Hiệp hội QTDND Việt Nam: Hành trình 20 năm gắn kết - đồng hành - vươn xa

Nguyên Thống đốc NHNN Lê Đức Thúy chụp ảnh cùng BCH Hiệp hội nhiệm kỳ 1

Hành trình hình thành và sứ mệnh gắn kết hệ thống

Hai mươi năm qua, Hiệp hội QTDND Việt Nam (Hiệp hội) đã từng bước khẳng định vai trò là tổ chức đại diện cho hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank). Không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, Hiệp hội còn là cầu nối quan trọng giữa hội viên là các QTDND và Co-opBank với cơ quan quản lý Nhà nước, góp phần củng cố sức mạnh hệ thống, giữ vững bản chất nhân văn của mô hình tín dụng hợp tác xã.

Sự ra đời của Hiệp hội xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong quá trình củng cố và phát triển hệ thống QTDND theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Trên cơ sở Chỉ thị số 57-CT/TW của Bộ Chính trị, Quyết định số 135/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cùng các chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, việc hình thành một tổ chức đại diện cho hệ thống QTDND và Co-opBank trở thành yêu cầu tất yếu. Tổ chức này có nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết các hội viên, hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Ngày 14/6/2005, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 60/2005/QĐ-BNV cho phép thành lập Hiệp hội QTDND Việt Nam. Đại hội thành lập tổ chức vào tháng 10/2005 đã xác lập tôn chỉ, mục đích và phương thức hoạt động của Hiệp hội. Đến ngày 5/1/2006, Hiệp hội chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu bước chuyển từ chủ trương chính sách sang hành động thực tiễn.

Ngay từ những ngày đầu, Hiệp hội đã được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm mô hình QTDND phát triển đúng định hướng hợp tác xã, lấy tương trợ cộng đồng làm nền tảng. Đồng vốn trong hệ thống không chỉ phục vụ sản xuất kinh doanh mà còn góp phần hạn chế tín dụng đen, hỗ trợ xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân nông thôn.

Lễ khai trương trang tin điện tử Hiệp hội QTDND Việt Nam năm 2006

Giai đoạn hình thành nền tảng

Trong giai đoạn 2006 - 2010, Hiệp hội từng bước xây dựng nền tảng hoạt động và hỗ trợ hội viên trên nhiều phương diện. Bên cạnh việc hình thành Văn phòng Hiệp hội, các văn phòng đại diện tại Hà Nội, Thái Bình (nay là Hưng Yên), miền Trung và phía Nam cũng được thành lập, thể hiện định hướng bám sát cơ sở, đồng hành cùng hội viên.

Một dấu ấn quan trọng trong giai đoạn này là hoạt động tham mưu, kiến nghị chính sách. Hiệp hội đã kiến nghị thành công việc điều chỉnh thuế thu nhập doanh nghiệp đối với QTDND từ mức 25% xuống 20% trong giai đoạn 2008 - 2011 và tiếp tục giảm xuống 17% từ năm 2016. Việc điều chỉnh này không chỉ mang lại lợi ích tài chính trực tiếp mà còn tạo điều kiện cho các QTDND tăng cường tích lũy, nâng cao năng lực tài chính và củng cố an toàn hoạt động.

Cùng với đó, Hiệp hội đặc biệt chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực. Sau khi Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định về tiêu chuẩn đối với lãnh đạo QTDND, Hiệp hội đã trở thành đầu mối tổ chức các chương trình đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý và điều hành. Với sự phối hợp của Học viện Ngân hàng, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh cùng các chuyên gia ngành Ngân hàng, nhiều lớp đào tạo đã được tổ chức, góp phần từng bước chuẩn hóa và chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ QTDND.

Song song với đào tạo, Hiệp hội còn mở rộng hợp tác quốc tế với các tổ chức như DID (Canada) và GTZ (Đức) nhằm tiếp cận kinh nghiệm quản trị hiện đại. Việc kết hợp nguồn lực trong nước và quốc tế đã góp phần nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống QTDND.

Một bước tiến đáng chú ý khác là việc thành lập Công ty Phát triển và Ứng dụng tin học VAPCF vào năm 2008. Công ty đã phát triển phần mềm ITD-VAPCF phục vụ hoạt động nghiệp vụ QTDND, góp phần chuẩn hóa quy trình giao dịch, quản lý dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Hoàn thiện và nâng cao năng lực hệ thống

Giai đoạn 2011 - 2018 ghi dấu nhiều bước phát triển quan trọng của hệ thống QTDND. Năm 2013, QTDND Trung ương chính thức chuyển đổi thành Ngân hàng hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank). Sự kiện này khẳng định vai trò của Co-opBank là trụ đỡ tài chính và hỗ trợ an toàn cho hệ thống QTDND.

Với chức năng điều hòa vốn và cung cấp dịch vụ ngân hàng cho các QTDND thành viên, Co-opBank đã góp phần hình thành một “hệ tuần hoàn” dòng vốn trong toàn hệ thống. Nhờ đó, các QTDND có thể chủ động bảo đảm thanh khoản, ổn định hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Trong giai đoạn này, Hiệp hội tiếp tục đẩy mạnh công tác đào tạo. Hàng chục lớp đào tạo cơ bản và chuyên sâu được tổ chức, trang bị kiến thức về quản trị, pháp lý và quản lý rủi ro cho đội ngũ lãnh đạo QTDND. Đặc biệt, với sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới (Chương trình Tài chính nông thôn III), nhiều chương trình đào tạo đã được mở rộng, tạo điều kiện cho cán bộ QTDND tiếp cận kinh nghiệm quốc tế và mô hình tín dụng hợp tác xã tại các quốc gia trong khu vực.

Năm 2017, bộ giáo trình đào tạo nghiệp vụ QTDND gồm 8 module được hoàn thiện với sự phối hợp của Học viện Ngân hàng và Co-opBank. Bộ giáo trình này sau đó được Ngân hàng Nhà nước nghiệm thu và chính thức hóa, trở thành nền tảng đào tạo chuẩn cho toàn hệ thống. Chương trình đào tạo mới nhận được sự hưởng ứng tích cực từ các QTDND hội viên, thu hút đông đảo lãnh đạo và cán bộ tham gia. Đặc biệt, nhiều học viên đã học chương trình trước đây, nay cũng chủ động đăng ký học lại để cập nhật những nội dung đổi mới, thực tiễn từ giáo trình này.

Lễ ký kết mua trụ sở Hiệp hội QTDND Việt Nam năm 2018

Một dấu mốc quan trọng khác là năm 2018, khi Hiệp hội chính thức có trụ sở riêng tại Hà Nội. Trụ sở được xây dựng từ sự đóng góp của các hội viên, trở thành “ngôi nhà chung” của hệ thống QTDND Việt Nam và là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, tự chủ của toàn hệ thống.

Bứt phá trong bối cảnh mới

Giai đoạn 2019 - 2025 được xem là thời kỳ chuyển mình mạnh mẽ của Hiệp hội. Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và quá trình hoàn thiện khung pháp lý của ngành ngân hàng, Hiệp hội đã linh hoạt điều chỉnh phương thức hoạt động, đẩy mạnh đào tạo trực tuyến và tư vấn từ xa để hỗ trợ các QTDND duy trì hoạt động ổn định.

Công tác tham gia xây dựng chính sách trở thành điểm nhấn nổi bật. Hiệp hội đã tích cực đóng góp ý kiến vào nhiều dự thảo luật quan trọng như Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, Luật Bảo hiểm tiền gửi và Luật Hợp tác xã. Các kiến nghị của Hiệp hội nhất quán theo định hướng bảo đảm an toàn hệ thống, đồng thời tạo động lực phát triển, giữ vững bản chất của mô hình tín dụng hợp tác xã và mở rộng không gian pháp lý phù hợp, tạo điều kiện cho QTDND và Co-opBank đổi mới, thích ứng và phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số.

Công tác đào tạo và tư vấn có bước đổi mới căn bản về tư duy, nội dung và phương thức tổ chức. Hiệp hội xác định đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn trực tiếp với nâng cao năng lực quản trị và an toàn hệ thống. Phương thức đào tạo được chuyển mạnh từ “cung ứng chương trình” sang “đáp ứng nhu cầu thực tiễn” của các QTDND, lấy hiệu quả áp dụng sau đào tạo làm thước đo. Trong nhiệm kỳ IV (2021-2026), Hiệp hội đã tổ chức 161 lớp đào tạo với hơn 16.000 lượt cán bộ QTDND tham gia. Nội dung đào tạo tập trung vào quản trị điều hành, kiểm soát nội bộ, thẩm định tín dụng và chuyển đổi số.

Điểm nhấn quan trọng trong giai đoạn này là Hiệp hội đã chủ động nghiên cứu, phối hợp chặt chẽ với Co-opBank xây dựng hệ thống văn bản quy định nội bộ mẫu, đồng thời gửi xin ý kiến thống nhất của 57 NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố và sau này là 15 NHNN Chi nhánh khu vực trong quá trình soạn thảo. Đến nay, Hiệp hội và Co-opBank đã hoàn thành và gửi 32 văn bản quy định nội bộ mẫu cùng “Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ QTDND” đến các QTDND nhằm tạo bộ khung pháp lý giúp các QTDND ban hành văn bản nội bộ đúng quy định, nâng cao tính an toàn, minh bạch và bền vững trong hoạt động.

Công tác truyền thông, tuyên truyền là một trong những trụ cột quan trọng giúp Hiệp hội phát huy vai trò cầu nối, đại diện và hỗ trợ toàn hệ thống QTDND nhằm phổ biến, tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của ngành Ngân hàng.

Để làm tốt công tác truyền thông, tuyên truyền Hiệp hội đã mở rộng kênh tuyên truyền và nâng cao chất lượng tuyên truyền,chủ động xây dựng đội ngũ cộng tác viên truyền thông rộng khắp trong hệ thống, gồm đại diện của các QTDND, Co-opBank và các phóng viên báo chí trong và ngoài ngành Ngân hàng; Hiệp hội và Thời báo Ngân hàng đã ký kết Thỏa thuận hợp tác nhằm phát huy thế mạnh của mỗi bên, tăng cường độ phủ thông tin, lan tỏa hình ảnh mô hình tài chính cộng đồng giàu tính nhân văn của QTDND, Co-opBank và các cơ quan báo chí Trung ương để tăng cường hiệu quả truyền thông đa chiều đã giúp công chúng, chính quyền địa phương và nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về bản chất, giá trị và đóng góp của QTDND đối với nền kinh tế, xã hội.

Hiệp hội QTDND Việt Nam và Thời báo Ngân hàng ký kết văn bản hợp tác năm 2025

Co-opBank và Hiệp hội đã phối hợp xây dựng Bộ nhận diện thương hiệu thống nhất cho hệ thống QTDND với logo, biển hiệu, quy chuẩn màu sắc, kiểu chữ và các ứng dụng truyền thông; Đó không chỉ phản ảnh sự đổi với của mô hình QTDND mà còn nâng cao hình ảnh chuyên nghiệp, ghi đậm bản sắc HTX, truyền tải giá trị cốt lõi của mô hình QTDND trong tiến trình hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Song song với đó, Hiệp hội cùng Co-opBank thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hệ thống. Nhiều giải pháp ngân hàng số đã được triển khai như ứng dụng quản lý tài khoản, hệ thống thanh toán điện tử và các nền tảng quản trị dữ liệu. Những giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, từng bước hiện đại hóa hệ thống QTDND.

Hướng tới giai đoạn phát triển mới

Bước sang nhiệm kỳ V (2026 - 2031), Hiệp hội QTDND Việt Nam đứng trước những cơ hội và thách thức mới khi hệ thống QTDND triển khai chương trình cơ cấu lại toàn diện. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội xác định tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, phát huy mạnh mẽ vai trò cầu nối giữa hội viên với cơ quan quản lý Nhà nước và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên.

Trong thời gian tới, Hiệp hội sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm như nâng cao chất lượng phản biện chính sách, đổi mới công tác đào tạo theo hướng thiết thực, đồng hành cùng chương trình cơ cấu lại hệ thống QTDND, thúc đẩy chuyển đổi số. Bên cạnh đó, công tác truyền thông và kết nối hệ thống cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm lan tỏa giá trị nhân văn của mô hình tín dụng hợp tác xã, tăng cường sự gắn kết giữa các QTDND và Co-opBank.

Hai mươi năm qua là chặng đường khẳng định vai trò của Hiệp hội QTDND Việt Nam trong việc kết nối, hỗ trợ và định hướng phát triển hệ thống QTDND. Từ nền tảng truyền thống đoàn kết, cùng với tinh thần đổi mới và trách nhiệm, Hiệp hội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quyết tâm tiếp tục đồng hành cùng hệ thống QTDND và Co-opBank hướng tới mục tiêu phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững.

Một số hình ảnh hoạt động của Hiệp hội QTDND Việt Nam trong những năm qua:

Các QTDND hội viên đạt giải Bông lúa vàng do Hiệp hội tổ chức năm 2008

Hiệp hội phối hợp với các QTDND hội viên tham gia cuộc thi nét đẹp văn hóa ngành Ngân hàng năm 2021

Ông Nguyễn Quốc Cường - Chủ tịch Hiệp hội và bà Nguyễn Thị Kim Thanh - Phó TTK Hiệp hội trao giải tại Hội thao tổ chức năm 2020

Ban tổ chức trao cờ lưu niệm tại Hội thao hệ thống QTDND & Co-opBank khu vực miền Bắc và miền Trung tổ chức năm 2023

Hiệp hội trao giải cho các QTDND trong cuộc thi Sáng tác Slogan tổ chức tháng 6 năm 2023

Các Đoàn tham dự Giải chạy “QTDND & Co-opBank Run - 2024”