năm 2027.

Quá trình chuyển đổi sang AI mở ra một chiếc bánh tỷ USD nhưng cũng đầy thách thức cạnh tranh từ các tập đoàn toàn cầu. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ chỉ duy trì được vị thế nếu tận dụng hiệu quả AI để tối ưu chi phí và nhanh chóng chuyển dịch thành công sang các hợp đồng có giá trị gia tăng cao hơn.