Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Nghịch lý với ngành sản xuất Việt Nam

Đức Hiền
Đức Hiền  - 
Trong khi Việt Nam đã vươn lên trở thành một trung tâm sản xuất và xuất khẩu của khu vực, thì nghịch lý lớn vẫn tồn tại đó là tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành còn thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm dẫn tới phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu. Điều này khiến chuỗi cung ứng thiếu bền vững và làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.
aa

Phụ thuộc nhập khẩu chính là điểm yếu của sản xuất

Theo số liệu từ Bộ Công Thương, nhiều ngành trụ cột vẫn chưa đạt mục tiêu nội địa hóa. Ngành ô tô hiện chỉ đạt khoảng 10-20% với xe con, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 40% và quá xa so với Thái Lan (trên 50%). Ngành dệt may, da giày đang đứng đầu về xuất khẩu thì lại phụ thuộc hơn 60% nguyên phụ liệu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan. Ngành điện tử, chiếm tới gần 30% kim ngạch xuất khẩu cả nước nhưng linh kiện chủ yếu nhập khẩu để lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa chỉ ở mức 15-30%.

Việt Nam đang tham gia mạnh mẽ vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công
Việt Nam đang tham gia mạnh mẽ vào chuỗi giá trị toàn cầu nhưng chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công

Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) chia sẻ, Việt Nam đang tham gia mạnh mẽ vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công đây là phần có giá trị gia tăng thấp. Khi chưa làm chủ được nguồn nguyên liệu, linh kiện thì nền sản xuất còn rất mong manh trước biến động quốc tế.

Thực tế, giai đoạn dịch Covid-19 hay căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đã cho thấy mức độ bị động rõ rệt. Chỉ cần một khâu cung ứng linh kiện từ nước ngoài bị đứt gãy, nhiều nhà máy tại Việt Nam lập tức đình trệ.

Không chỉ thiếu tự chủ về nguyên phụ liệu, doanh nghiệp trong nước còn gặp khó ở khâu logistics và công nghiệp hỗ trợ. Hệ thống cung ứng chưa hình thành một mạng lưới gắn kết, dẫn đến chi phí cao và hiệu quả thấp.

Đại diện doanh nghiệp cơ khí EQ Vina tại Bắc Ninh cho biết, chúng tôi muốn tham gia cung ứng cho các tập đoàn FDI nhưng tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng quá khắt khe, trong khi vốn đầu tư cho công nghệ còn hạn chế. Ngay cả khi có sản phẩm đạt chuẩn, khối lượng đơn hàng nhỏ, giá cả lại khó cạnh tranh với nguồn nhập khẩu quy mô lớn.

Theo các chuyên gia, khi chưa xây dựng được chuỗi cung ứng nội địa bền vững, nền sản xuất Việt Nam khó có thể phát triển ổn định. Giá nguyên liệu thế giới biến động, chi phí logistics quốc tế tăng đều lập tức tác động đến giá thành sản phẩm, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Phụ thuộc nhập khẩu khiến giá thành sản xuất cao hơn, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt khó cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Đặc biệt, trong bối cảnh các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Indonesia đã phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ, Việt Nam càng chịu sức ép lớn.

Ông Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế phân tích: “Một sản phẩm muốn cạnh tranh cần ba yếu tố: giá thành hợp lý, chất lượng ổn định và khả năng đáp ứng đơn hàng nhanh. Khi công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa phát triển, doanh nghiệp Việt bị thiếu cả ba yếu tố này. Hậu quả là mất cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”.

Tính cạnh tranh yếu cũng khiến việc xây dựng thương hiệu “Make in Vietnam” gặp khó. Nhiều sản phẩm xuất khẩu vẫn bị coi là “hàng gia công”, làm giảm uy tín quốc gia.

Giải pháp để phát triển công nghiệp hỗ trợ, liên kết chuỗi

Để khắc phục tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng cần đồng bộ các giải pháp: Đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi về tín dụng, thuế và đất đai cho doanh nghiệp sản xuất linh kiện, nguyên phụ liệu. Đồng thời, khuyến khích chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp Việt; Liên kết doanh nghiệp trong và ngoài nước để tạo ra các cụm công nghiệp, cụm liên kết ngành để doanh nghiệp nội địa dễ dàng kết nối, giảm chi phí logistics và nâng cao khả năng cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia; Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ hiện đại để đạt tiêu chuẩn quốc tế; Tận dụng thị trường nội địa 100 triệu dân. Đây là nền tảng quan trọng để các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, thử nghiệm sản phẩm và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

“nút thắt” lớn nhất trong phát triển công nghiệp Việt Nam hiện nay là tỷ lệ nội địa hóa thấp
“Nút thắt” lớn nhất trong phát triển công nghiệp Việt Nam là tỷ lệ nội địa hóa thấp

Có thể thấy, “nút thắt” lớn nhất trong phát triển công nghiệp Việt Nam hiện nay là tỷ lệ nội địa hóa thấp và chuỗi cung ứng chưa bền vững. Điều này không chỉ kìm hãm giá trị gia tăng của sản phẩm, mà còn làm suy giảm sức cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế.

Nếu không sớm tháo gỡ, Việt Nam có nguy cơ tiếp tục mắc kẹt ở vị trí “công xưởng gia công”, trong khi lợi nhuận lớn vẫn rơi vào tay các doanh nghiệp nước ngoài. Do đó, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa bền vững, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tính tự chủ nguyên liệu là con đường duy nhất để đảm bảo phát triển ổn định và nâng cao vị thế cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Đức Hiền

Tin liên quan

Tin khác

PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

Hoạt động sản xuất của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong 10 tháng đầu năm 2026, thể hiện qua chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) liên tục nằm trên ngưỡng 50 điểm. Tuy nhiên, đằng sau tín hiệu tích cực này là những diễn biến không đồng nhất, với đơn hàng phục hồi, sản lượng mở rộng nhưng việc làm chưa tăng ổn định, trong khi chi phí nguyên liệu, nhiên liệu và vận tải vẫn tạo sức ép lên doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng tiếp cận vốn, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tạo thêm việc làm.
Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Dù thu hút FDI lập kỷ lục 54,85 tỷ USD, tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam mới đạt 20 - 25%. Gắn ưu đãi đầu tư với cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa là chìa khóa nâng tầm doanh nghiệp Việt.
Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Nghị định số 404/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với một số doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 50% GDP, 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động, tương đương 45% tổng số việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của DNNVV đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó càng được khẳng định khi doanh nghiệp, doanh nhân được xác định là lực lượng quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; và kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Để thực hiện mục tiêu này, NHNN đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Thời báo Ngân hàng có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV TP. Hồ Chí Minh (HCM-SME).