Nơi bình yên nhất

Ảnh minh họa

Tuổi nào việc nấy. Mấy anh chị phụ mẹ chuyện đồng áng, kiếm củi, trồng khoai. Chị Sáu lo cơm nước, anh Bảy hái củi, chị Tám cắt cỏ, tôi lãnh chức tổng chỉ huy đàn bò năm con, Út coi vườn rau ở nhà. Tóm lại, cả nhà, không ai được phép chơi nhưng “còng lưng mà chạy cực còn theo sau”.

Bạn có hình dung được bữa cơm của con nhà nghèo? Thực đơn chính của nhà tôi là “một không, một có”. “Một có” là chén mắm dầm ớt – phần của ba mẹ, anh chị, “một không” là chén mắm không của tôi. Ăn cơm mắm nhưng tay lua mắt dòm, phải canh chừng nồi cơm để điều chỉnh tốc độ nhai với hy vọng kiếm thêm chén nữa. Bạn đừng cười, mấy anh tôi sức trai, ăn nhanh ăn khỏe, lơ cơ là nồi cơm hết veo.

“Hôm nay nhà ta được ăn “má với cằm”! Nghe câu ấy cả nhà đều cười. Không phải được ăn cái má và cằm của con heo đâu, là ba tôi nói ngược “mắm với cà” , nói kiểu “bánh vẽ” cho ra dáng thịt cá, nói cho vui và cũng để kích thích vị giác í mà. Sự là hồi ấy ba có trồng mấy cây cà dĩa trên nền cũ của nhà máy gạo hợp tác xã bỏ hoang, tới mùa cà cho quả thì nhà tôi sáng luộc cà, chiều cà luộc. Ngon là ngon mấy bữa đầu chứ ăn cho hết mùa cà cũng ngắc ngứ. Sau này tôi mới thấm thía kiểu nói đùa của ba – quả là người đàn ông thông minh, hóm hỉnh, biết tạo tiếng cười từ nỗi nhọc nhằn, cơ cực.

Nhớ có lần ăn cơm, tôi nhai trúng viên sạn thiếu điều vỡ răng, mẹ nói ráng, vài năm nữa bây lớn chắc đỡ khổ chứ hông lẽ cứ cực hoài. Mẹ nói mà rơm rớm. Tôi thương những vết nhăn chằng chịt trên mặt mẹ, cũng mủi lòng muốn khóc.

Và cho đến mãi sau này, phải khi đã làm mẹ, phải khi đã biết nhịn cho con miếng ngon, giành nằm chỗ ướt để chỗ ấm cho con tôi mới biết, mới hiểu vì sao hồi đó mẹ hay bảo thích ăn cơm độn, thích ăn chuối chát non chấm nước mắm cay, thích gặm trái bắp còn hạt mà chị em tôi đã ăn sơ sài. Còn ba? Cũng phải rất lâu sau tôi mới rơi lệ khi nhớ về bữa cơm chỉ có đĩa cá rô ba đặt lờ, chị em tôi xiên đũa rỉa không còn miếng thịt nào thì ba hỏi, còn miếng xương, có đứa nào ăn được không, biết ngõ ba gắp? Vậy mà tôi cũng “da” tranh phần…

Nhưng sự thật là phải đợi đến khi tôi đã là cô giáo, rồi sau tất cả những tai ương của cuộc đời, ba mẹ lại giang tay đón tôi về căn nhà nhỏ bên sông, sớm tối có nhau.

Tạ ơn những lần vấp ngã đã giúp tôi nhận ra: đâu mới là nơi chốn thật sự bình yên của cuộc đời!