SME cần chiến lược rõ ràng trước khi cần nguồn lực lớn

Với SME, chiến lược không nhất thiết phải là một bản kế hoạch dài hàng chục trang. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp phải trả lời được những câu hỏi cốt lõi: Khách hàng nào thực sự muốn phục vụ, vấn đề nào doanh nghiệp giải quyết tốt nhất, doanh nghiệp khác biệt ở đâu và sẽ kiếm tiền bằng cách nào. Khi những câu trả lời này còn mơ hồ, việc tăng ngân sách quảng cáo, mở rộng đội sales hay phát triển thêm sản phẩm thường chỉ làm cho sự thiếu tập trung trở nên rõ hơn. Theo góc nhìn huấn luyện, trước khi hỏi “Cần thêm bao nhiêu nguồn lực?”, lãnh đạo nên hỏi “Nguồn lực hiện tại đang được sử dụng để tạo ra lợi thế gì?”.

Chiến lược định hướng nguồn lực, chứ không nên để nguồn lực quyết định doanh nghiệp sẽ làm gì.

Một chiến lược rõ còn giúp doanh nghiệp biết điều gì không nên làm. Đây là năng lực rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. SME có nguồn lực hạn chế nên càng cần biết nói không. Không phải khách hàng nào cũng cần phục vụ, thị trường nào cũng nên bước vào và sản phẩm nào cũng cần phát triển. Khi doanh nghiệp cố gắng làm quá nhiều thứ, đội ngũ sẽ bị phân tán, chi phí tăng và năng lực cốt lõi dần bị pha loãng. Tôi thường khuyên các chủ doanh nghiệp nhìn lại những hoạt động đang tiêu tốn nhiều nguồn lực nhưng không đóng góp rõ ràng vào mục tiêu chiến lược. Đó thường là nơi cần cắt giảm trước khi nghĩ đến việc huy động thêm nguồn lực.

Nguồn lực lớn chỉ thực sự có giá trị khi doanh nghiệp biết biến nó thành năng lực cạnh tranh. Một khoản vốn mới có thể giúp tăng công suất, nhưng nếu sản phẩm chưa có thị trường thì công suất đó trở thành chi phí. Một đội sales lớn có thể tạo ra nhiều cuộc gặp, nhưng nếu chân dung khách hàng chưa rõ thì họ chỉ tạo ra nhiều hoạt động hơn chứ chưa chắc tạo ra nhiều doanh thu hơn. Một hệ thống công nghệ hiện đại có thể xử lý hàng nghìn giao dịch, nhưng nếu quy trình kinh doanh chưa hợp lý, công nghệ chỉ giúp doanh nghiệp làm sai nhanh hơn.

Vì vậy, trước khi huy động thêm nguồn lực, SME cần kiểm tra mức độ sẵn sàng của mô hình kinh doanh. Sản phẩm đã chứng minh được nhu cầu chưa? Khách hàng có quay lại không? Biên lợi nhuận có đủ hấp dẫn không? Quy trình có thể nhân rộng không? Đội ngũ có đủ năng lực vận hành khi quy mô tăng không? Đây là những câu hỏi không hào nhoáng, nhưng lại quyết định liệu nguồn lực mới sẽ tạo ra tăng trưởng hay tạo thêm gánh nặng.

Một điều tôi đặc biệt lưu ý khi làm việc với chủ doanh nghiệp là đừng nhầm giữa thiếu nguồn lực và thiếu năng lực tổ chức. Có những doanh nghiệp luôn cho rằng mình cần thêm người, nhưng vấn đề thật sự nằm ở việc phân công chưa rõ. Có nơi cần thêm ngân sách marketing, nhưng lại chưa biết kênh nào thực sự hiệu quả. Có doanh nghiệp muốn gọi vốn để mở rộng, trong khi dòng tiền hiện tại chưa được kiểm soát tốt. Nếu không phân biệt được hai vấn đề này, doanh nghiệp rất dễ dùng tiền để giải quyết một nguyên nhân không nằm ở tiền.

Tất nhiên, chiến lược cũng không thể bất biến. Khi doanh nghiệp có thêm nguồn lực, chiến lược cần được cập nhật để tận dụng cơ hội mới. Nhưng thứ tự rất quan trọng: chiến lược định hướng nguồn lực, chứ không nên để nguồn lực quyết định doanh nghiệp sẽ làm gì. Có tiền rồi mới nghĩ xem đầu tư vào đâu là cách tiếp cận khá nguy hiểm. Tốt hơn là xác định rõ mục tiêu, lựa chọn ưu tiên, sau đó mới tính toán cần bao nhiêu tiền, bao nhiêu người và công nghệ nào để thực hiện.

Một SME trưởng thành không phải là doanh nghiệp luôn có thật nhiều nguồn lực. Đó là doanh nghiệp biết rất rõ nguồn lực hữu hạn của mình nên đặt vào đâu để tạo ra kết quả lớn nhất. Khi chiến lược rõ ràng, một đội ngũ nhỏ vẫn có thể tạo ra sức bật lớn. Khi chiến lược mơ hồ, nguồn lực càng nhiều càng dễ bị phân tán.

Vì vậy, trước khi đi tìm vốn, tuyển thêm người hay đầu tư công nghệ, hãy dành thời gian trả lời một câu hỏi đơn giản nhưng quan trọng: “Chúng ta đang muốn xây dựng doanh nghiệp trở thành ai trên thị trường?” Khi câu trả lời đủ rõ, việc tìm nguồn lực sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Và quan trọng hơn, doanh nghiệp sẽ biết chính xác nguồn lực đó phải được dùng để tạo ra điều gì.

Chiến lược rõ ràng không làm doanh nghiệp có thêm nguồn lực. Nhưng nó giúp doanh nghiệp biến từng nguồn lực đang có thành giá trị lớn hơn. Đây mới là nền tảng để SME tăng trưởng mà không đánh đổi bằng sự mất kiểm soát.