Lợi nhuận quý III/2026: Dầu khí bứt phá, chứng khoán hụt hơi

Lợi nhuận quý III/2026 phân hóa sâu sắc, dòng tiền chuyển dịch mạnh sang nhóm phi tài chính

Mùa công bố báo cáo tài chính quý III/2026 đang bước vào giai đoạn cao điểm. Tính đến ngày 26/10/2026, thị trường đã có 465 trong tổng số 1.519 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết (đại diện cho 24,6% vốn hóa toàn thị trường) công bố báo cáo chính thức hoặc ước tính sơ bộ. Những con số đầu tiên đã phác họa một bức tranh kinh doanh nhiều khởi sắc nhưng cũng không thiếu sự phân hóa sâu sắc giữa các trụ cột kinh tế.

Dữ liệu tổng hợp cho thấy, tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm doanh nghiệp đã công bố tăng trưởng 32,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Điểm nhấn lớn nhất trong kỳ thu hoạch này thuộc về nhóm phi tài chính với mức tăng trưởng lợi nhuận lên tới 79%, hoàn toàn áp đảo mức tăng khiêm tốn 7,1% của nhóm tài chính.

Chiếm trọn sự chú ý trong bức tranh phi tài chính là ngành dầu khí với mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế đột biến 639,7% so với cùng kỳ. Dù hiện tại mới chỉ có 2 trên 12 doanh nghiệp công bố kết quả (đại diện 57,9% vốn hóa toàn ngành), nhưng con số này đủ sức làm nức lòng giới đầu tư.

Động lực chính cho cú nhảy vọt này đến từ Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) khi lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ tăng xấp xỉ 660%. Biên lợi nhuận lọc hóa dầu thuận lợi, doanh thu cải thiện cùng mức nền thấp của quý III năm ngoái là bệ phóng hoàn hảo cho kết quả kinh doanh của BSR. Tuy nhiên, do số lượng công bố còn hạn chế, giới phân tích lưu ý mức tăng trên chưa phản ánh đầy đủ cục diện toàn ngành.

Song hành cùng năng lượng, nhóm thực phẩm và đồ uống cho thấy đà phục hồi vững chắc. 47 trên 142 doanh nghiệp (chiếm 47,8% vốn hóa) đã báo lãi sau thuế tăng 100,5%. Tập đoàn Masan (MSN) chứng minh vị thế dẫn dắt khi lợi nhuận sau thuế quý III tăng vọt hơn 144%. Sự cộng hưởng từ mảng tiêu dùng, bán lẻ và vật liệu chiến lược đã giúp doanh nghiệp gặt hái quả ngọt. Chuỗi WinCommerce tiếp tục mở rộng và duy trì mạch kinh doanh có lãi, đóng góp trực tiếp giúp lợi nhuận công ty mẹ trong quý III tăng gấp ba lần, đưa kết quả 9 tháng đầu năm 2026 vượt kế hoạch cơ sở của cả năm.

Ở nhóm xây dựng và vật liệu, 71 doanh nghiệp (đại diện 20,2% vốn hóa) mang về mức tăng trưởng lợi nhuận 50,3%. Cú hích từ các dự án hạ tầng trọng điểm phía Nam đã tạo đà bứt phá cho hàng loạt tên tuổi như BCE (tăng 1.421%), UDJ (tăng 1.351%), MST (tăng 103,7%), ICN (tăng 247%), SCL (tăng 136,1%), VLB (tăng 86,2%) và NNC (tăng 62,8%). Riêng Xi măng Hà Tiên 1 (HT1) ghi nhận lợi nhuận tăng khoảng 16% nhờ sản lượng tiêu thụ và giá bán phục hồi. Dù vậy, mức độ cải thiện trong nội bộ ngành này vẫn chưa thực sự đồng đều.

Các nhóm ngành như bất động sản và tài nguyên cơ bản ghi nhận mức tăng trưởng tính bằng lần (lần lượt 1.239,7% và trên 1.000%) nhưng do tỷ lệ vốn hóa công bố còn thấp (4,3% và 21,3%), mức tăng này chủ yếu mang tính cục bộ. Điển hình như Kinh Bắc (KBC) ghi nhận sức bật mạnh mẽ nhờ đẩy nhanh tiến độ bàn giao quỹ đất khu công nghiệp trong quý III.

Trái ngược với sự bứt phá của nhiều nhóm ngành sản xuất, lĩnh vực tài chính lại cho thấy hai mảng màu sáng tối rõ rệt. Ngành ngân hàng tiếp tục duy trì kết quả tích cực với 7/28 nhà băng (27,1% vốn hóa) báo lãi tăng 29,7%. Động lực tăng trưởng dịch chuyển sang thu nhập ngoài lãi, kết hợp với nỗ lực giảm chi phí trích lập dự phòng.

Tuy nhiên, mảng dịch vụ tài chính lại hứng chịu sự sụt giảm mạnh với lợi nhuận đi lùi 45,8% tại 40/49 doanh nghiệp công bố (chiếm 81% vốn hóa). Việc VN-Index lao dốc 13,26% trong quý III/2026, kéo theo thanh khoản thị trường suy yếu (giảm 22,6% xuống khoảng 14.800 tỷ đồng/phiên) đã giáng đòn mạnh lên các nghiệp vụ cốt lõi như môi giới, cho vay ký quỹ và tự doanh. Hàng loạt công ty chứng khoán lớn ghi nhận lợi nhuận suy giảm: VIX (giảm 92,9%), VPX (giảm 64,6%), HCM (giảm 32,5%), VCI (giảm 12,6%) và MBS (giảm 5,2%). Trong nhóm này, TCX là một trong số ít doanh nghiệp đi ngược dòng với mức tăng 7,9%.

Bên kia chiến tuyến của khối phi tài chính, nhóm hóa chất đang trải qua giai đoạn đầy thách thức. Lợi nhuận của 23/69 doanh nghiệp (65,9% vốn hóa) lao dốc 64,2%, lực kéo chính đến từ mức giảm 83,4% của GVR. Ngay cả những doanh nghiệp phân bón như Đạm Cà Mau (DCM) dù từng có lợi nhuận trước thuế 8 tháng đầu năm tăng trên 50%, cũng đối diện áp lực lớn trong quý III do chịu tác động kép từ diễn biến giá urê giảm và chi phí khí đầu vào tăng.

Nhìn chung, kết quả kinh doanh quý III/2026 đang phản ánh rõ nét sự chuyển dịch của dòng tiền. Sự vươn lên của các nhóm ngành sản xuất và tiêu dùng cốt lõi đang tạo ra những bệ đỡ quan trọng, hứa hẹn mở ra nhiều dư địa đánh giá lại triển vọng doanh nghiệp trong giai đoạn cuối năm.