Trái phiếu Kho bạc 10 năm vượt 4,75%: lợi suất Mỹ đang bước sang mặt bằng mới?

Trụ sở Bộ Tài chính Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: Loren/Wikimedia Commons, Public Domain

Không chỉ là phản ứng với Fed và giá dầu

Đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu đã đưa lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,75% trong phiên 31/8, lần đầu tiên kể từ tháng 1/2025. Lợi suất kỳ hạn 5 năm cũng vượt 4,50%, cũng là mức chưa thấy kể từ tháng 1 năm ngoái. Reuters cho biết diễn biến tại Mỹ nằm trong một đợt tăng lợi suất khá rộng trên toàn cầu, khi lợi suất trái phiếu Pháp, Đức và Nhật Bản đồng loạt lên những mức cao trong nhiều năm.

Một trong những chất xúc tác trực tiếp đến từ giá năng lượng. Giá dầu thô Brent đã trở lại trên 90 USD/thùng khi xung đột Mỹ-Iran căng thẳng trở lại, làm gia tăng lo ngại lạm phát và khiến nhà đầu tư yêu cầu mức bù lợi suất cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Trong khi đó mặc dù Chủ tịch Fed Kevin Warsh một lần nữa khẳng định quyết tâm đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% tại Hội nghị Jackson Hole cuối tuần trước, song việc thiếu vắng các thông tin chi tiết về lộ trình tăng lãi suất, khiến thị trường chỉ đặt cược khoảng 57% khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9 tới.

Chính sự 'kín tiếng' của Chủ tịch Fed tại buổi họp báo hôm 29/7 cho dù lạm phát tại Mỹ đã chạy trên mục tiêu 2% của Fed trong 65 tháng qua được cho là nguyên nhân dẫn tới làn sóng bán tháo trái phiếu dài hạn của Mỹ do các nhà đầu tư bị xói mòn niềm tin vào Fed trong việc kiềm chế lạm phát.

Nhưng nếu chỉ nhìn đợt tăng lợi suất hiện nay qua câu chuyện áp lực lạm phát và quyết tâm kiềm chế lạm phát của Fed thì có thể chưa đủ. Một chi tiết đáng chú ý là lợi suất 10 năm hiện đã cao hơn mức của ngày Bộ Tài chính Mỹ công bố kế hoạch tăng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn.

Điều này không có nghĩa chương trình mua lại lớn hơn đã thất bại. Thực tế, Bộ Tài chính Mỹ ngày 19/8 thông báo sẽ tăng ít nhất gấp đôi quy mô tối đa của mỗi đợt mua lại nhằm hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt. Thay đổi này chỉ bắt đầu có hiệu lực từ 9/9 và kéo dài đến hết quý hoàn trả nợ hiện tại vào ngày 4/11.

Nói cách khác, điều thị trường đang thử thách lúc này trước hết là hiệu ứng trấn an từ thông báo của Bộ Tài chính, chứ chưa phải hiệu quả thực tế của những đợt mua lại với quy mô lớn hơn.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng bác bỏ quan điểm cho rằng thị trường trái phiếu Mỹ đang gặp vấn đề mang tính hệ thống. Theo Reuters, ông cho rằng lợi suất cao hơn phản ánh một phần sức mạnh của kinh tế Mỹ và những yếu tố như giá năng lượng, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của Bộ Tài chính là duy trì hoạt động thị trường có trật tự chứ không phải ép lợi suất về một mức cụ thể.

Khi vốn không còn mặc nhiên chảy vào trái phiếu Mỹ

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở câu chuyện cung - cầu vốn dài hạn. Tại cuộc họp G20 ở Asheville ngày 31/8, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho rằng, nền kinh tế toàn cầu đang chuyển từ thời kỳ “dư thừa tiết kiệm toàn cầu” - khi nguồn vốn bị giữ trong các công cụ lợi suất thấp do thiếu cơ hội đầu tư - sang một “làn sóng đầu tư toàn cầu”. Theo ông, sự thay đổi này phản ánh nhu cầu đầu tư mới và có thể hỗ trợ tăng trưởng cũng như năng suất trong những năm tới.

Điều đó cũng có hệ quả trực tiếp đối với trái phiếu Chính phủ Mỹ. Trong nhiều năm, lượng tiết kiệm lớn trên toàn cầu tìm kiếm tài sản an toàn đã tạo nguồn cầu tự nhiên đối với trái phiếu Kho bạc, góp phần giữ lợi suất dài hạn tương đối thấp. Nhưng khi vốn ngày càng phải cạnh tranh với các dự án cần nguồn tài trợ lớn, đặc biệt là hạ tầng trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và năng lượng, lượng tiền dành cho trái phiếu Chính phủ có thể không còn dồi dào như trước. Giới phân tích cho rằng, cạnh tranh đầu tư gia tăng đang góp phần giữ lợi suất trái phiếu và chi phí vay ở mức cao hơn.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với những chu kỳ tăng lợi suất trước đây. Nếu lực đẩy ngày càng đến từ nhu cầu vốn thực của nền kinh tế, lợi suất dài hạn có thể duy trì ở mức cao ngay cả khi thị trường không tiếp tục nâng kỳ vọng đối với lãi suất điều hành.

Một yếu tố khác cũng đang gây sức ép lên trái phiếu Mỹ là lợi suất tại nhiều nền kinh tế lớn cùng tăng. Khi trái phiếu Chính phủ Đức, Nhật Bản và các thị trường phát triển khác trở nên hấp dẫn hơn, nhà đầu tư quốc tế có thêm lựa chọn thay vì mặc nhiên chuyển tiền sang trái phiếu Mỹ. MarketWatch lưu ý rằng, sau khi tính chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá, trái phiếu Kho bạc Mỹ đang phải cạnh tranh mạnh hơn với các tài sản thu nhập cố định khác.

Các phân tích thị trường hiện cũng tập trung ngày càng nhiều vào vùng 5%. MarketWatch coi việc lợi suất 10 năm vượt 4,75% là ngưỡng khiến nhà đầu tư phải đặc biệt chú ý, bởi tiến sát hoặc vượt 5% có thể tạo áp lực rõ rệt hơn đối với chứng khoán và chi phí vay của nền kinh tế.

Ý nghĩa của mốc này vượt xa thị trường trái phiếu. Lợi suất 10 năm là một tham chiếu quan trọng đối với nhiều loại chi phí vay dài hạn tại Mỹ, đặc biệt là lãi suất thế chấp. Lợi suất càng cao cũng đồng nghĩa tỷ lệ chiết khấu dùng để định giá cổ phiếu càng lớn, khiến các tài sản rủi ro chịu sức ép nhiều hơn.

Điều cần theo dõi trong vài phiên tới là sau khi các tác động ngắn hạn từ dầu và kỳ vọng Fed dịu đi, liệu lợi suất 10 năm có quay về vùng thấp trước đây hay tiếp tục neo cao. Nếu nguồn tiết kiệm toàn cầu thực sự đang phải cạnh tranh ngày càng mạnh với một làn sóng đầu tư mới, việc vượt 4,75% có thể không chỉ là một cú tăng nhất thời, mà là tín hiệu thị trường đang thử một mặt bằng lợi suất dài hạn cao hơn.