Người thất nghiệp cần nhiều hơn một khoản trợ cấp

Trước làn sóng chuyển đổi sâu sắc này, một khoản trợ cấp tài chính tạm thời là cần thiết nhưng không còn đủ. Thay vì chỉ nhận hỗ trợ thụ động, điều người lao động cần hơn cả là cơ hội đào tạo lại, nâng cao kỹ năng để chuyển đổi nghề nghiệp. Đây cũng chính là định hướng mới của chính sách bảo hiểm thất nghiệp nhằm chủ động đồng hành và giúp người lao động sớm quay trở lại thị trường.

Ông Phạm Xuân Vinh, Trưởng phòng Nghiệp vụ bảo hiểm thất nghiệp, Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết, điểm mới quan trọng của Luật Việc làm năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành là chuyển trọng tâm của chính sách bảo hiểm thất nghiệp từ hỗ trợ thu nhập sang hỗ trợ người lao động quay lại làm việc sớm nhất.

Cụ thể, người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 9 tháng đến dưới 12 tháng đã có thể được hỗ trợ đào tạo nghề hoặc bồi dưỡng kỹ năng mới, ngay cả khi chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt bởi thay vì chờ đến khi người thất nghiệp rồi mới hỗ trợ, chính sách đã hướng đến việc chuẩn bị kỹ năng cho người lao động ngay từ sớm.

Một trong những điểm đáng chú ý khác là mức hỗ trợ học nghề đã được nâng lên. Đối với các khóa học dưới 3 tháng, người lao động được hỗ trợ tối đa 4,5 triệu đồng mỗi khóa học. Ngoài ra, người học còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng cho mỗi ngày thực học. Đối với các khóa đào tạo dài hơn, người lao động tiếp tục được hỗ trợ theo quy định nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính trong quá trình học tập.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, những thay đổi này phản ánh tư duy mới trong chính sách an sinh xã hội. Người thất nghiệp không còn được nhìn nhận đơn thuần là đối tượng cần trợ giúp mà là nguồn nhân lực cần được tái đầu tư để nâng cao năng lực và sớm quay trở lại thị trường lao động.

Thực tế tại các địa phương cho thấy chính sách hỗ trợ học nghề đang từng bước phát huy hiệu quả. Bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) cho biết, ngoài trợ cấp thất nghiệp, người lao động hiện còn được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ học nghề miễn phí.

Tại Hà Nội, các ngành nghề được nhiều người lao động lựa chọn gồm kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, may công nghiệp, sửa chữa xe máy và tin học văn phòng. Điểm đáng chú ý là các khóa đào tạo được gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp. Sau khi kết thúc khóa học, người lao động có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với các đơn vị tuyển dụng thông qua các hoạt động kết nối do trung tâm tổ chức.

Theo bà Liễu, nhiều lao động sau khi tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn đã tìm được việc làm mới với thu nhập ổn định hơn. Một số người thậm chí có thể tự mở cơ sở kinh doanh, tạo việc làm cho bản thân và cho những lao động khác.

Tại TP. Hồ Chí Minh, công tác hỗ trợ người lao động thất nghiệp cũng được triển khai theo hướng tăng cường kết nối việc làm và đào tạo nghề. Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026 đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho hơn 177.000 lượt người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp. Hơn 1.500 người đăng ký học nghề và trên 1.300 người đã hoàn thành các khóa đào tạo. Những con số này cho thấy bảo hiểm thất nghiệp đang từng bước mở rộng vai trò từ chính sách hỗ trợ tài chính sang chính sách hỗ trợ phát triển kỹ năng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, tỷ lệ người lao động tham gia học nghề vẫn còn thấp so với số người hưởng trợ cấp thất nghiệp. Theo số liệu của Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm, giai đoạn 2023 - 2025, tỷ lệ này chỉ khoảng 2,7 - 2,9% mỗi năm và tăng lên khoảng 4,6% trong những tháng đầu năm 2026. Nguyên nhân chủ yếu là nhiều người lao động ưu tiên tìm việc hoặc nhận trợ cấp để giải quyết nhu cầu trước mắt, đồng thời còn băn khoăn về hiệu quả của việc học nghề đối với cơ hội việc làm sau này.

Theo các chuyên gia, để chính sách bảo hiểm thất nghiệp phát huy hiệu quả hơn, cần nâng cao chất lượng tư vấn nghề nghiệp, tăng cường kết nối việc làm và gắn hoạt động đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng thị trường lao động, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là công cụ hỗ trợ thu nhập mà còn là giải pháp giúp người lao động nâng cao kỹ năng, thích ứng và sớm quay trở lại thị trường lao động.

Người lao động tìm kiếm việc làm tại một ngày hội tư vấn, giao dịch việc làm