Khi giáo viên trở thành “nhà thiết kế giáo dục”

Cuốn sách "Sử dụng công nghệ trong lớp học phân hoá – Chiến lược và công cụ để thiết kế hoạt động học tập hấp dẫn, hiệu quả, hiệu suất và công bằng" của hai tác giả Clare R. Kilbane và Natalie B. Milman, do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành năm 2026, mang đến những gợi mở thiết thực giúp giáo viên ứng dụng công nghệ để tổ chức dạy học phân hoá hấp dẫn, hiệu quả, hiệu suất và công bằng hơn.

Cuốn sách Sử dụng công nghệ trong lớp học phân hoá không chỉ là một tài liệu hướng dẫn việc sử dụng công nghệ trong lớp học, mà còn là một công trình nghiên cứu chuyên sâu kết hợp giữa lí thuyết giáo dục kinh điển và thực tiễn trong kỉ nguyên số. Nội dung cuốn sách được xây dựng dựa trên khung lí thuyết về giảng dạy phân hoá (Differentiated Instruction - DI) của Carol Ann Tomlinson, tập trung vào việc điều chỉnh bốn yếu tố cốt lõi: nội dung, quy trình, sản phẩm và môi trường học tập dựa trên sự sẵn sàng, sở thích và phong thái học tập của học sinh.

Cuốn sách gồm 9 chương dẫn dắt người đọc đi từ những khái niệm nền tảng đến các bước triển khai trên thực tế:

- Chương 1, 2: Thiết lập tư duy của một "nhà thiết kế giáo dục" và cách lựa chọn công cụ kĩ thuật số phù hợp thông qua mô hình TPACK và SAMR.

- Chương 3: Cách xây dựng một cộng đồng học tập gắn kết, nơi sự độc đáo và đa dạng của học sinh được tôn trọng.

- Chương 4, 5: Tập trung vào đánh giá – từ đánh giá trước để nắm bắt nhu cầu đến đánh giá hình thành, tự đánh giá, đánh giá ngang hàng và đánh giá tổng kết để điều chỉnh việc giảng dạy kịp thời.

- Chương 6, 7, 8: Đi sâu vào kĩ thuật phân hoá cụ thể về nội dung, quy trình và sản phẩm học tập với sự hỗ trợ của công nghệ.

- Chương 9: Duy trì và phát triển chuyên môn bền vững trong giảng dạy phân hoá.

Điểm hay và nổi bật nhất của cuốn sách Sử dụng công nghệ trong lớp học phân hoá chính là việc xác lập định hướng thiết kế. Giáo viên trở thành những "nhà thiết kế giáo dục" chuyên nghiệp thay vì chỉ là người thực hiện những kế hoạch có sẵn. Với tư duy này, công nghệ không còn là một yếu tố mang tính hỗ trợ, mà trở thành công cụ chiến lược để giúp giáo viên và học sinh vượt qua các rào cản truyền thống.

Tiêu chí 4E – Thước đo cho việc tích hợp công nghệ

Cuốn sách đưa ra bộ tiêu chí 4E (Engaging, Effective, Efficient, Equitable) – Hấp dẫn, Hiệu quả, Hiệu suất và Công bằng làm kim chỉ nam. Một hoạt động công nghệ tốt không chỉ là làm cho học sinh hào hứng, mà phải giúp việc học sâu hơn, tiết kiệm thời gian cho giáo viên và đặc biệt là phải đảm bảo mọi học sinh, dù khác nhau về hoàn cảnh hay năng lực, đều có cơ hội tiếp cận như nhau.

Chú trọng tính công bằng và quyền truy cập (5A)

Trong một thế giới đầy khoảng cách về kĩ thuật số, cuốn sách đặc biệt nhấn mạnh tiêu chí 5A: Tính sẵn dụng (Availability), Khả năng chi trả (Affordability), Nhận thức (Awareness), Năng lực (Abilities) và Sự chủ động (Agency). Đây là một góc nhìn nhân văn và thực tế, giúp giáo viên tỉnh táo khi lựa chọn công nghệ phù hợp để không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Kho tàng công cụ và chiến lược thực tiễn

Không chỉ dừng lại ở lí thuyết, cuốn sách giới thiệu, cung cấp một kho công cụ đồ sộ. Từ việc sử dụng mã QR để truy cập nhanh tài liệu, dùng Infographic để tóm tắt kiến thức, đến các mô hình phức tạp hơn như HyperDocs hay WebQuest để thiết kế bài học tự điều phối. Mỗi chương đều có bảng biểu so sánh, ma trận lập kế hoạch và các câu hỏi suy ngẫm, giúp giáo viên có thể áp dụng ngay vào lớp học của mình.

Khả năng cá nhân hoá trải nghiệm học tập

Các tác giả chỉ ra rằng công nghệ cho phép tạo ra những "danh sách phát" (Playlist) học tập riêng cho từng nhóm học sinh hoặc sử dụng AI để tạo ra các phản hồi cá nhân hoá bằng âm thanh, video, giúp xoá tan cảm giác "một mẫu phù hợp cho tất cả" vốn đã lạc hậu.

Có thể nói, cuốn sách Sử dụng công nghệ trong lớp học phân hoá không chỉ đơn thuần là một cuốn sách về phương pháp dạy học; nó là một lời khẳng định về sứ mệnh của giáo dục hiện đại: tôn trọng từng cá nhân độc đáo. Với sự chuyển ngữ tận tâm và được hiệu đính kĩ lưỡng, cuốn sách này chắc chắn sẽ là người bạn đồng hành không thể thiếu của các nhà quản lí giáo dục, các giáo viên đang khao khát đổi mới và cả những sinh viên sư phạm – những người sẽ định hình tương lai của giáo dục Việt Nam.

Bạn đọc quan tâm có thể tìm hiểu và đặt mua sách tại:

Công ty Cổ phần Sách Đại học – Dạy nghề