Make in Vietnam: Khi doanh nghiệp Việt bước vào cuộc chơi làm chủ công nghệ lõi

Lãnh Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, cách đây 6 năm, chuỗi cung ứng bị đứt gãy, Việt Nam chọn một con đường mới, chuyển từ gia công sang thiết kế, làm chủ sáng tạo. Trong bối cảnh đó, nếu chỉ dừng lại ở làm chủ cho mình thì chưa đủ, Việt Nam cần một bước tiến mới tất yếu hơn. Đó là sáng tạo tại Việt Nam, làm ra tại Việt Nam để dẫn dắt.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định doanh nghiệp công nghệ là lực lượng sản xuất chiến lược của nền kinh tế. Chính phủ sẽ thúc đẩy hình thành doanh nghiệp công nghệ chiến lược, quy mô lớn, có năng lực R&D mạnh, năng lực sản xuất, cung ứng mạnh, năng lực đi ra toàn cầu mạnh; đủ sức làm trụ cột cho những nền tảng số trọng yếu và cạnh tranh quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng tại Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam 2025

Đồng quan điểm với lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC trình bày tham luận tại Diễn đàn cho rằng, thế giới đang bước vào giai đoạn mà khoa học - công nghệ quyết định trực tiếp năng suất, sức cạnh tranh và quyền tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh đó, những quốc gia không làm chủ được công nghệ lõi sẽ đứng trước nguy cơ rơi vào bẫy gia công giá trị thấp cho các tập đoàn toàn cầu, đối mặt với tình trạng chảy máu dữ liệu và tri thức, thậm chí mất quyền tự quyết về kinh tế và an ninh quốc gia. Theo ông, đầu tư cho khoa học công nghệ chính là đầu tư cho chủ quyền quốc gia, là con đường căn bản để tránh lệ thuộc công nghệ và tự quyết vận mệnh phát triển.

Đại diện CMC tin rằng con đường tự chủ và dẫn dắt công nghệ là lựa chọn tất yếu của Việt Nam. Trong đó, các nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung bao gồm hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; ưu tiên phát triển các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và hạ tầng số; xây dựng các doanh nghiệp công nghệ mạnh đủ sức cạnh tranh quốc tế; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - nhà trường để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả.

Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC

Doanh nghiệp phải giữ vai trò trung tâm trong kiến tạo quốc gia đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp không chỉ là lực lượng triển khai mà còn là chủ thể đầu tư cho công nghệ lõi, dẫn dắt quá trình đổi mới sáng tạo và làm chủ hệ sinh thái Make in Vietnam. Trong mô hình "3 nhà" - Nhà nước - doanh nghiệp - nhà trường: Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, triển khai các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), đầu tư hạ tầng số chiến lược và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo; Doanh nghiệp đảm nhiệm thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đầu tư nguồn lực R&D lớn và làm chủ công nghệ lõi nội địa; Nhà trường cung ứng nguồn nhân lực thực chiến, thực hiện nghiên cứu cơ bản đột phá và ươm tạo các ý tưởng sáng tạo.

Chia sẻ thực tiễn làm chủ công nghệ tại doanh nghiệp, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel cho hay, trong cách tiếp cận nghiên cứu và phát triển, doanh nghiệp xác định tập trung vào các công nghệ chiến lược có ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế quốc gia, an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc làm chủ công nghệ lõi được coi là yếu tố then chốt, giúp tùy biến nhanh sản phẩm, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và từng bước tự chủ trong nghiên cứu, phát triển công nghệ. Cùng với quá trình nghiên cứu và chế tạo sản phẩm, Viettel từng bước hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, tạo nền móng cho một hệ sinh thái sản xuất - nghiên cứu - ứng dụng hoàn chỉnh.

Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel chia sẻ về chiến lược, phát triển làm chủ công nghệ

Bên cạnh tự chủ công nghệ, Viettel cũng tăng cường hợp tác với các đơn vị trong nước để phát huy tối đa thế mạnh của từng bên, cũng như với các công ty, nhóm nghiên cứu quốc tế sở hữu công nghệ thành phần và các tập đoàn lớn nhằm đa dạng hóa nguồn cung, tiếp cận nhanh hơn với tri thức và công nghệ tiên tiến của thế giới.

Cùng chia sẻ quan điểm coi công nghệ lõi là nền tảng phát triển dài hạn, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT, nhấn mạnh công nghệ lõi chính là “chìa khóa” để khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới. Theo đó, FPT xác định chiến lược phát triển dựa trên 5 trụ cột then chốt. Trọng tâm đầu tiên là AI và Quantum AI, với mục tiêu tiên phong trong trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử để giải quyết các bài toán phức tạp của tương lai. Cùng với đó, tập đoàn đầu tư vào dữ liệu và hạ tầng số (Data - Data Center - Cloud) nhằm xây dựng hệ sinh thái hạ tầng dữ liệu và điện toán đám mây vững chắc, góp phần bảo đảm chủ quyền số.

Song song với các trụ cột trên, FPT tập trung phát triển lĩnh vực an ninh mạng để bảo vệ không gian số, tạo môi trường an toàn cho kinh tế số. Ngoài ra, tập đoàn cũng đầu tư vào công nghệ đường sắt, ứng dụng công nghệ cao trong phát triển hạ tầng giao thông, và từng bước tham gia lĩnh vực bán dẫn, được coi là nền tảng cốt lõi của các thiết bị công nghệ hiện đại.

Lãnh đạo FPT khẳng định doanh nghiệp không làm công nghệ theo phong trào mà lựa chọn cách tiếp cận thực tế, dựa trên chiến lược dài hạn. Trong thời gian tới, tập đoàn cam kết tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, chú trọng nguồn nhân lực chất lượng cao với đội ngũ khoảng 300 giáo sư, tiến sĩ trong tập đoàn. FPT cũng cho biết sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp công nghệ khác để hình thành liên minh khoa học - công nghệ, hướng tới thị trường quốc tế, đồng thời chấp nhận những đề án thử nghiệm chưa thành công như một phần đóng góp cho các sáng tạo Make in Viet Nam.

Ở góc nhìn khác, ông Tô Dũng Thái, Chủ tịch Tập đoàn VNPT, nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề, khi hạ tầng số không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà cần được nhìn nhận như một sản phẩm công nghệ cốt lõi - “Infrastructure as a Product” - do doanh nghiệp Việt làm chủ và dẫn dắt.

Quang cảnh Diễn đàn

Theo ông Thái, VNPT đã từng bước làm chủ hệ sinh thái băng rộng cố định XGSPON, qua đó giữ thị phần băng rộng cố định lớn nhất tại Việt Nam. Hiện mạng lưới của tập đoàn phục vụ khoảng 8,5 triệu thiết bị đầu cuối, bao gồm ONT, set-top box, WiFi, Mesh…, tạo nền tảng hạ tầng số đồng bộ cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp. Cùng với đó, VNPT cung cấp các giải pháp camera an ninh cho hộ gia đình, trong đó dữ liệu được lưu trữ và xử lý trong nước, góp phần bảo đảm an toàn thông tin và chủ quyền dữ liệu.

Cũng theo lãnh đạo VNPT, nhà mạng viễn thông thế hệ mới không được đo đếm bằng số lượng thuê bao, mà được định nghĩa bởi năng lực hạ tầng số, dữ liệu lõi và vai trò kết nối hệ sinh thái số của quốc gia. Trên cơ sở đó, VNPT khẳng định năng lực thông qua ba trụ cột: làm chủ hạ tầng số thông minh; làm chủ dữ liệu và công nghệ lõi; tiên phong trong vai trò điều phối hệ sinh thái số quốc gia…