Doanh nghiệp quốc tế rất quan tâm đến thị trường hàng hóa phái sinh Việt Nam

Từng bước hoàn thiện khuôn khổ phát triển thị trường

Thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và gắn kết chặt chẽ hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh để xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dự kiến thông qua tại Kỳ họp thứ 3.

Dự án Luật hướng tới xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất, chuyên biệt, phù hợp với thông lệ quốc tế, qua đó tạo điều kiện phát triển thị trường an toàn, minh bạch và có thanh khoản.

Song song với quá trình xây dựng pháp luật, ngày 28/9/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045” theo Quyết định số 2433/QĐ-BCT. Đề án định hướng phát triển thị trường thành công cụ phục vụ điều tiết thị trường, phòng ngừa rủi ro và hình thành giá tham chiếu; vận hành theo hướng hiện đại, minh bạch, an toàn, hiệu quả, gắn với thị trường hàng hóa thực và từng bước hội nhập quốc tế.

Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm từ các thị trường phát triển cùng năng lực của những doanh nghiệp quốc tế về tổ chức giao dịch, thanh toán bù trừ, công nghệ và quản trị rủi ro có thể đóng góp thiết thực cho quá trình hoàn thiện hạ tầng và nâng cao năng lực vận hành thị trường tại Việt Nam.

Ảnh minh họa (Nguồn: BCP)

Từ chia sẻ kinh nghiệm đến cơ hội hợp tác cụ thể

Trao đổi với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương,vSở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) về kinh nghiệm phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam ông Russel Beattie, Giám đốc điều hành CME Group (tập đoàn vận hành sở giao dịch phái sinh lớn của Mỹ) phụ trách khu vực châu Á – Thái Bình Dương cho rằng, nên tập trung thiết kế sản phẩm và hợp đồng, xây dựng tiêu chuẩn hàng hóa, tổ chức niêm yết và giao dịch, cung cấp dữ liệu thị trường và kết nối quốc tế… CME Group sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về cơ chế thanh toán bù trừ, thu hút thành viên, tạo thanh khoản ban đầu, đào tạo giám sát thị trường và quản trị rủi ro.

Theo ông ông Russel Beattie phát triển thị trường hàng hóa phái sinh không đơn thuần là mở rộng danh mục sản phẩm, mà đòi hỏi một hệ sinh thái vận hành đồng bộ, từ kết nối giao dịch, quản lý thành viên đến kiểm soát rủi ro và thanh toán.

Các mắt xích quốc tế có thể bổ trợ cho thị trường Việt Nam

Cùng với CME Group, nhiều doanh nghiệp lớn đã bày tỏ sự quan tâm đến cơ hội hợp tác phát triển thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam thông qua Chương trình Growth Gateway.

Ở nhóm sở giao dịch và xây dựng mô hình thị trường, London Metal Exchange (LME) có kinh nghiệm tổ chức giao dịch kim loại và phát triển các mức giá tham chiếu có ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu. Doanh nghiệp này có thể chia sẻ kinh nghiệm về mô hình quản trị, thiết kế hợp đồng, tiêu chuẩn sản phẩm và phương pháp hình thành giá. Trong khi đó, LCH Limited và LME Clear hoạt động trong lĩnh vực thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), với chuyên môn về quản lý ký quỹ, tài sản bảo đảm và xử lý trường hợp thành viên mất khả năng thực hiện nghĩa vụ. Kinh nghiệm của các doanh nghiệp này có thể hỗ trợ Việt Nam nghiên cứu mô hình tổ chức, khuôn khổ quản trị rủi ro và phương thức vận hành phù hợp.

Ở mảng công nghệ, GMEX Group cung cấp giải pháp hạ tầng cho sở giao dịch, thanh toán bù trừ và các hoạt động sau giao dịch; Aquis Tech có thế mạnh về công nghệ giao dịch và giám sát thị trường. Trong khi đó, Exactpro chuyên kiểm thử và bảo đảm chất lượng hệ thống tài chính. Những năng lực này có thể hỗ trợ quá trình xây dựng hạ tầng giao dịch, kiểm tra khả năng vận hành, giám sát và bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định trước khi mở rộng quy mô.

Đối với các chủ thể trực tiếp giao dịch, Trayport cung cấp công nghệ kết nối và giao dịch điện tử trong thị trường hàng hóa; ION Commodities và Fendahl phát triển các hệ thống quản lý giao dịch, vận hành và rủi ro hàng hóa. Các giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam quản lý vị thế, theo dõi lãi lỗ, phân tích rủi ro và kết nối quy trình giao dịch với hoạt động kinh doanh hàng hóa thực. Đây là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp sử dụng công cụ phái sinh như một phần trong quản trị rủi ro thay vì chỉ phục vụ mục đích đầu tư.

Có thể thấy, việc thu hút các doanh nghiệp quốc tế hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm có thể giúp Việt Nam tiếp cận mô hình vận hành, công nghệ và kinh nghiệm quản trị thị trường đã được kiểm chứng. Thách thức tiếp theo là chuyển các đề xuất hợp tác thành những chương trình cụ thể, có thứ tự ưu tiên và khả năng triển khai, qua đó từng bước hình thành thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam minh bạch, an toàn và tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.