Kết nối doanh nghiệp Việt, nâng chất lượng dòng vốn FDI

Thu hút FDI gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước

Ngày 8/10/2026, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Việt Nam chuyển sang giai đoạn mới trong thu hút và sử dụng nguồn lực đầu tư nước ngoài, với trọng tâm ngày càng lớn vào chất lượng, hiệu quả và khả năng liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

Phát biểu tại Tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trong 9 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất 5 năm qua. Tổng vốn FDI Việt Nam thu hút được trong gần 40 năm đã vượt 570 tỷ USD.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại Toạ đàm

Dòng vốn FDI gần đây không chỉ gia tăng về số lượng mà còn cải thiện về chất lượng, với nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI). Qua đó, vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn và sản xuất công nghệ cao toàn cầu ngày càng được khẳng định.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng FDI chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển. Liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực FDI còn hạn chế; chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển chưa được như kỳ vọng; tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu còn chưa cao.

Đây là một trong những lý do Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, đặt trọng tâm vào kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao, coi trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cho nền kinh tế và khả năng liên kết với khu vực trong nước.

“Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá mà sẽ lựa chọn đối tác để làm sao nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam thu hút FDI không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, để nâng cao năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Khẳng định thu hút FDI là chủ trương lớn và nhất quán trong quá trình đổi mới, hội nhập của Việt Nam, Thứ trưởng cho biết, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW. Các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được giao cho từng bộ, ngành, địa phương.

Bộ Tài chính đang thể chế hóa các cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 10-NQ/TW, trong đó có việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, xây dựng cơ chế ưu đãi linh hoạt cho các dự án cốt lõi và thúc đẩy liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước với khu vực FDI.

Toàn cảnh Tọa đàm

Thông tin thêm về hướng hoàn thiện chính sách, bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, cho biết Bộ Tài chính đang nghiên cứu, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Theo bà Thủy, dự thảo Luật sẽ định hướng lại bản đồ thu hút đầu tư. Các vùng lõi, nội đô như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh ưu tiên dự án công nghệ cao, AI, bán dẫn; vùng lân cận tập trung các dự án phụ trợ. Các dự án thâm dụng lao động, chưa thực sự đi vào công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ được định hướng vào địa bàn khó khăn hơn.

Đáng chú ý, dự thảo Luật cũng nghiên cứu cơ chế mạnh hơn để thúc đẩy doanh nghiệp FDI đào tạo, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp trong nước cùng tham gia chuỗi cung ứng.

Bà Thủy chỉ ra một trong những điểm nghẽn hiện nay là doanh nghiệp FDI thường mang theo hệ sinh thái của mình, trong khi doanh nghiệp Việt Nam chưa đủ năng lực đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, độ đồng đều và tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, các doanh nghiệp FDI đã cởi mở hơn, mong muốn vào Việt Nam và cùng Chính phủ xây dựng hệ sinh thái, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trong nước.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, bà Thủy cho biết, Malaysia hỗ trợ 50% chi phí khi doanh nghiệp FDI dành thời gian, công sức đào tạo, tư vấn cho các doanh nghiệp trong chuỗi; Thái Lan có chương trình thúc đẩy liên kết doanh nghiệp; Singapore cùng doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chia sẻ chi phí thực hiện các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D).

“Chúng tôi đang nghiên cứu các chính sách này để đưa vào dự thảo Luật Đầu tư và các nghị định sửa đổi”, bà Thủy cho biết.

Việc hỗ trợ được nghiên cứu theo hướng không ưu đãi đầu vào, mà căn cứ vào chi phí và kết quả thực hiện cam kết của doanh nghiệp FDI, như chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam hoặc đưa doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng. Đây là một trong những định hướng thể chế hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW, gắn chính sách hỗ trợ với kết quả liên kết thực tế.

Xây dựng hệ sinh thái để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng

Tại tọa đàm, các chuyên gia, diễn giả nhận định, biến nguồn lực quốc tế thành năng lực nội sinh của nền kinh tế là một trong những vấn đề trọng tâm. Chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn hóa sản xuất và mở rộng mạng lưới nhà cung ứng trong nước cần gắn với mục tiêu nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chia sẻ thực tiễn từ Samsung, ông Cha Ji Ho, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm Mua hàng, Samsung Việt Nam, cho biết, trên nền tảng triết lý kinh doanh đồng thịnh vượng, doanh nghiệp đã kết nối việc nâng cao năng lực cạnh tranh sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam với mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng ngày càng ổn định, vững chắc. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển năng lực được triển khai theo từng giai đoạn.

“Mục tiêu của chúng tôi không đơn thuần là gia tăng số lượng đối tác giao dịch, mà là cùng kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất có thể phát triển bền vững cùng nhau”, ông Cha Ji Ho chia sẻ.

Trong giai đoạn 2015-2021, chương trình tư vấn đổi mới sản xuất của Samsung Việt Nam đã hỗ trợ 379 doanh nghiệp. Giai đoạn 2022-2026, chương trình tư vấn nhà máy thông minh có 96 doanh nghiệp tham gia, trong đó riêng năm 2026 là 14 doanh nghiệp. Samsung cũng đã đào tạo 406 chuyên gia đổi mới sản xuất trong giai đoạn 2018-2021 và 241 chuyên gia nhà máy thông minh trong giai đoạn 2022-2026.

“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ mở rộng hoạt động hợp tác này sang những khu vực công nghiệp trọng điểm ở miền Bắc và miền Nam như Phú Thọ, Hải Phòng, Thái Nguyên,… để ngày càng nhiều doanh nghiệp địa phương có thể tham gia chương trình hợp tác”, ông Cha Ji Ho thông tin.

Ông Kamijo Hiroki, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối FDI-TB, VPBank chia sẻ tại Toạ đàm

Ở góc độ tổ chức tài chính, ông Kamijo Hiroki, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối FDI-TB, VPBank, cho rằng, chương tiếp theo của tăng trưởng FDI tại Việt Nam cần vượt lên trên lợi thế chi phí và được xây dựng trên nền tảng hệ sinh thái.

Nếu trước đây chi phí lao động cạnh tranh và môi trường sản xuất là những yếu tố quan trọng thu hút nhà đầu tư, thì hiện nay các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, nguồn vốn, nhân tài, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Mô hình đang chuyển từ tăng trưởng dựa trên chi phí sang hệ sinh thái kết nối, trong đó cần hỗ trợ nhà đầu tư vận hành hiệu quả, mở rộng hoạt động và xây dựng các mối liên kết sâu hơn với doanh nghiệp Việt Nam.

Để kiến tạo hệ sinh thái này, ông đề xuất tập trung vào năm ưu tiên: nội địa hóa chuỗi cung ứng; phát triển các giải pháp ngân quỹ xuyên biên giới; phát triển nhân tài đáp ứng các ngành công nghệ cao; thúc đẩy chuyển đổi xanh, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) và tài chính bền vững; mở rộng cơ hội mua bán, sáp nhập và hợp tác chiến lược. Trong đó, nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng, ESG và tài chính sẽ giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Các ý kiến tại tọa đàm cho thấy, kết nối doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng toàn cầu cần được triển khai đồng thời trên nhiều phương diện, từ sản xuất, công nghệ, nhân lực đến tài chính, quản trị và phát triển bền vững. Khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và duy trì chất lượng ổn định là nền tảng để doanh nghiệp trong nước hình thành quan hệ hợp tác lâu dài với các đối tác quốc tế.

Theo ông Kamijo Hiroki, quá trình này cần sự phối hợp của Chính phủ, doanh nghiệp Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài, hiệp hội ngành nghề, trường đại học và các tổ chức tài chính. Lộ trình gồm thống nhất các ưu tiên, kết nối các bên, huy động nguồn lực và nhân rộng những mô hình thành công. Qua đó, từng sáng kiến hợp tác có thể trở thành năng lực kinh tế rộng lớn hơn, củng cố chuỗi giá trị và tạo nền tảng cho tăng trưởng FDI bền vững.