Petrovietnam tuổi 50: Bước chuyển hóa từ khát vọng "tìm lửa" đến hệ sinh thái công nghiệp tự chủ

Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và 4 đang hoàn tất khâu chuẩn bị cho ngày khánh thành

Con người dầu khí và bản lĩnh “đi tìm lửa”: nền móng của nội lực phát triển

Trong lịch sử phát triển của Petrovietnam, yếu tố con người luôn được các chuyên gia nhấn mạnh như nhân tố cốt lõi tạo nên bản lĩnh và sức bền của Tập đoàn. Theo TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, hành trình 50 năm của ngành dầu khí Việt Nam là câu chuyện của những thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân chấp nhận đi tới những vùng biển chưa từng được khai phá, làm việc trong điều kiện hết sức thiếu thốn về cơ sở vật chất, công nghệ và kinh nghiệm.

Ngay từ những ngày đầu, công việc khảo sát, thu thập và xử lý số liệu địa chất, địa hóa, địa vật lý được thực hiện trong bối cảnh điều kiện kỹ thuật hạn chế, cơ sở dữ liệu gần như trống rỗng. Tuy vậy, chính trong hoàn cảnh đó, đội ngũ cán bộ dầu khí đã từng bước hình thành năng lực khoa học – kỹ thuật nền tảng để xác định tiềm năng dầu khí và lựa chọn vị trí cho những giếng khoan đầu tiên. Việc phát hiện các mỏ dầu, mỏ khí không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn đánh dấu sự hiện diện chính thức của ngành dầu khí Việt Nam trên bản đồ dầu khí khu vực và thế giới.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, bản sắc của người lao động Petrovietnam được kết tinh từ bốn giá trị cốt lõi. Trước hết là tinh thần kiên trì và kiên cường, thể hiện qua việc bám trụ các công trình ngoài khơi trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, hoàn thành nhiệm vụ khảo sát và khai thác trong những hoàn cảnh mà nhiều quốc gia khác cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng. Thứ hai là tri thức và khát vọng làm chủ khoa học – công nghệ, coi việc tiếp cận, làm chủ và sáng tạo công nghệ là nền tảng để phát triển bền vững. Thứ ba là năng lực hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược quốc gia thông qua việc huy động và kết nối hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế. Và cuối cùng là tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, khả năng truyền nghề và kết nối trí tuệ giữa các thế hệ người lao động dầu khí.

Những giá trị này không chỉ tạo nên văn hóa doanh nghiệp đặc thù, mà còn hình thành nội lực nền tảng giúp Petrovietnam đứng vững trước nhiều biến động lớn của thị trường năng lượng quốc tế, đồng thời duy trì được sự kế thừa và tích lũy tri thức qua thời gian. Chính nội lực con người đó đã cho phép Petrovietnam từng bước làm chủ các công nghệ phức tạp, từ xây dựng chân đế, giàn khoan nặng hàng nghìn tấn giữa biển khơi, đến vận hành các tổ hợp công nghiệp lớn trên đất liền.

Từ khai thác tài nguyên đến hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng có chiều sâu lan tỏa

Dưới góc nhìn kinh tế học, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng – nhà kinh tế học cho rằng, để hiểu đúng vai trò của Petrovietnam, cần thoát khỏi cách tiếp cận đơn giản dựa trên sản lượng dầu thô, mà đặt Tập đoàn trong cấu trúc của một hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng có tính liên kết cao. Theo ông, Petrovietnam là một trong những lực lượng tiên phong của Việt Nam trong giai đoạn mở cửa kinh tế, tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành và hoàn thiện khung khổ pháp lý cho đầu tư nước ngoài, từ đó góp phần tạo nền tảng thu hút dòng vốn FDI trong nhiều thập kỷ sau này.

Quá trình phát triển của Petrovietnam cho thấy một sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy phát triển. Từ chỗ tập trung chủ yếu vào khai thác tài nguyên, Tập đoàn đã từng bước hình thành một hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng tương đối hoàn chỉnh, bao trùm từ thượng nguồn đến trung nguồn và hạ nguồn. Chuỗi khí – điện – đạm là minh chứng điển hình cho mô hình phát triển theo chiều sâu, trong đó khí từ các mỏ ngoài khơi được đưa vào bờ, sử dụng cho sản xuất điện và phân bón, tạo ra trục giá trị có tính ổn định cao và khả năng lan tỏa rộng đối với nhiều ngành kinh tế khác.

Song song với đó, các lĩnh vực lọc – hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật dầu khí cũng được phát triển theo hướng gia tăng giá trị nội địa, giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu dầu thô. Theo các chuyên gia, chính sự mở rộng đồng bộ này đã giúp Petrovietnam nâng cao năng lực tự chủ, hạn chế tác động tiêu cực của biến động giá dầu và từng bước xây dựng một nền công nghiệp năng lượng hiện đại, có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Về mặt vĩ mô, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng phân tích rằng, hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng của Petrovietnam có ảnh hưởng trực tiếp đến bảng cân đối liên ngành của nền kinh tế. Năng lượng là đầu vào chiến lược cho hầu hết các ngành sản xuất; do đó, việc bảo đảm nguồn cung ổn định, có chất lượng và giá cả hợp lý góp phần nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của toàn bộ hệ thống kinh tế. Trong bối cảnh công nghiệp – năng lượng được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng, vai trò của Petrovietnam càng mang ý nghĩa nền tảng.

Nhà máy Đạm Cà Mau

Kỷ luật quản trị và năng lực tài chính: trụ cột bảo đảm phát triển bền vững

Bên cạnh nội lực con người và cấu trúc hệ sinh thái, yếu tố quản trị được các chuyên gia coi là trụ cột quyết định bảo đảm cho sự vận hành bền vững của Petrovietnam trong suốt 50 năm qua. Theo ông Nguyễn Văn Phụng – Chuyên gia cao cấp về thuế và quản trị doanh nghiệp, nguyên Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Bộ Tài chính), bài học quan trọng nhất rút ra từ quá trình phát triển của Petrovietnam là tầm nhìn dài hạn gắn với kỷ luật tài chính nghiêm ngặt.

Đặc trưng của các dự án dầu khí và năng lượng là quy mô đầu tư rất lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài và chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động của thị trường quốc tế. Trong điều kiện như vậy, nếu thiếu tư duy chiến lược dài hạn và năng lực quản trị rủi ro, doanh nghiệp khó có thể theo đuổi và hoàn thành các dự án có độ phức tạp cao. Theo ông Nguyễn Văn Phụng, Petrovietnam là một trong số hiếm doanh nghiệp nhà nước duy trì tốt tính minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật trong quản trị tài chính, từ đó tạo nền tảng cho việc mở rộng quy mô mà không đánh đổi hiệu quả.

Các chuẩn mực kế toán, cơ chế giám sát nội bộ và hệ thống báo cáo tài chính của Petrovietnam ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế, cho phép theo dõi sát hiệu quả đầu tư và quản trị dòng tiền. Điều này không chỉ giúp Tập đoàn chủ động trong xây dựng các kịch bản giá dầu, chi phí và lợi nhuận, mà còn tạo niềm tin cho cơ quan quản lý nhà nước trong công tác giám sát và hoạch định chính sách.

Cùng với kỷ luật tài chính, việc đầu tư vào đội ngũ nhân lực quản trị, nâng cao năng lực phân tích và dự báo cũng đóng vai trò then chốt. Theo các chuyên gia, chính sự kết hợp giữa kỷ luật tài chính, tư duy đầu tư dài hạn và phát triển con người đã tạo thành “kiềng ba chân” giúp Petrovietnam duy trì hiệu quả và khả năng ứng phó trước những biến động lớn của thị trường năng lượng toàn cầu.