Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.870 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Hơn 90% doanh nghiệp rút lui là doanh nghiệp nhỏ: Giải mã nguyên nhân

Đức Thuận
Đức Thuận  - 
Hơn 90% doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng. Đây là một thực tế đáng suy ngẫm trong bức tranh kinh tế những tháng đầu năm 2026. Vậy đâu là những lực cản khiến khu vực doanh nghiệp nhỏ - vốn chiếm đa số trong nền kinh tế - ngày càng dễ tổn thương?
aa

Không chỉ là khó khăn chu kỳ, mà là áp lực tích tụ nhiều năm

Báo cáo tiếp thu, giải trình về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030 của Chính phủ cho biết, doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường chủ yếu có quy mô vốn nhỏ, dưới 10 tỷ đồng (chiếm 90,3%) và tập trung trong ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy (chiếm 38,61%). Đây không phải là hiện tượng nhất thời, mà phản ánh một xu hướng kéo dài nhiều năm qua.

Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, quý I/2026, có 91,8 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mỗi tháng có 30,6 nghìn doanh nghiệp rút lui. Dù số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đã tăng – lần đầu vượt số rút lui sau một giai đoạn dài – nhưng mức độ “thay máu” của khu vực doanh nghiệp vẫn rất lớn.

Hơn 90% doanh nghiệp rút lui là doanh nghiệp nhỏ: Giải mã nguyên nhân
Ảnh minh họa

Nhìn rộng hơn, theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội, năm 2024 có gần 200.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 14,7% so với năm 2023; năm 2025, con số này khoảng hơn 220.000 doanh nghiệp. Điều này cho thấy sự sàng lọc ngày càng mạnh mẽ của nền kinh tế trong bối cảnh các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn, cạnh tranh gay gắt.

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) hiện chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp cả nước, nhưng phần lớn có quy mô siêu nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và khả năng chống chịu trước biến động còn yếu. Trong bối cảnh đó, bất kỳ cú sốc nào từ thị trường, dù là chi phí đầu vào tăng, đơn hàng giảm hay thay đổi chính sách, đều có thể khiến doanh nghiệp rơi vào trạng thái mất cân đối.

Đáng chú ý, hiện tượng rút lui vẫn diễn ra ngay cả khi các chỉ số vĩ mô đã có dấu hiệu ổn định hơn. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), tăng trưởng kinh tế Việt Nam được dự báo duy trì ở mức tích cực trong trung hạn, nhưng khu vực doanh nghiệp nhỏ vẫn đối mặt với nhiều rào cản mang tính cấu trúc, đặc biệt là năng suất lao động thấp.

Doanh nghiệp nhỏ “mỏng” từ vốn, quản trị đến khả năng thích ứng

Đi sâu vào nguyên nhân, có thể thấy điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ nằm ở việc thiếu “lớp đệm” tài chính và năng lực quản trị.

Theo các khảo sát của VCCI, phần lớn doanh nghiệp nhỏ có vốn mỏng, phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn và ít có khả năng tích lũy. Khi chi phí đầu vào tăng hoặc doanh thu sụt giảm, doanh nghiệp nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu thanh khoản...

Không chỉ yếu về tài chính, năng lực quản trị cũng là điểm nghẽn đáng kể. Nhiều doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình gia đình, thiếu chiến lược dài hạn và hệ thống quản trị rủi ro. Theo các chuyên gia tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF), một bộ phận doanh nghiệp chưa có khả năng dự báo thị trường, dẫn đến phản ứng chậm trước biến động.

Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng, đặc biệt dưới tác động của chuyển đổi số. Sự phát triển của thương mại điện tử, kinh tế nền tảng, logistics hiện đại… đang tạo ra những tiêu chuẩn mới về vận hành. Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá, mà còn về tốc độ giao hàng, trải nghiệm khách hàng và năng lực công nghệ.

Theo phân tích của VCCI, nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa kịp thích ứng với các yêu cầu này, hoặc đầu tư dàn trải nhưng thiếu hiệu quả. Điều này khiến chi phí tăng nhưng không tạo ra giá trị tương xứng, làm suy giảm khả năng cạnh tranh.

Một yếu tố khác cũng gây áp lực là chi phí tuân thủ và chi phí kinh doanh gia tăng. Từ chi phí logistics, nhân công đến chi phí liên quan đến các nền tảng số, tất cả đều góp phần làm “mỏng” biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, như cảnh báo của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, tình trạng thiếu minh bạch về giá và phí dịch vụ có thể làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ vốn hạn chế nguồn lực.

Ở góc độ tích cực, việc doanh nghiệp rút lui có thể được xem là một phần của quá trình sàng lọc tự nhiên, giúp thị trường loại bỏ những doanh nghiệp yếu kém, từ đó nâng cao chất lượng chung. Tuy nhiên theo các chuyên gia kinh tế, khu vực doanh nghiệp nhỏ đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm và duy trì sức sống của nền kinh tế. Nếu nhóm này liên tục suy yếu, khả năng lan tỏa tăng trưởng sẽ bị hạn chế.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp rút lui không phải vì không có thị trường, mà vì không đủ nguồn lực để duy trì đến khi thị trường phục hồi. Điều này đặt ra yêu cầu cần có các chính sách hỗ trợ đúng trọng tâm, từ cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí tuân thủ đến hỗ trợ chuyển đổi số.

Về phía doanh nghiệp, việc thay đổi tư duy cũng là yếu tố then chốt. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc lợi thế ngắn hạn là không đủ. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chiến lược dài hạn và chủ động thích ứng với các xu hướng mới của thị trường.

Đức Thuận

Tin liên quan

Tin khác

Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Dù thu hút FDI lập kỷ lục 54,85 tỷ USD, tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam mới đạt 20 - 25%. Gắn ưu đãi đầu tư với cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa là chìa khóa nâng tầm doanh nghiệp Việt.
Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Nghị định số 404/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với một số doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 50% GDP, 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động, tương đương 45% tổng số việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của DNNVV đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó càng được khẳng định khi doanh nghiệp, doanh nhân được xác định là lực lượng quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; và kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Để thực hiện mục tiêu này, NHNN đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Thời báo Ngân hàng có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV TP. Hồ Chí Minh (HCM-SME).
Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Hai lần được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới” vào năm 2019 và 2023, ST25 không chỉ khẳng định chất lượng gạo Việt Nam mà còn mở ra hành trình xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Đằng sau thành công ấy là hơn 30 năm nghiên cứu giống lúa, cuộc chiến pháp lý kéo dài 3 năm để bảo vệ thương hiệu và khát vọng nâng cao giá trị hạt gạo, thu nhập cho nông dân Việt Nam.