Ngân hàng chủ động vốn cho mùa vụ lúa gạo

Cầu tín dụng để thu mua sớm hơn mọi năm

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, song song với việc thu hoạch và tiêu thụ nốt vụ lúa Thu Đông 2026, từ tuần đầu tháng 11/2026, một số địa phương như An Giang, Cà Mau đã triển khai xuống giống vụ Đông Xuân sớm để tránh nguy cơ hạn mặn. Nhiều tỉnh khác như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tây Ninh… cũng điều chỉnh lịch xuống giống sớm hơn nhằm giảm thiểu thiệt hại do tác động của thời tiết, khí hậu, đặc biệt là thiếu hụt nguồn nước và El Nino.

Việc các địa phương chuẩn bị xuống giống vụ Đông Xuân sớm đang tác động trực tiếp đến kế hoạch sử dụng vốn của hộ trồng lúa, hợp tác xã và doanh nghiệp. Theo đó, để đảm bảo giá thu mua ổn định ngay từ đầu vụ, các doanh nghiệp, nhất là những đơn vị có vùng nguyên liệu lớn, liên kết sản xuất với hợp tác xã và nông hộ, cần lượng vốn lưu động lớn để vừa thu mua nốt lúa trong dân, đáp ứng đơn hàng xuất khẩu cuối năm, vừa ứng trước vật tư đầu vào cho các thành viên trong chuỗi sản xuất vụ mới.

Từ hoạt động xuất khẩu gạo tại Vĩnh Long, ông Nguyễn Văn Thành, Tổng Giám đốc Công ty Phước Thành IV cho biết, nhu cầu vốn của doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào hợp đồng xuất khẩu và thời điểm thu hoạch. Khi vào cao điểm thu mua, doanh nghiệp cần huy động những khoản vốn lên đến hàng chục tỷ đồng để thực hiện cam kết bao tiêu với nông dân và đưa lúa vào kho tạm trữ.

Theo ông Thành, những tháng gần đây, việc giải ngân các khoản vay lớn đôi khi chưa kịp thời dù doanh nghiệp đã đăng ký trước nhiều ngày. Vì vậy, bên cạnh lãi suất, việc ngân hàng đáp ứng vốn đúng thời điểm là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp chủ động thu mua và thực hiện hợp đồng.

Từ phía Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội cho biết, nhu cầu vốn để thu mua, dự trữ lúa gạo hiện nay cũng được nhiều doanh nghiệp chia sẻ. Bởi bước sang đầu tháng 11, thị trường xuất khẩu gạo đã có tín hiệu tích cực khi Philippines nối lại hoạt động nhập khẩu và các thị trường khác có chiều hướng tăng mua.

Ghi nhận của VFA cho thấy, giá gạo thơm 25% tấm của Việt Nam đã vượt 500 USD/tấn vào đầu tháng 11/2026. Tại ĐBSCL, một số doanh nghiệp cho biết giá gạo tăng mạnh theo nhu cầu thị trường, trong đó gạo thơm 25% tấm có thời điểm đạt 540 USD/tấn, cao hơn 50-60 USD/tấn so với cuối tháng trước. Diễn biến này mở thêm cơ hội tiêu thụ, đồng thời đặt ra yêu cầu chủ động nguồn vốn thu mua nguyên liệu, chuẩn bị hàng hóa xuất khẩu.

Nông dân tại các vùng trồng lúa phía Nam đang thu hoạch nốt vụ Thu Đông và chuẩn bị xuống giống vụ Đông Xuân 2026 - 2027. Ảnh: Văn Bắc

Đa dạng nguồn vốn, linh hoạt phương thức cho vay

Đón đầu nhu cầu vốn cho lĩnh vực lúa gạo các tháng cuối năm, nhiều NHTM đang thúc đẩy các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ.

Ghi nhận tại Agribank, theo số liệu công bố trong quý III/2026, dư nợ cho vay sản xuất, kinh doanh lúa gạo tại vùng quy hoạch Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đạt hơn 17.250 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ đối với khách hàng tham gia Đề án đạt hơn 1.350 tỷ đồng. Riêng chương trình tín dụng ưu đãi dành cho các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo ghi nhận doanh số giải ngân lũy kế hơn 2.400 tỷ đồng, dư nợ gần 793 tỷ đồng.

Cùng với việc cấp vốn cho các vùng sản xuất, Agribank đang chủ động bố trí nguồn vốn theo mùa vụ, từ hỗ trợ nông dân, hợp tác xã đầu tư sản xuất đến tài trợ doanh nghiệp thu mua, tạm trữ, chế biến và xuất khẩu lúa gạo. Ngân hàng tăng cường đáp ứng nhu cầu vốn thu mua sau vụ Hè Thu, Thu Đông và chuẩn bị tín dụng cho vụ Đông Xuân 2026 - 2027. Đối với hoạt động xuất khẩu, Agribank triển khai chương trình đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, giảm lãi suất từ 1,6-2,3 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn.

Ngoài Agribank, Vietcombank, BIDV cùng một số NHTM cổ phần cũng đang tăng nguồn vốn cho lĩnh vực nông nghiệp, thu mua, chế biến và xuất khẩu nông sản, trong đó có lúa gạo. Vietcombank tham gia chương trình cho vay liên kết lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL; đồng thời triển khai gói tín dụng 50.000 tỷ đồng cho các lĩnh vực ưu tiên, gồm nông nghiệp và xuất khẩu, với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm so với mức bình quân cùng kỳ hạn. BIDV triển khai chương trình tín dụng 200.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, kết hợp cho vay vốn lưu động với bảo lãnh, thanh toán và tài trợ thương mại.

Trong khi đó, HDBank kết hợp cho vay vốn lưu động với thanh toán quốc tế, mua bán ngoại tệ và tài trợ thương mại cho doanh nghiệp nông, lâm, thủy sản. Vietbank dành hạn mức 600 tỷ đồng cho vay ưu đãi lĩnh vực này, với lãi suất thấp hơn 1 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay bình quân ngắn hạn và phương thức trả nợ linh hoạt theo chu kỳ kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Giám đốc Agribank Chi nhánh An Giang, bên cạnh mở rộng nguồn vốn ưu đãi, các ngân hàng cần chú trọng phương thức cho vay phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh lúa gạo. Cùng với vốn ngắn hạn theo mùa vụ, cần tăng cường tín dụng trung và dài hạn để doanh nghiệp đầu tư kho bãi, logistics, cơ giới hóa, công nghệ sau thu hoạch và chế biến sâu. Đây là những khâu cần vốn lớn, thời gian thu hồi dài nhưng có vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực thu mua, bảo quản, xuất khẩu lúa gạo của doanh nghiệp.

Ông Hoàng cũng cho rằng, cần phát triển phương thức tài trợ theo chuỗi liên kết, lấy doanh nghiệp và hợp tác xã làm đầu mối tổ chức dòng tiền, kết hợp giải ngân số, thanh toán không dùng tiền mặt và quản lý dòng tiền qua tài khoản. Phương thức này giúp ngân hàng theo dõi hoạt động sản xuất, tiêu thụ và khả năng trả nợ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động vốn đầu vào, thu mua và thanh toán cho nông dân. Qua đó, việc bố trí hạn mức, thời hạn cho vay và lịch trả nợ có thể bám sát hơn chu kỳ kinh doanh thực tế.