CPTPP và UKVFTA mở đường cho hàng Việt chinh phục thị trường Anh

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), nhận định Anh là thị trường có sức mua cao, hệ thống phân phối phát triển nhưng yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật.

Ngày 10/11/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi từ các hiệp định, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu và mở rộng kênh phân phối.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, nhận định Anh là thị trường có sức mua cao, hệ thống phân phối phát triển nhưng yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, xã hội.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thương mại Việt - Anh đạt khoảng 5,02 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 4,51 tỷ USD, tăng 16,34%; nhập khẩu đạt 508,64 triệu USD, tăng 10,24% so với cùng kỳ. Việt Nam xuất siêu gần 4 tỷ USD, với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm điện tử, điện thoại, máy móc, giày dép, dệt may, nông sản và thủy sản.

Theo bà Quyên, việc thực thi đồng thời UKVFTA và CPTPP giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn về ưu đãi thuế quan, quy tắc xuất xứ và chiến lược đầu tư ra nước ngoài. Tuy nhiên, khả năng chuyển lợi thế thành đơn hàng, hợp đồng và sự hiện diện lâu dài tại Anh phụ thuộc vào năng lực chủ động của từng doanh nghiệp.

ThS. Trịnh Huỳnh Quang Cảnh, giảng viên Khoa Kinh doanh quốc tế - Marketing, UEH, cho biết Việt Nam hiện là đối tác cung cấp hàng hóa lớn thứ 17 của Anh, chiếm 1,2% tổng nhập khẩu hàng hóa và đứng thứ 65 về cung cấp dịch vụ. Trong bối cảnh Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng CPTPP năm 2026, các đối thủ như Ấn Độ tăng cường hợp tác thương mại với Anh, doanh nghiệp cần linh hoạt lựa chọn hiệp định theo nguồn nguyên liệu và bảo đảm quy tắc xuất xứ trước khi tính đến giá cả.

Ông Nguyễn Lý Trường An, Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh, cho rằng khi thặng dư thương mại gia tăng, mức độ kiểm soát của thị trường Anh đối với bốn nhóm tiêu chuẩn sẽ chặt chẽ hơn.

Thứ nhất là quy định kỹ thuật bắt buộc, gồm dấu hợp quy UKCA hoặc CE được công nhận trong thời gian chuyển tiếp đến ngày 31/12/2027, tiêu chuẩn an ninh mạng đối với thiết bị kết nối; kiểm dịch động thực vật theo mô hình BTOM, giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (GB MRL), chống khai thác IUU và ghi nhãn tiếng Anh.

Thứ hai là quy tắc xuất xứ và đăng ký chứng nhận xuất xứ điện tử qua hệ thống eCoSys để hưởng ưu đãi thuế. Thứ ba là quy định môi trường, gồm thuế bao bì nhựa và Cơ chế điều chỉnh carbon qua biên giới của Anh (UK CBAM). Thứ tư là yêu cầu của nhà mua hàng như tiêu chuẩn BRCGS, minh bạch chuỗi cung ứng và phòng chống lao động cưỡng bức.

Theo ông An, để duy trì thị phần giai đoạn 2027–2028, doanh nghiệp cần chuyển từ chuẩn bị hồ sơ khi có đơn hàng sang chủ động chuẩn hóa từ sớm, kiểm nghiệm sản phẩm, đo phát thải, sử dụng bao bì có từ 30% nhựa tái chế trở lên và đầu tư dịch vụ logistics bên thứ ba (3PL).

Anh là thị trường có sức mua cao, nhưng yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật

Ở góc độ đầu tư, bà Trịnh Thị Tuyết Anh, Giám đốc cấp cao Dịch vụ Tư vấn Cơ cấu Doanh nghiệp Quốc tế, Công ty TNHH Grant Thornton (Việt Nam), cho biết hoạt động đầu tư ra nước ngoài đang được thúc đẩy bởi Nghị quyết 68-NQ/TW, Nghị quyết 138/NQ-CP và Quyết định 626/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) giai đoạn 2026–2030.

Chương trình gồm bốn trụ cột hỗ trợ về thể chế, tài chính, hiện diện quốc tế và thông tin năng lực, xác định Anh là thị trường giá trị cao có lợi thế từ UKVFTA và CPTPP. Doanh nghiệp có thể thiết lập văn phòng nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm phân phối, kho ngoại quan hoặc thực hiện mua bán, sáp nhập (M&A) công nghệ.

Theo bà Tuyết Anh, căn cứ Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, Nghị định 103/2026/NĐ-CP và Thông tư 34/2026/TT-NHNN, thủ tục đầu tư ra nước ngoài được chia thành hai lộ trình.

Lộ trình thứ nhất không yêu cầu cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, chỉ kê khai để nhận mã số dự án tự động, áp dụng với dự án dưới 7 tỷ đồng, không thuộc ngành nghề có điều kiện; hoặc dự án dưới 1.600 tỷ đồng của doanh nghiệp lớn có lãi hai năm liên tiếp và ít nhất hai dự án đã chuyển lợi nhuận về nước.

Lộ trình thứ hai yêu cầu cấp giấy chứng nhận tại Bộ Tài chính trong 15 ngày làm việc đối với dự án từ 7 tỷ đồng hoặc thuộc ngành nghề có điều kiện. Dự án từ 25 tỷ đồng cần lấy ý kiến liên cơ quan, từ 1.600 tỷ đồng phải được Thủ tướng chấp thuận trước.

Quy định mới cũng cho phép chuyển vốn trước cấp phép tối đa 5% tổng vốn đầu tư, không quá 300.000 USD để khảo sát, nghiên cứu và đàm phán; kéo dài thời hạn chuyển lợi nhuận về nước lên 12 tháng kể từ ngày được chia lợi nhuận. Doanh nghiệp cần đồng bộ thủ tục pháp lý hai nước, chuẩn bị xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế được cấp không quá ba tháng trước khi nộp hồ sơ và thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo cho Ngân hàng Nhà nước.

Ông Nguyễn Minh Khôi, Trưởng nhóm Công tác về Thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam (BritCham Việt Nam), lưu ý nhà nhập khẩu Anh đánh giá rủi ro toàn bộ lô hàng thay vì chỉ xem xét chất lượng mẫu thử. Doanh nghiệp có thể không được hưởng ưu đãi thuế nếu xác định sai mã hàng 10 chữ số, kê khai thiếu trị giá hải quan hoặc không lưu trữ hồ sơ nhất quán tối thiểu bốn năm.

Theo ông Khôi, doanh nghiệp phải chứng minh năm năng lực cốt lõi gồm chất lượng sản phẩm ổn định, tuân thủ quy định, hồ sơ xuất xứ, năng lực vận hành đơn hàng tối thiểu (MOQ) và hệ thống dữ liệu số.