Ngành cơ khí, điện tìm động lực tăng trưởng từ chuyển đổi số

Ngành cơ khí, điện TP. Hồ Chí Minh đứng trước cơ hội mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngày 20/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện TP. Hồ Chí Minh (HAMEE) khai mạc “Tuần lễ kết nối giao thương và giới thiệu sản phẩm ngành cơ khí, điện và công nghệ số năm 2026”.

Chương trình được tổ chức theo Kế hoạch số 136/KH-UBND của UBND TP. Hồ Chí Minh, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, kết nối đối tác, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực cơ khí - tự động hóa.

Theo ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, giai đoạn 2026-2030 là thời kỳ TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy “chuyển đổi kép” gồm số hóa và xanh hóa làm động lực cốt lõi. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp 30-40% GRDP và kinh tế xanh đạt tối thiểu 10% GRDP.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, ngành cơ khí, điện giữ vai trò quan trọng trong cung cấp thiết bị, giải pháp tự động hóa và công nghệ phục vụ sản xuất hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ số và các tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG) không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất mà còn tạo điều kiện đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia.

Dư địa phát triển của lĩnh vực này được thể hiện qua kết quả xuất khẩu cả nước. Theo Cục Hải quan, trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 101,06 tỷ USD, tăng 51,1% so với cùng kỳ. Đây là lần đầu tiên nhóm hàng này vượt mốc 100 tỷ USD chỉ sau 8 tháng, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu. Cùng kỳ, nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt gần 47,3 tỷ USD, tăng 26,4%.

Tốc độ tăng trưởng của hai nhóm hàng cho thấy nhu cầu lớn đối với sản phẩm công nghiệp chế tạo và công nghệ. Tuy nhiên, cơ hội từ thị trường xuất khẩu chỉ có thể chuyển thành giá trị gia tăng cao hơn cho doanh nghiệp trong nước khi năng lực cung ứng, chất lượng sản phẩm và tỷ lệ nội địa hóa được cải thiện. Đây cũng là lý do TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên trên 30% vào năm 2030.

Để tiến gần mục tiêu này, doanh nghiệp cơ khí, điện cần vượt qua những hạn chế về vốn, công nghệ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối với các nhà sản xuất lớn.

Trong bối cảnh đó, tuần lễ kết nối giao thương năm nay quy tụ 22 doanh nghiệp tiêu biểu, giới thiệu sản phẩm và giải pháp thuộc 5 nhóm ngành gồm cơ khí chế tạo máy, công nghiệp hỗ trợ, cơ khí xây dựng, thiết bị điện - công nghệ số và nguyên phụ liệu, vật tư. Hoạt động này được kỳ vọng tạo thêm cơ hội hợp tác giữa các doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất, từ cung ứng linh kiện đến phát triển thiết bị và hệ thống hoàn chỉnh.

Ông Trần Thành Trọng, Đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thứ nhất HAMEE cho rằng, năng lực chế tạo và chất lượng sản phẩm chỉ thực sự phát huy giá trị khi doanh nghiệp tiếp cận đúng khách hàng, đáp ứng đúng nhu cầu thị trường.

Theo ông Trọng, điểm nổi bật của chương trình là tăng cường liên kết giữa ba lĩnh vực cơ khí, điện và công nghệ số. Sự hợp tác giữa doanh nghiệp chế tạo máy với đơn vị cung cấp giải pháp điều khiển, tự động hóa và công nghệ số có thể hình thành các thiết bị, hệ thống đồng bộ, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của thị trường.

Đại diện HAMEE kỳ vọng hoạt động trưng bày sẽ được chuyển hóa thành những kết quả hợp tác cụ thể như trao đổi hồ sơ kỹ thuật, gửi mẫu, báo giá, khảo sát nhà xưởng và tiến tới ký kết hợp đồng. Đây là bước cần thiết để doanh nghiệp trong nước nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.

Bên cạnh liên kết sản xuất, chuyển đổi xanh là yêu cầu không thể tách rời mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo HAMEE, doanh nghiệp cần bắt đầu từ những giải pháp có thể đo lường như tiết kiệm điện, giảm hao hụt nguyên vật liệu, hạn chế phế phẩm và tối ưu hóa năng suất thiết bị. Quá trình này cần được hỗ trợ bằng công nghệ, nguồn vốn ưu đãi và chính sách phù hợp.